Page 73 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

“Бөлөхтөһүү” колхуос алаастарынан уонна Хомустаах эргин бааллара диил-
лэр. Үөрэхтээх уонна кэлэр-барар киһи эбитим буоллар, архыыптары хасы-
һан кыратык эмэ аҕам төрүттэрин чуолкайдыаҕым хааллаҕа.
Оттон ийэбинэн аймахтарбын толору кэпсиир буоллахха сыалай кинигэ
буолуохтаах. Онон кыратык аҕыннахпына ийэм аҕата Сысолятин Василий
Спиридонович 1-кы Лөгөй нэһилиэгин киһитэ, ийэтэ 2-с Лөгөй Бээрийэ диэки
үрэх Заболоцкайдар кыыстара үһү, аатын билбэппин. Бу дьонтон түөрт кыыс,
биир уол оҕо төрөөбүт. Онон оҕолоро ыал буолбутгарынан аймахтарбыт, кыл-
гатан эттэххэ, Хомустаахха Поповтар, Намҥа Пестряковтар, Уһун Күөлгэ
Лыткиннар уонна Лөгөйгө олохтоох Петуховтар, Сысолятиннар буолаллар.
Аҕабытын наһаа аһыйбыппыт, бэл, ыал буолан оҕолонон-урууланан да
баран, аҕабын өйбөр-санаабар куруук суохтуу саныырым. Оннооҕор оҕонньор
буолуохпар диэри сөп буола-буола түһээн көрөрүм, онно ханна эрэ сүтэн
баран кэлбит курдук санаан ис-испиттэн үчүгэй баҕайытык курдаттыы тар-
таран ахтыбыт буолан көрсөрүм уонна тугу да кэпсэппэт этибит. Сорохтор
өлбүт киһи куһаҕаҥҥа көстөр дииллэр да, аҕам миэхэ аһыыбын, ахтылҕам-
мын таһааран үчүгэйинэн көстөр эбит. Эбэтэр туох да бэлиэтэ, сураҕа суох
хааларыттан ону санатан көстөрө эбитэ дуу?
Өбүгэлэрим төрүттэрин үчүгэйдик билэр кырдьаҕастар баалларына
сураспатах эбиппин. Үлэҕэ үтүрүйтэрэн, иллэҥ суоҕар тэптэрэн кыһаммат
этим. Хата Бушуев Лазарь Иванович аҕабын кытта наһаа табаарыстаспыт
буолан, анаан-минээн ахтыбыта кыратык да буоллар өйбөр хаалбыт. Аҕам
киһи төрдө буолан бачча элбэх кэнэҕэски үтүө кэнчээри ыччаттардаах. Ол
гынан баран саатар көмүс уҥуоҕа ханна кистэнэ сытара биллибэккэ, сири
кытта сир буолан сытарыттан хомойон бэйэбин улахан итэҕэстээҕинэн
ааҕынаммын, бара сатаан абаран, саатар дьон ахтыытыгар уонна бэйэм би-
лэрбэр олоҕуран кыракый ахтыыны оҥордум. Бу кэлин сааһыран баран иһит-
тэхпинэ өбүгэлэрин үчүгэйдик билбэт киһини киһи буолбатах, кураанах
“ньуул” киһинэн ааттыыллар эбит.
Хайа да киһи кимиэхэ да иитиллибитин, хайдахтаах да үчүгэй, куһаҕан
ааттаммытын, хайа да кыраайга олохсуйбутун иһин айылгыта ис-тас тутула,
доруобуйатын туруга өбүгэлэриттэн, айбыт аҕатыттан, төрөппүт ийэтиттэн
алта уон бырыһыанын ылан утумнуур уонна удьуордуур дииллэр. Оттон түөрт
уон бырыһыана тулалыыр эйгэттэн уонна күннээҕи олоҕун усулуобуйатыт-
тан турар диэччилэр. Ол иһин этэн эрдэхтэрэ “Мин тымырбар өбүгэм хаана
сүүрэр”, “Кэнэҕэски кэнчээри ыччаттарбытыгар сүүрүөхтээх өбүгэлэрбит
хааннара” диэн.
Аҕам, Уйбаан Баһылаайабыс Ноҕуруодап-Лакымаат Уйбаан, кыра киһи
умнан кэбиһиэ диэн: “Сыллы-ы, мин Сталины кытта саастыыбын”, — өлөр
сайыныгар эппитэ. Кини ол эппитинэн, бэйэм 74 сааспар, аҕам сааһын дьэ
чуолкайдыы сатыы сылдьабын. “Адьас суоҕунааҕар хойутаан да буоллар баа-
ра ордук”, — диэн этии эмиэ баар. Онон аҕам, эһиги эһэҕит аата кыратык да
буоллар ааттанан сурукка тиһилиннэҕэ.
Уйбаан Ноҕуруодап,
2002 с. сааскы, сайыҥҥы ыйдарга сурулунна

АҔАБЫТ ОЛОХХО ОЛУС ТАРДЫҺЫЫЛААХ ЭТЭ

Биһиги аҕабыт Новгородов Иван Иванович 1928 с. балаҕан ыйын 20 күнүгэр
төрөөбүт. Ийэтэ — Сысолятина-Новгородова Марфа Васильевна Лөгөй нэһи-
лиэгин олохтооҕо, аҕата - Новгородов Иван Васильевич Мүрү Томторуттан

69