Page 71 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

сүллүүтэ (үүтэ) силлибитин саҥалыы сүллүүлээн биэрэрэ. Билигин оннук
үүттүүр киһи баарын истэ иликпин. Итини тэҥэ күлүүс, хомус тылларын
оҥороро, алдьаммыт чааскыны, үрүҥ чаанньыгы чараас ньаалбаанынан үүйэн
уу тэстибэт гынара, алтан иһиттэри абырахтаан туһаҕа таһаарара. Уйбаан
Ноҕуруодап биир наһаа табаарыстаспыт киһитинэн бу дойдуттан төрүттээх,
куоракка олохтоох, Саха сиригэр маҥнайгы муосчут Никифоров Дмитрий-
Дабайааҥкы этэ. Ол киһилиин наһаа тапсан сэһэргэһэллэрэ, дуобаттыылла-
ра, билиилэрин атастаһаллара.
Аҕаҕыт эдэр сааһыгар Томтор, Иккис Лөгөй, Мүрү эбэ арҕаа бас Араҥа-
һынан, Сабарай уонна соҕуруу Чээлэй алаастарга олорор ыалларынан бы-
тархайы уһанан ыҥырыыга сылдьара. Ол курдук сырыттаҕына, бандьыытгаа-
һын саҕана, сулумах киһини билэрэ эбитэ буолуо, Дегтярев Баһылай Бө-
түрүөбүс, биэлэй ыстаабын начальнига, ыҥыртаран ылан Томтор дэриэби-
нэтин илин өттүгэр тыа саҕатыгар турар ыстаабыгар чэй өрөөччүнэн көмөҕө
илдьэ сылдьыбыт. Ол сырыттаҕына аны кыһыл этэрээт байыастара кэлэн
үрүҥнэр ыстааптарын ылбыттар. Онно эһиги аҕаҕыт үрүҥнэри кытта куоп-
пакка, ыстаапка дьиэтин курдук олорон хаалбыт. Ону кыһыл саллааттара
“бандьыыт тобоҕо хаалбыт” диэн өлөрөөрү гыммыттарын, Саха сиригэр кэ-
лин обкомҥа үлэлээбит Окоемов Николай Николаевич: “Бу киһини билэр
киһим, бэйэтэ-бэйэтигэр сылдьар, туох да буруйа суох”, — диэн тыыттарба-
тах. Оттон атын саллааттар өлөрдөхтөрүнэ да көҥүллэрэ сурахтааҕа. Уйбаан,
онон аны салгыы кыһылларга чэй өрбүтүнэн барбыт үһү.
Лазарь Иванович кэпсээнин маннык түмүктээн турар:
— Биһиги эдэр сылдьан, кэлин сэриигэ баран өлбүт уолаттардыын уонна
Сергей Иосифович Мигалкинныын, Ленин орденнаах хирург врач буолбут
киһилиин үөрэнэ сылдьан, кэлин үлэһит да буолан баран дойдубутугар кэл-
лэхпитинэ Уйбаана суох сатаммат этибит. Түмсэ түһээт: “Убай оҕонньорго
барыахха”, — дэһэн хайаан да Уйбааҥҥа тиийэн сээкэйи дуоһуйа сэһэргэ-
һэн, дуобаттаан күммүтүн бүтэрэн төннөр этибит. Уйбаан киһини бэйэтигэр
тардар эдэр, кырдьаҕас, оҕо-дьахтар диэбэккэ, кими да түһэрэ сатаабат, он-
нук дьикти, кэрэ хаачыстыбалаах барахсан этэ. Кыра да үөрэхтээх, эдэр да
киһи буоллун, үөрэхтээхтэри бэйэтиттэн наһаа үрдүк саныыра, сыаналыыра.
Аҕаҕыт түөрт уон сааһыттан чорбойон баран Мүрү Томторуттан Бастакы
Лөгөйгө Тиит Арыылаах халдьаайытыгар олохтоох, уоллаах кыыс оҕолоох
убайыгар Новгородов Василий Васильевичка-Баһыаччык Баһылайдаахха кэ-
лэн бииргэ эҥэрдэһэн олорбута. Томтортон тахсарыгар, аныгылыынан эт-
тэххэ, кыра-кыра чымадаан саҕа, оннооҕор да кыра биэс-алта мас холбука-
лардаах тахсыбыт. Онтон атын таһаҕаһа, утуйар таҥаһа да суох эбит. Ону
истэн Кутурук халдьаайытыгар ыаллыы олорор түөрт кыыстаах биир уоллаах
Сысолятин Василий Спиридонович-Балчыр Баһылай: “Лакымаат Уйбаан
Бороҕон Томторуттан байыы бөҕөнү байан тахсыбыт”, — диэн улахан кыы-
һын аннынааҕы, сүүрбэтин саҥа туолан эрэр Мааппаны эргэ биэрэргэ кэп-
сэппит. Эһиги аҕаҕыт оҕо сылдьан айаас оҕуска бырахтаран өттүгүн өлөрбүтэ
аҥаар атаҕа кылгаан такыччы оспут. Ол иһин түөрэҥэлээн хаамарын иһин
Лакымаат Уйбаан диэбиттэр. Балчыр Баһылай Уйбаан убайын Баһыаччык
Баһылайдыын кэпсэтэн, илии тутуһан кыыстаах уолу, уол кыыстан сүүрбэч-
чэ сыл аҕатын аахсыбакка, күүстэринэн холбооттоон кэбиспиттэр. Били көмүс,
түүлээх, манньыат, миэтэрэнэн таҥас буолуо диэбит дьааһыктаах маллара
арааһынай ньаалбаан, тимир кыраһына, тоһоҕо, араас үүттүүр тэрил, игии
арааһа, оннооҕор кырааскалаах мас эбириэскэтэ, сарбыдаһына буолбут. Кэ-
лин ону кэпсэтэ-кэпсэтэ өргө диэри күлсүү буолбута үһү. Аҕаҥ убайынаан
уонна кылынын ааҕы кытта эҥэрдэһэн ыал буолан олорбуттар. Оннук олор-
5*
67