Page 179 - Неизвестное название

<
ҮТҮМЭН ҮЙЭЛЭР БЫЫСТАРЫII СЭГЭТЭ11

уйгурдар, кыргыстар, татардар, монголлар, о.д.а. бачамах элбэх алаастар ый кратердарыттан туох
барыларын ааҕан сиппэккин. Олор истэригэр да уратыта суохтар. Анал үөрэхтээхтэр ону туох
саха төрдө дэнэр хаҥаластар, хоролор, баайаҕа- диэн быһаарыахтара эбитэ буолла.
лар, тоҥустар, боотур уустар эмиэ бааллара. Үгүс Тойон Мүрү илинтэн арҕаа тардыллан сы-
үйэлэр үтүрүйсэн, сыл-хонук солбуһан аастаҕын тар улахан киэҥ алаас. Үөрэхтээхтэр Саха сирин
аайы ол түҥ үйэтээҕи норуоттар сорохторо кыр- киин намталыгар 16 тыһыынча кэриҥэ алаас баар
дьан, сорохторо симэлийэн, суураллан, атын дииллэр. Бу алаастартан саамай улаханнара,
омукка буккуһан ааттарын уларыталлара. Атыт- аакка суолга киирбиттэрэ Мүрү Эбэ. Ол курдук,
тара киһи-аймах олорон кэлбит олоҕун суолугар кини уопсай иэнэ 64,0 квадратнай километр, эбэ-
умнуллубат дириҥ суолу-ииһи хаалларан, сурук­ тэр билиҥҥи кээмэйинэн 6400,0 гааҕа тэҥнэһэр
ка-бичиккэ тиһиллэн үйэлэргэ хаалбыттара. диэн суруйар «Хотугу сулус» 1988 сыллааҕы
Оттон «Саха тылын быһаарыылаах тылдьыты- 10-с N-гэр геолог Константин Никитич Гурьев.
гар»: «Алаас-тыа тулалаах ыраас сир, хонуу (үксү- Улуу Эбэ киэҥ киэлитин, таһаатын ааспыт
гэр ходуһалаах, ортотугар күөллээх) уонна ирбэт үйэлэргэ араастык кээмэйдээн хаалларбыттара
тоҥ мууһа ирэн сир сиҥнибититтэн үөскээбит на- биллэр. Ол курдук, былыргы олохтоохтор устатын
мыһах сир, хотоол» диэн быһааран биэрэллэр. арҕаа Хараҕа төрдүттэн илин Сиэллээх Аартык-
Дьиҥэр, Саха сирин киэҥ киэлитигэр, алаас ка диэри 15 км., туоратын кэтит сирдэринэн 7-8
аата-ахса суох элбэх, ол эрээри Уус Алдан си- км., онтон эргимтэтин тыатын саҕатынан атынан
рин-уотун курдук айылҕа алааһынан хото ха- мээрэйдээн 70 км. диэн номоххо хаалларбыттара
таҕалаабыт элбэх алаастаах улууһа бука, суоҕа кэпсээн буолар.
буолуо. Оттон дьөлө түһүү (наукаҕа термокар- Онтон кэнники биһиги кэммитигэр Дьокуус-
стовай диэн ааттанар) алаастары аҥардас манна кайдааҕы Ярославскай аатынан кыраайы үөрэтэр
эрэ көрөн сөҕөҕүн. Тоҕо эрэ Бүлүү бөлөх улуус- музей научнай үлэһитэ Иван Дмитриевич Нов-
тарыгар, арҕаа эҥэргэ уонна ыаллыы улуустар- городов 1956 с., сайын, Мүрү орто оскуолатын
бытыгар да чоҥолох, дьөлө түһүү алаастар суох­ үрдүкү кылааһын үөрэнээччилэрин кытта сэттэ
тар, баар да буоллахтарына, ахсааннаахтар. Бу суукка устата балаакканан хоно сылдьан, Мүрү
Уус Алдан уратыта уонна саамай биир киэн тут- Эбэни сыырын үрдүнэн ситии быанан мээрэй-
туута буолар. Ол иһин да бороҕоттор түҥ үйэлэр дээһини ыыппыта. Ол түмүгүнэн Эбэ сыырын
түгэхтэриттэн биһиги алаас оҕолоробут, алаас үрдүнэн эргимтэтин 95 км. диэн суруйан хаал-
сахатабыт, диэн киэн тутта кэпсииллэр. Биһиги ларбыта. Биллэрин курдук, Иван Дмитриевич
кэммитигэр да, алаастарбытын көрбүт эрэ дьон 1956 с. Мүрү орто оскуолатын оҕолорун кытта
бука бары, ол иһигэр омуктар кытта, ыһылла сы- эбэни эргийэ хаампыта. Поход кыттыылаахтара
тар ый кратердарыгар холууллар уонна дьикти сэттэ күн устата балааккалаах хоно сылдьан,
кэрэ дойдулааххыт, «настоящий лунный ланд­ ытык Эбэни тыатын саҕатынан сэтии быанан
шафт» диэн сөҕөллөрүн биллэрэллэр. Дьэ, кыр- мээрэйдээн кини иэнэ тоҕус аҥаар кос эбит диэн
дьык, үөһээттэн омос көрдөххө быллаардардаах, сурукка-бичиккэ тиспиттэрэ.

Мүрүйээдэ» лааҕыр олоҕуттан