Page 182 - Неизвестное название

БУОЧАРА ҮРЭҔЭ
Билигин Чараҥ бөһүөлэгин хоту өттүнэн хаспыттара. Хаһыы уопсай дириҥэ биэс миэтэрэ
түһэр үрэҕи Вуочара үрэҕэ дэниллэр. Манна этэ. Ол хаһан баран үөһэ туппут килиэккэлэрин
Чараҥ бөһүөлэгин олохтоохторо туруорсуула- дьаамаҕа муохтаан түһэрбиттэрэ.
рынан урукку Маленков аатынан колхоз пред- Итиннэ туох да сүрдээх элбэх илиинэн үлэ
седателэ Петр Иванович Колодезников, Чараҥ барбыта. Ол түмүгэр 1955 с. быһыт тутуута
бөһүөлэгин кырдьаҕас олохтооҕо, колхознай түмүктэнэн, сааскы ууну тутар гына бэлэм тур-
ТУТУУ ветерана Дмитрий Иванович Гуляев са- бута. Онтон уу кэлбитэ. Ол уу быһыты хоту өт-
лайыыларынан уонна улуус киинин оччотооҕу түнэн көҥү көтөн алдьатан кэбиспитэ. Холкуо­
тэрилтэлэрин көмөлөрүнэн, улууска иккиһинэн стаахтар ол көҥү көтүүнү бүөлүү сатаан, куулга
аһыллар-сабыллар ааннаах быһыт оҥоһул- буору кута-кута таспыттара. Үлэ маахта илиинэн
лан, күөл үөскэтиллибитэ. Ол бэйэтин кэмигэр барбыта. Кэлин МТС-тан биир бульдозер көмөҕө
сүдү суолталаах тутуу туһунан үлэ бэтэрээнэ, кэлбитэ. Ол курдук, көҥү көтүүнү бүөлээбиппит.
быһыты тутууга кыттыбыт Чараҥ бөһүөлэгин 1956 с. кэлбит ууну бу быһыт тохтоппута.
кырдьаҕас олохтооҕо Ньукулай Орлов маннык Оччотооҕуга туспа мелиорация тэрилтэ-
кэпсиир: «Оччотооҕу холкуостаахтар манна тэ диэн суох этэ. Сэбиэттэр Миниистирдэрин
олохсуйуохтарын баҕараннар, туох баар күүстэ- иһинэн уу хаһаайыстыбата диэн баара. Салайа-
рин харыстаммакка туран 1000 кэриҥэ бэрэ- аччыта Владимир Иванович Ховенко этэ. Кини
бинэни илиинэн кэрдэн, көлөнөн таһан, манна сорудаҕынан проект оҥорбуттара. Ол оҥорон
киллэрэн, бастаан сир үрдүгэр туппуттара. Икки чертеһун эҥинин барытын бэлэмнээбиттэрэ.
төгүллээн үрдэтэн туппуттара, муохтаабакка Быһыт тутуутун уопсай суумата оччотооҕу
эрэ. Онно икки миэтэрэ усталаах, икки миэтэрэ хаччынан 170 тыһыынчаҕа тэҥнэспитэ. Ити кур­
туоралаах 20 килиэккэни оҥорбуттара. Быһыт дук, 1956 с. ыла быһыт ууну хаайан, бөһүөлэги
уопсай үрдүгэ тоҕус миэтэрэ буолбута. 1954 с. күн бүгүнүгэр диэри уунан хааччыйан олорор».
кыһыныгар манна Гизатуллин диэн маастарда- Буочара үрэх бэйэтин уутун Мындааба тумул
ах үлэһиттэр кэлэннэр, биир бульдозер тыраах- арыы соҕуруу өттүгэр сытар Куоһаҕас күөлүгэр
тарынан уһун кыһыны быһа быһыт олох буорун киллэрэр.
ХОС ҮРЭХ
Маны таһынан Мүрү Эбэ орто халдьаайыты- үс күн устатыгар барбыт араас спортивнай
гар Аччыгый Эбэ илин баһыттан кыра үрүйэ ки- күрэхтэһиилэрин, эр дьон уонна дьахталлар
ирэр. Бу үрүйэни дьон-сэргэ Хос үрэх диэн аат- мае тардыһыыларын, тустууларын, сырсыыла-
тыыллар. Үрэх Мүрү Эбэҕэ түһэр төрдүгэр 1945 рын, оччотооҕу өрөгөйдөөх Кыайыы ыһыаҕын
с. бэс ыйыгар оройуон общественноһа, нэһили- бары тэрээһиннэрин биһиги бүгүн да илэ
энньэтэ Аҕа дойду Улуу сэриитигэр советский көрөр кыахтаахпыт.
норуот немецкэй-фашистскай талабырдьыттары Билигин Эбэ бу ытык сиригэр Кыайыы
урусхаллаабытын-кыайбытын уруйдаан-айхал- ыһыаҕар аналлаах өйдөбүнньүк бэлиэ турар. Бу
лаан үс күннээх Кыайыы ыһыаҕын ыспыттара. памятник үөһэ өртүнэн олох аҕыйах сыллаахха
Манна Дьокуускай куораттан Саха драматиче­ диэри муҥур төбөлөөх, куурбут-хаппыт аарыма
ский театрын артыыстара, ветеринарнай стан­ тиит мае турбута. Кырдаҕастар ол тиити Май-
ция олбуорун иһигэр «Ньургун Боотур» олоҥ- аҕатта Бэрт Хара тоҥус боотурун кытта далла
хону ситиһиилээхтик туруораннар, дьон-сэргэ мэндэһэн баран, тосту туппута үһү диэн кэпси-
биһирэбилин ылбыттара. иллэрин элбэхтэ истибитим, диэн кэпсээбитэ
Бу Кыайыы ыһыаҕа 1945 с. киинэҕэ уһул- Томтор, Бороҕон бөһүөлэктэрин кырдьаҕас олох-
лан үйэтитиллэн турар. Ол иһигэр ыһыах тооҕо И.Н.Данилов.
КЭРЭХТЭЭХ ТУМУЛ
Тойон Мүрү тулата куула өттүнэн тыанан тэр. Ол курдук, Үрүҥ Аартык тумула - Быйды
саба үүммүт үрдүк сыырдаах. Оттон халдьаайы алаастан киирэр үрүйэ арҕаа өттө. Булуҥ тумула
өттө 20-30 м. үрдүктээх быллаар сыырдаах. Эбэ- - Булуҥ көлүйэ арҕаа өттө. Өтөн тумула - Эбэ
ни эргиччи онон-манан үтэн киирбит үрдүк ту- биир саамай үрдүк тумула, билигин эргэ заправ­
муллардаах, тумустардаах. Олорго Эбэ былыргы ка тумулунан ааттыыллар, оттон олох былыргы
олохтоохторо, тус-туспа ааты-суолу биэрбит- аата Кэрэхтээх тумула дэнэрэ үһү.