Page 21 - Дүпсүн сирэ

1856 сыллаах биэрэпис көрдөрүүтүнэн Дүпсүн улууһун ыалын ахсаана 2151
эбит, нэһилиэнньэтэ 7056-ҕа тиийбит. Ити бириэмэҕэ улуус үрдүнэн 40 по-
литсыылынай олоро сылдьыбыт. Сайдыы өттүнэн олох хаалан иһэр улууска
хас биирдии нэһилиэгэр 5—7 эрэ нуучча дьиэтэ баара. Онтон уратылара ба-
рылара хотонноро сыһыары тутуулаах балаҕан дьиэлэргэ олорбуттар. Дүпсүн
улууһугар таҥара дьиэтэ 1856 сыллаахха тутуллубут, онтон бастакы оскуола
1862 сыллаахха саха балаҕаныгар аһыллыбыт.
1863 сыллаах биэрэпис көрдөрүүтүнэн Дүпсүн улууһун нэһилиэнньэтин ах­
саана нэһилиэктэринэн маннык эбит:

№ Нэһилиэктэр Эр киһитэ Дьахтара Барыта
1 I Өспөх 682 689 1371
2 II Өспөх 761 739 1500
3 Чэриктэй 691 625 1316
4 Тэбиик 272 278 550
5 Найахы 297 268 565
6 Баатаҕай 473 437 910
7 Өнөр 390 392 782
8 Түүлээх 270 272 572
Барыта 3836 3700 7536

1872 сыллаахха улуус үрдүнэн 4981 ынах, 1922 сылгы иитиллибит. Улуус
ынах сүөһүнү, сылгыны иитэрин таһынан балыктыыр уонна түүлээх булдунан
дьарыктанар эбит. 1870 сыллаах отчуот көрдөрүүтүнэн ити сыл 1132 киһи ба­
лык булдунан дьарыктанан хааһынаҕа 2150 буут балыгы туттарбыт. 550 киһи
түүлээххэ сылдьыбыт уонна 92 саһылы, 256 кырынааһы, 1020 куобаҕы бултаан
туттарбыт.
1862 сыллаахха аһыллыбыт баайдар аҕыйах оҕолоро үөрэнэр чааһынай оскуо-
лаларын оннугар 1872 сылга церковнай-приходской оскуола, 1898 сыллаахха
биир кылаастаах училище аһыллыбыт. Кэлин 1918 сыллаахха ити оскуола пан­
сион диэн ааттаммыт. Онно баара-суоҕа 21 оҕо үөрэммит. 1934 сыллаахха икки
этээстээх оскуола, 1936 сыллаахха балыыһа дьиэлэрин тутуута бүтэн үлэҕэ
киирбиттэр. 1930 сыллаахха кулун тутар ыйга Бороҕон, Дүпсүн улуустарын
Байаҕантай үс нэһилиэгин холбоон, Уус Алдан оройуона тэриллибит.