Page 27 - Дүпсүн сирэ

уҥуохтарын кытыйаҕа уура охсон биэрбит. Ити кэмҥэ Тыгын үс уолаттара Чал-
лаайы Бөҕө, Хардаҕастай Бэргэн, Мөчөкө Бөҕө эмээхсиҥҥэ биллэрбэккэ эрэ,
сонун тэллэҕиттэн батыйа төбөлөрүнэн сиргэ тобулу анньан тураары, аргыый
аҕай чугаһаан испиттэр. Итини эмээхсин түргэнник ойон турбатын наадаты-
гар оҥоруох тустаах эбиттэр. Ону көрө түһээт, Тыгын оҕонньор уолаттарыгар
эппит: «Киэр үрүөрүй!» — диэн. Ону Күтүр Эмээхсин бэйэтигэр ылыммыт,
онон Тыгын диэки уоттаах хараҕынан тобулу көрбүт уонна хотоохоон батыйа-
тынан дук гынаат: «Туох-туох диигин? Хата көмөгөйгүн!» — диэбит. Ити кур-
дук тугу эрэ ситэри эппэккэ эрэ, эмээхсин ойон турбут уонна лиһигирэччи
хааман ураһаттан тахсан, дьиэтигэр барбыт. Ол тахсан барарын кытары Ты­
гын оҕонньор: «Күтүрүү-Күтүрү! Күтүр санаата тоҕо күүстээҕэй?! Күтүр диэн
ааттаныан ааттаммыт эбит!» — диэбит. Ити түүнүгэр Тыгын оҕонньордоох
ураһаларын Күтүр Эмээхсиннээх диэки аҥаарын хаалларан баран, ханна эрэ
көһөн хаалбыттар.
Уус Алдан аройуонун 1 Өспөх нэһилиэгин олохтооҕо
Назаров Андрей Ефимович кэпсээбитэ.
Сааһа 67. И. Г. Березкин суруйбута.
1945 сыл. От ыйын 12 кунэ. Ем.Ярославской аатынан
Саха сиринээҕи кыраайы уорэтэр музей хомуйууларыттан
4. Далла мэндэһии

Күтүр Эмээхсин улахан уола Бугдук диэн ааттааҕа эбитэ үһү. Кини хайа да
киһиттэн ураты улаханнык хаһыытыыр кэрэ-чуор куоластаах, дьэҥкэ тыллаах-
өстөөх киһи эбитэ үһү. Бугдук кэргэн ылан, Тунах сайылыкка олохсуйбута эби­
тэ үһү. Ол олорон сааскы дьыбардаах сарсыарда элбэх сылгыларын үүртэлээн
ыһыытыыра-хаһыытыыра бу эргин алаастарга олорор ыалларга барыларыгар,
суор хаһыытын курдук дуораһыйан, иһиллэрэ үһү. Ол иһин кэнники Суор
Бугдук диэн ааттаабыттар үһү. Суор Бугдук ынах сүөһүтэ эмиэ бэрт элбэҕэ
үһү. Сир-дойду иччилэрин үрүҥ илгэнэн аһатаары, Тунах сайылыкка хотугу
дириҥ көлүйэҕэ үүтү куттарара үһү. Онтон ыла билиҥҥэ диэри ол көлүйэ Үүт
Көлүйэ диэн ааттанан турар. Суор Бугдугу уйар биир үтүө-мааны симэхтээх,
кэтит нэлэмэн сиэллээх ат баара үһү. Ол аты Суор Бугдук, толору сэбилэнэн,
тимир килиэ куйаҕын кэтэн, миинэн баран сиэллэрэн дибдитэн аастаҕына,
Үүт Көлүйэтэ сиккиэр тыал түспүтүн курдук долгуннуран хаалара үһү.
Ити курдук олордоҕуна, Тыгын Тойон уолаттара Чаллаайы Бөҕө, Хардаҕастай
Бэргэн, Мөчөкө Бөҕө аҕаларын кытта Бөрөлөөххө тахса сылдьаннар, далла
мэндэһэргэ ыҥырбыттар. Суор Бугдук ону ылынан Бөрөлөөххө баар Бырахсын
тумуһаҕар биир тимир иҥэһэни сыал уурбут уонна Тыгын уолаттарыныын ити
киэҥ алаас уҥуоргу өттүгэр баар Мэҥэлээх тумуһаҕар тахсыбыттар. Онтон Ты­
гын уолаттара дьулайа-дьулайа бэйэлэрин ох сааларынан урут ытыалаабыттар
да, иҥэһэни сыыһа-халты түһэртээбиттэр. Оттон Суор Бугдук, сөҕүмэр улахан
ох саатын кирсин нөҥүө кулгааҕар диэри тардаат, иҥэһэни булгу ытан кэбис-
пит. Итинтэн дьулайан Тыгыннаах, Бөрөлөөххө туруорбут ураһаларын Күтүр
Эмээхсиннээх диэки аҥаарын хаалларан баран, түүн көһөн хаалбыттар.
23