Page 62 - Дүпсүн сирэ

кэпсииллэрэ. Дьон кэпсээниттэн сабаҕалаатахха, ыйааһына 75 кг буолуон сөп
курдук. Кини 1931 сыллаахха 52 сааһыгар өлбүтэ.
Константин Алексеев
Ленинскэй тэрийээччи. — 1967. — Сэтинньи 16 к.

2. Күүстээх Уйбааны боруобалааһыннар
Билин н и Уус Алдан оройуонун Дүпсүн сиригэр Күүстээх Уйбаан диэн бэрт
көрсүө-сэмэй киһи үөскээн олорбута. Кини Саха сиригэр күүстээҕэ биллибит
киһи. Советскай былаас буолбутун кэннэ холкуос председателинэн үлэлии
сылдьыбыта. Кини сааһырбакка сылдьан ыалдьан өлбүтэ. Эрбэһин диэн сиргэ
көмүллэ сытар. Күүстээх Уйбаан туһунан дьон-сэргэ ортотугар бэрт үгүс но-
мох баар. Мин олортон ылан кэпсиэхпин баҕарабын.
Күү11үн-күдэҕин дьонно төһө да биллэрбэт туһугар кыһаллыннар, кини
өр буола-буола сөхтөртөлөөн ылара үһү. Күүһүн билээри, дьон киниэхэ араас
моһуоктары оҥортуура үһү. Биирдэ Күүстээх Уйбаан Дьокуускай Даркылааҕар
киирэн таһаҕас куруустаспыт. Дэлби сылайан баран, Аччыгый Сарайга Чо-
куурдаахха сөрүүкүү олордоҕуна: «Күүстээх Уйбаан баар дуо?» — диэн сана
иһиллибит да, иннигэр Дүпсүн улууһун аатырар баайа, үөрэхтээҕэ Никифоров
тойон доодос гына түспүт. Уйбааны көрөөт: «Уйбаан, сарсын, өрөбүлгэ, мин
дыгэбэр тиийээр эрэ», — диэбит уонна илии тутуспут. Уйбаан илиитин кини
туох баар күүһүнэн хам тута сатаабыт.
Уйбаан сарсыарда Никифоров дьиэтигэр тиийбит. Тойон кинини кэтэһэн
олорор эбит. Тыа сирин сонуннарын, олоҕун-дьаһаҕын, дьонун-сэргэтин
туһунан сэһэргэспиттэр. Онтон тойон уһаайбатын көрдөрө таһаарбыт. Киэҥ
олбуор баайын-дуолун, онно баар сэби-сэбиргэли балайда уһуннук көрбүттэр.
Онтон тимир ааннаах, улахан баҕайы күлүүстээх сомуоһунаҕа кэлбиттэр. То­
йон күлүүһүн аһан халыгыраппыт. Уйбааны бастакынан киллэрбит. Бэйэтэ,
киириэх курдук гынан иһэн, аанын саба баттаабыт уонна модьу баҕайы тими-
ринэн олуйан кэбиспит.
Сомуоһуна аҥаар муннугар от өрөһөлүү мунньулла сытар эбит. Онтон, түөрт
атаҕын бакыччы туттубутунан ардьай аһыыларын ардьаппытынан, эһэ тахсан кэл-
бит. Уйбаан кэннинэн чугуруйбут уонна тимир ааҥҥа тиийэн ин нибит. Эһэ киһи
иннигэр кэлэн, икки илин атахтарынан хаппыт сири сабаан барбыт. Онтон киһи
кулгааҕа чуҥкунуур хатаннык часкыйбыт. Инньэ гынан баран, кутуйахха саба
түһээри гыммыт куоскалыы, кэннинэн тэйээт, эмискэ Уйбааҥҥа саба түспүт
курдук. Уйбаан эһэни икки илиитинэн сабырҕаҕыттан харбаан ылбьгг. Кытаанах
хапсыһыы саҕаламмыт. Киһи эһэни үөһээнэн эргичитэн баран илгэн кэбиспит.
Эһэ сомуоһуна ортотугар тиийэн хааһаҕы бырахпыт курдук түспүт. Күөлэһийэ
түһээт, ойон турбут уонна кырдьык гынаҕын дуо диэбиттии, кылана түһээт, эмиэ
кэлэн саба түспүг. Икки өттүттэн кыыһырсыы кытаанаҕа буолбут. Уйбаан эһэни
икки сабырҕаҕыттан бобо харбаан ылбыт уонна истиэнэҕэ эпсэри анньыбыт. Эһэ
муҥнаах айаҕыттан күөх күүгэн атлыбыт.
— Кыылгын киирэн харайаҕын дуу, быарын быһа үктүүбүн дуу? — Уй­
баан сүрдээх хабарааннык хаһыытаабыт. Тимир халҕан тэлэллэ түспүт, тойон
58