Page 70 - Дүпсүн сирэ

Кырдьаҕас өтөх сонуогар дьаарысса сиэмэни быһарга тойонноро соруйбут.
Өлөксөй Чокуойдуун сиэмэ быһыытыгар үлэлээбиттэр. Биир киэһээ Буолдьай
сиэрпэтин солооһуҥна батары охсон баран, умнан оннук хаалларан кэбиспит.
Сарсыарда кэлбиттэрэ Уйбаан Сүөдэрэбис соҕурууттан атыылаһан кэлбит Туо-
мускай Биэтэ сиэрпэҕэ атыллан өлөөрү сытар эбит. Тойопноруттан куттанан
Уйбааннаах ону кистииргэ быһаарыммыттар. Ойуурга маска атыллан өлбүт
курдук онорорго сүбэлэспиттэр. Бөҕө Буолдьай сиэрдийэтээҕэр суон маһы бу­
лан аҕалбыт. Өтүүнэн өлө сытар биэ түөрт атаҕын холбуу тардан, түүрэ кэлгий-
биттэр. Маһы өлүк ортотунан туора, иккилии атахтары икки ардынан угаат:
«Чэ, Чокуой өрө үтэн көмөлөһөөр эрэ», — диэн баран, Буолдьай маһын анаар
өттүттэн сүкпүтүнэн барар. Биэни сүгэн туруутугар кыратык сүһүөҕэ хамсаа-
быт. Чокуой Өлөксөйгө сонуок илин аанын аһан биэрбит. Буолдьай биэни
Ортоку Өтөх кэтэҕинээҕи ойуурга киллэрэн, ырааһыйаҕа бырахпыт. Быһа хо-
луйан бу биэ отуттан тахса буут ыйааһыннаах буолуон сөп.
Буолдьай Уһун Күөлтэн түөрт биэрэстэлээх Укча диэн сиргэ олороро.
Охонооһой Куоһарһар, Төбүрүөҥҥэ уонна Укчаҕа барар суоллар быһа охсуһар
сирдэригэр үс суон көндөйдөөх тииттэр турбуттар. От үлэтэ бүтүүтэ, күһүөрү
эбит. Арай, түөртүүр ыам саҕана Буолдьай Укчатыгар баран истэҕинэ, ити
тииттэри ааһаатын кытта, кэнниттэн үрдүгэр киһи саба түспүт. Бөҕө Буолдьай
көрдөҕүнэ, төбөтө суох, хара бараан, бүтүннүү түү үллэйэ сытыйбыт киһи ки-
нини мадьыктаабытынан барбыт. Харса суох хачыгыраспыттар, тардыалаһыы,
анньыһыы сүрдэммит. Төһө өр тустубуттара биллибэт. Арай Буолдьай булгу
сөрөтөн аттыы түһэн эрэрин өйдөөн хаалбыт. Ол аттыы түһүнээт, түү күтүр
мэлис гынан хаалбыт. Буолдьай өйдөнон хараҥа буолуута дьиэтигэр тиийбит.
Ити күнтэн ылата ханас көхсүн хараҕынан тобулу тардан ыалдьар буолбут.
Икки сыл быһа аалларан, ыалдьа сылдьыбыт, үһүс сылыгар олох сытан ба­
ран устунан өлбүт. Өлүөн иннинэ ол үс суон тиити сирэйдии суоран баран,
барытын кириэс охсон кэбиспит. Ол кэннэ дьонугар: «Хаһан да манан киэһээ
хараҥаҕа сылдьыбат буолун », — диэбит. Бу суруллубуту кэлин Бөҕө Буолдьай-
га күтүөт буолбут Николай Иванович Копырин-Чокуой кэпсээбитэ. Лыткин
Алексей Николаевич-Бөуө Буолдьай 1934 сыллаахха сөтөл буолан өлбүт.
Петр Жирков, Иннокентий Прудецкий

7. Муотаанай Дьөгүөр
Найахы уонна Баатаҕай икки ардыларыгар халдьаайыга туруору балаҕаннаах
Андылаах атаас баар. Манна, бу диэки алаастар ыалларыгар, тимиртэн араас дьио
тэрилин он орор идэлээх Уус Миичэкэ олорбута. Ол иһин бу алааһы нэһилиэк
дьоно Миичэкэ Андылааҕа диэн ааттыыллара. Андылаах тогүрүччү сыырдаах
кыракый алаас. Бу балаҕаҥҥа 1930 сыллаахха Миичэкэҕэ уол оҕо төрөобүтэ.
Кинини Дьөгүөрдиэн ааттаабыттара. Кини кэлин норуокка Муотаанай Дьөгүөр
диэн ааттаммыта. Дьөгүөр оҕо эрдэҕиттэн тэтиэнэҕинэн, кэлин лаппа күүстээх
киһинэн биллэн барбыта. Үөрэҕи ылбатаҕа, начальнай эрэ үөрэхтээҕэ. Онон
66