Page 13 - Березкин И.Г. Сайсары күөлэ уонна Сайсары булгунньаҕа

Кириниэй, Сиинэ үрэх төрдүпээҕи Бордоҥ тойоно Бойдуон,
Амма Боотулутун тойоно Нуоҕуй уонна эмиэ Аммаҕа
олохтоох суостаах-суодаллаах тойоп НарыьТкаан, барыта биэс
тойон кыттыыны ылбыттара. Тыгын тойон кыттыбатаҕа.
Онтон 1631 сыллааҕы ыам ыйын саиатыгар кириэппэскэ
олорооччулар, аһылыктарын саппааһа бүтээри гынан, ойон
тахсаат, туох да харса суох ытыалаан киирэн барбыттар.
Онуоха Улахан Дьоннордоох яколар (сахалар) күүскэ
утарсыбыттар, 15 сэрииһиттэрин өлөрбүттэр уонпа чугуйбуттар.
Онон туһанан Антон Добрыпскай уонна Мартын Васильев
тыынпаах хаалбыт 15 сэрииһиттэрии кытары куоппуттар.
Кинилэр Амманы уонна Алланы таҥнары айаннаан (бастаан
сатыы, онтон болуотунан) Табалаах (Бүлүү) орүһүгэр
киирбиттэр, онно эбэҥкилэртэн туох эрэ оҥочолору атыылаһан,
утары өксөйөн, Мангазейскайдарыгар төннүбүттэр. Онно
тиийэннэр Улахан Дьоннордоох яколарга (сахаларга) кыайтарап
кэлбиттэрин кэпсээбиттэрэ буолуо. Бу 1631 сыллааҕы ыам
ыйын 9 күнүгэр Улахан Дьоннордоох яколар, кыайбыт дьон
быһыытынан, бастакы кириэппэһи уматан кэбиспиттэрэ.
Ити үоһэ этиллибит, архивнай матырыйаалларга олоҕуран
суруллубут, күннэр-дьыллар алтыһыылара 1628 сыллааҕы
сайын Сайсары күөлүн кытыытыгар олорор яколарга (саха­
ларга) Пенда 40 киһилээх бултуур этэрээтэ ончу кэлэ
сылдьыбатаҕын чуолкайдык көрдорөллор. Өскөтүн кэлбитэ
буоллар, ити Тыгын кырдьаҕаска үлэлээбйт киһи киһитин
быраҕан барыа суох этэ. Оноп 1628 сыллааҕы сайын бу эргин
сирдэргэ ити икки Тыгьпгҥа сылдьыбыт нууччалартан атып
нууччалар ханна да суох этилэр. Ол иһин бу, били Тыгыи
тойонунан уонна кини дьоннорунан үчүгэйдик атаарыллан,
обургу оҥочолоругар олорон, орүс боротуокатын утары
эрдинэн, соҕуруу диэки өксөйо турбут нууччалара билигин
Киренскэй куорат турар сиригэр тиийбиттэр. Онно бэйэлэрин
Пендаларын этэрээтин кытары холбоспуттар уонна, бары
хомуллан, хас да куочанан устаи, Лёна өрүһү өксөйбүттэр.
Тиһэҕэр, Тобольскайдааҕы бойобуодаҕа тиийбиттэр, онтои
Енисейскэйдээҕи бойобуодаҕа барбыттар уонна бэйэлэрин
Мангазейскайдааҕы бойобуодаларыгар эргиллэн кэлбиттэр.
Онио сылдьыбыт сырыыларын отчуоттаабыттар уоина
хамнастарып аахсыбыттар.
Дьэ ити курдук аатырбыт 1628 сыллааҕы сайын ааспытын
♦ да кэннэ, манна сахалар, юкагирдар, эбэҥкилэр ортолоругар
олох-дьаһах тохтообокко иннин диэки бара турбут. Ити үтүө-
мааны нууччалар арыый иннилэригэр, 1626 уонна 1627
сыллардаахха, Табалаах (Бүлүү) өрүһүнэн Мангазейскайдааҕы
2* 11