Page 11 - Березкин И.Г. Сайсары күөлэ уонна Сайсары булгунньаҕа

ыйыппытыгар атын омук урдуһа Илтик диэн киһи бу курдук
эппиэттээбит: "...как у русских людей, и лошадей есть, а про
то они не ведают пашенные ль люди или не пашенные, а
платье носят таковое, как русские люди, известно было им
производство железа; они покупали у буляшей соболей на
железо". Манна Илтик Лин өрүскэ олорор омук аатын
быһаарбатах, арааһа, бэйэтэ даҕаны билбэт быһыылаах, ол
гынан баран, эмиэ да бойобуоданы куттуон баҕарбытын
курдук ыйытыыга дьикти эппиэти биэрбит эбит. Бу кэнниттэн
бойобуода эвенкилэри босхолообут.
Дьэ ити Илтик киллэрбит дьикти сураҕып-садьыгын
ылаат, Мангазея куорат бойобуодалара Д.С. Погожий уонна
И.Ф. Топеев бастаан бэйэлэригэр Лин өрүһү туох баар
дьоннору, түүлээхтэри, балыктары, тыалары барытын бас
билэргэ аналлаах былааны оҥорбуттар. Ол былаан быһыытынан
буоллаҕына, икки экспедиция тэриллиэхтээх эбит. Бастакы
Табалаах өрүс уступ Мангазея экспедицията, эвенкилэртэн
дьаһаах хомуйа-хомуйа, Лин өрүскэ тиийиэхтээх, окно
Улахан Дьоннордоох сири бэйэтигэр бас бэрипнэриэхтээх
уонна эмиэ дьаһаах хомуйуохтаах. Иккиһэ Тобольскайдааҕы
уонна Енисейскэйдээҕи бойобуодалар Лин өрүс Үөһээ өртүгэр
булдунан дьарыктанар холбоһуктаах экспедициялара Манга­
зея бойобуодалара бу былааннарын аан бастаан Тобольскай-
дааҕы бойобуодаҕа ыыппыттара. Ону Тобольскай куорат
бойобуодата Матвей Годунов үөрүүнэн ылыммыта уонна
Енисейскэйдээҕи бойобуодаҕа суруйбута. Онтукатыгар Енисей
куорат бойобуодата Василий Аргамаков сөбүлээбэккэ утары
турунан кэбиспитэ. Кини ааттарын бу 1621 сылга кэлэн
истибит Мангазея бойобуодаларын быдан иннилэриттэн
истэрин, ону Табалаахтан Енисейгэ кэлэн барар туматтар
кэпсииллэрин толору өйдөппүт уонна онон мөккүөргэ киир-
сибит. Онтон Василий Аргамаков Лин өрүстэрэ Лена диэн
ааттааҕын, оттон Табалаах өрүскэ эбэҥкилэр туматтар, Лена
өрүскэ яколар (сахалар — И.Б.) уонна юкагирдар, эбэҥкилэр
олороллорун лоп-бааччы быһаарталаап биэрбит. Бу улахан
мөккүөрдээх дьыала, Москватааҕы Казанский приказка киир-
бит. Ону Казанский приказ Мангазея туһатыгар уураахтаа-
быт.
Оччотооҕу суол-иис мөлтөх кэмигэр ити кэпсэтии уонна
мөккүөр үс сыл устатыгар барбыт. Онтон Мангазеятааҕы
бойобуодалар 1624 сыллаахха Пенда 40-ча киһилээх күндү
түүлээҕи бултуурунан дьарыктанар сайта этэрээтин булбут-
тар. Кини этэрээтигэр балай эрэ Тобольскайтан уонна
Енисейскэйтэн сылдьар дьон бааллара. Пенда этэрээтэ
2 Березкин И.Г. 9