Page 34 - Түөлбэҕэ олоҥхо эйгэтин олохсутуу соруктара, ньымалара

Лаврентий Петрович Новогодин - олоихону боло^унэн толорууну туруорааччы
Жирков Гриша,
Уус-Алдаи y.iyyhyu Бэйдиггз орто оскуолатыи
7 кылааЬыи уерэнээччитэ, Местников Андрей Гаврильевич
аатынан анол аат хаИаайына
Салайааччы: Говорова Мария Григорьевна
Саха омук еркен ейун, талба талаанын ерогейе - олоихо. Олоихону былыргы дьыллар
былдьаЬыктаах мындааларыттан, урукку дьыллар унаар уор^аларыттан сайыннаран, чочуйан
бугуииу куииэ илдьэ кэлбит дьоннорунан олонхоЬуттар буолаллар. Оннук талааннаах дьоннортон
биирдэстэриттэн, мин хос эЬээм Лаврентий Петрович Новогодин туЬунан '' Олоихону беле^унэн
толорууну туруорааччы" диэн кэпсиэхпин ба^арабын.
Лаврентий Петрович Новогодин бэс ыйын 27 кунугэр Уус-Алдан оройуонун Тэбиик
нэЬилиэгэр бааЬынай дьиэ кэргэнигэр тереебутэ. Дупсун оскуолатын 7 кылааЬын бутэрээт ** Туола”
колхозка биригэдьиирдээбитэ. Ол сылдьан 1942 сыллаахха бэс ыйын 22 кунугэр Советскай Армия
кэккэтигэр ыиырыллыбыта. Сэрииттэн 1946 сыллаахха эргиллибитэ. Хорсуннук сэриилэЬэн икки
"КыЬыл Сулхс" орденынан, элбэх бойобуой мэтээллэринэн, Верховнай Главнай командующайтан
11тегул Махтал суругунан на^араадаламмыта.
Кини олоихоЬут, тойуксут быЬыытынан оло^о сэрии кэнниттэн са^аламмыта. Хаета да
техторуйэн культурнай-сырдатар улэлэргэ улэлээбитэ. Ол курдук, 1948 сылтан 1969 сылга диэри
Майа^ас, 1969-1972 сылларга Бэйдииэ кулууптарыгар сэбиэдиссэйдээбитэ. Бэйдииэ5э улэлиир
кэмигэр оройуоннай фестивальга кыттаннар иккис миэстэ буолбуттар. Манна кыттар дьонун
тойуктуурга, оруолу толорорго бэйэтэ уерэтэр эбит.
Олоихолуурун, туойарын таЬынан драмаларга ситиЬиилээхтик оонньуура. Ол да иЬин
буолуо, олоихолууругар артыыстааЬынын кыайа тутара.
Пенсия^а тахсан баран 1983-85 сылларга Дупсуииэ фольклорнай ансамбылы салайбыт.
Угустэрин тойуктуурга, оруолу толорорго эмиэ бэйэтэ у^рэппит. Лаврентий Петрович бэйэтэ
суруйбут 'Луруорбах Бэргэн" олоихотун нэЬилиэккэ туруорбуттар, телевизорынан республиканскай
биэриигэ кыттыбыттар.
Хаета да олоихоЬуттар курэхтэригэр бэйэтин олоихотунан кыттыбыт. 1982 сыллаахха
республикатаа^ы курэххэ иккис миэстэ буолбут. УобараЬа судутунэн, тыла-еЬо тахсыылаа^ынан
истээччилэри сехторбут.
Лаврентий Петрович 050 эрдэ^иттэн биллиилээх олоихоЬуттары истэн улааппытын туЬунан
ахтыытыгар суруйан хаалларбыта. Кэлин бэйэтин олоихотун II Суотту олоихоЬутугар Барашков
Ефим Петровичка уонна республика^а биллэр олоихоЬут суруйааччылар союзтарын чилиэнэ Роман
Петрович Алексеевка (Бе^е Арамааииа) кердорбутэ. Онно кинилэр сыанабылларын туЬунан хос
эЬэм бу курдук суруйар: '\..иккиэн да биири этэллэрэ. Кэпеээнин кыайбаккын, оттон ырыатын балай
да кыайа тута^ын...”
Майа^ас сельскэй кулуубугар улэлиир сылларыгар оскуола о^олоругар ону таЬынан улахан
дьоиио “Ньургун Боотур"олоихоттон быЬа тардан туруорбута. Ол туЬунан "Муру саЬар^ата"
хаЬыакка Майа^ас олохтоо^о Иван Шестаков бу курдук суруйар: “...1965-66 сыллардаахха П.А.
Ойуунускай “Ньургун Боотур" оператыттан быЬа тардан туруорбуттара... Лаврентий Петрович
тэрийэн оонньоон-керулээн ааспыт сылларбыт номнуо 40-ча сылга чугаЬаата. Ону биЬиги.
дэриэбинэм да олохтоохторо умнубаппыт, умнуохтара да суо^а уонна культур историятыттан хаЬан
да сотуллуо суо^а’э
Лаврентий Петрович норуот айымньытын уруккуттан кэрэхсииринэн бэйэтэ суруйбут
олоихотун сыана^а туруорарга анаан оиорон холонон керерге быЬаарыммыта. Бу санаа киниэхэ
1982 сыллаахха Саха АССР Культуратын Министерствотын методическэй киинэ тэрийбит
тойуксуттарын курэ^эр кыттыбытын кэннэ увскээбитэ. Йти курэххэ КИНИ “Туруорбах Бэргэн" диэн
олоихону толорбута Саха сирин Композитордарын союЬун дипломунан уонна бириэмийэтинэн
бэлиэтэммитэ. 1982 с. «Кыым» хаЬыакка «Олоихо истэр дьоро киэЬэлэрэ» ыстатыйа^а суруллубут:
"Огтон Уус-Алдантан сылдьар Лаврентий Петрович Новогодин 'Луруорбах Бэргэн" диэн олоихону
дор^оонноохтук толорон истээччилэр бол^омтолорун тарта. Толоруу артистическай еттун кыайа-
хото тутара харахха чуо-бааччы быра^ыллар. Толорооччу бэйэтэ этэринэн, бу олоихону НаЬаар
Петуэсовтан утумнаабыт. Лаврентий Петрович учуутала Роман Петрович Алексеев эбит. Бэриллибит
бириэмэни тутуЬар наадаттан толорооччу олоихотун эмиэ быЬа тардан толордо".
Лаврентий Петрович суруйан туруорбут “Куннук усталаах, кос туоралаах куех дьа^ыл
аттаах Кун Эрили буэсатыыр" диэн олоихотун ол кэмнээ^и Культура министерствотын методическэй
киинэ биЬирээн. телерадио комитета устан куех экраииа таЬаарбыт (1984с.).
Бу олоихону сурун оруолу толорбут Павел Дмитриевич Прибылых кэлин улууЬугар эрэ
буолбакка республика^а алтан чуораан маанылаах алгысчыт быЬыытынан биллэр. Кини бэйэтин
ахтыытыгар суруйар: «Дупеээ^э олордохпуна Лаврентий Петрович Новогодин миигин 1982 сыл

32