Page 36 - Түөлбэҕэ олоҥхо эйгэтин олохсутуу соруктара, ньымалара

©лтох олоихоЬуттара
Говоров Олег,
Уус-Алдан улууНун Бэйдикэ орто оскуолатын 7 кылааЬын уврэнээччитэ,
Жирков Василий Петрович аатынан анал аат хаИаайына
Салайааччы: Захарова Акулииа Николаевна
ОлоихоЬут ебугэлэрбиттэн ордук чорботон ааттыыр киЬибит киэиник биллибит, аата
арбаммыт, cypaga сонообут Куобарап Миитэрэй Мэхээйлэбис мин ыраа^ынан торут айма^ым, икки
олоихото бэчээттэммит, суруйааччылар Союзтарын чилиэнинэн ылыллыбыт суду олоихоКут буолар.
Миитэрэй о^онньор куннээн ОЛО1ГХОЛООН сылдьар кэмигэр угустук бэйэтэ бэйэтигэр
олоихолуур идэлээ^э. Мас тиэйэ сылдьан о^уЬун булгутан теиур^эскэ олорорун кереннер дьоно
“киЬибит сэниэрийээри гынна ээ" диэн дьиксинэллэрэ. Сорохтор толооЬур^аан ыйыттахтарына:
"ардыгар наадыйар тылгын сутэрэн кэбиЬэииин бэркэ эрэйдэнэ^ин. муучу буоларын. онтука5ын
эмискэ ейдеен булан ыла^ын. Ону сопке тута олоихолоон оннун булларан кэбиЬэ^ин. Оччо^уна
ейгер хатанар, иккиЬин умнуллубат”. - диирэ. Манна улахан олоихоЬут олоихотун тылын-еЬун
чочуйар ньымата, син суруйааччыга. поэкка майгынныырдык олус кичэйэн, сыралаЬан улэлиирэ,
тылын кердеен эрэйдэнэрэ кестер. Куобарап Миитэрэй Мэхээйлэбис “Будуруйбэт Мулдьу Бе^е"
диэн олоихону 1938с. кинигэнэн таЬааттарбыта. Кини урукку олоихоЬуттр тылларын тутуЬан.
УеЬээлэри уерэтэн. алларааииылары аиааран. сиЬилии сэЬэргиир ньымалаах. 1935 сыллаахха саха
суруйааччыларын бастакы конференцияларыгар сылдьыбыт. 1939с. Союз чилиэнинэн ылыллыбыт.
Кырдьа5ас олоихоЬут элбэх олоихону, номохтору, араас сиэр-туом алгыстары, ырыаны-тойугу
билэрэ суруллубакка хаалбыта. Аана. Иван, Семен, Гаврил диэн о^олордоо^о. Кыра уола Гаврил
Дьокууйскайга уерэнэ сылдьан армия^а баран сэрии толоонугар охтубута. Семен Андреевич
учуутал, РайОНО улэЬитэ, хойут Намна олохсуйан уЬуннук сельсовет исполкомун председателинэн
улэлээбитэ. Киниттэн быдан балыс Говоров Иван Иванович теЬе олоихону билэрэ тумуллубэтэ^э.
Быраата Говоров Николай Иванович, аймака Говоров Михаил Федотович эмиэ ханна да
суруллубакка суох буолтара. "Олоихону утары охсор илиилэрин уунан турар" кэмнэрэ буолан кыра
олоихоЬуттарга бол^омто ууруллубатах эбит. Саха сирин научнай киинин архивыгар баар
олоихоЬуттар репертуардарын кердеххе биЬиги дьоммутуттан угус киЬи 1-3. сорох 5-7. онтон ону
ааЬа туЬэн 10-тан тахса олоихолоох уЬуллуччулаах олоихоЬуттар олорон ааспыт эбиттэр. Местников
Андрей Гаврильевич- Хабырыылабыс суруксут (1878-1950) 1 Олтеххе Олунньэхтээххэ олорбута.
Обугэтин са5аттан уерэхтээх. урдук дуоЬунастаах теруттэрин утумнаан улууска. нэЬилиэккэ
суруксут буола сылдьыбыт. Кэлин кырдьан олорон норуот тылынан уус-уран аймньыларын
хомуйуунан, суруйуунан дьарыктаммыта. Ол курдук, кини суруйталаабыт: 1. "Бардам Баабый”
олоихо; 2. “Чаарчахаан Богдо" остуоруйа; 3. "УЬуктаах Сэмэн"; "Бытыктаах Байана"; “ Орук О^ото";
"Бэрт Хара"; "Эллэй Омо^ой икки"; "Чучунаа"; "Куех далай иччилэрин алгыЬа” о.д.а номохторо
бааллар.
Олоихолоро;
1. “Будуруйбэт Мулдьу Бе^е"
2. “Орегейдеех Уелэн Хардааччы"- олоихоЬут тылыттан
Алексей Бояров 1936 сыллаахха суруйбута.
3. “Эрбэхтэй Бэргэн"- олоихоЬут тылыттан Говоров Никифор Михайлович 1938 сыллаахха
суруйбута.
“Будуруйэт Мулдьу Бе^е" олоихону Ил Тумэн председателин солбуйааччы Александр
Николаевич Жирков бэчээккэ бэлэмнээн таЬааттарбыта.

влт0х олоихоЬуттара
Сивцева Мария Захаровна
Уус-Алдан улууИа, СР культуратын утувлзэх улэИитэ,
1 миэстэ хаИаайына
Тиэмэм сурун соруга урукку бэчээттэммит матырыйаалларга эрэ оло^урбакка саиа булуллубут
матырыйааллары билиЬиннэрии буолар. Ол курдук кэлииии кэмиэ национальнай архыыпка.
П.А.Ойуунускай аатынан литературнай музей фондатыгар И.В.Пухов архыыбыттан булбут
докумуоннарбын билиЬиннэриэм.
Уруккута Боровой, Дупсун. Байа^антай икки нэЬилиэгин холбоон 1930 сыллаахха Уус Аллан
оройуона тэриллибитэ. Билиииитэ биЬиэхэ биллэринэн 100 олоихоЬут баар. Кинилэр истэригэр
Боро^он улууЬугар 57 олоихоЬуттан 1-кы. П-с Олтехтерге 12 олоихоЬут аата биллэр.
Кинилэр истэригэр Боро^он улууЬун нэЬилиэктэригэр биЬирэппит И.И.Говоров - Уйбаанабыс.
И.И.Данилов - Уобуруччулаах, М.Ф.Говоров -Чемех, П.Н.Жирков - Маиан Буетуччээн обургу
олоихоЬу'ттар эрээри Д.М.Говоров - Миитэрэй о^онньор кулугэр биллибэккэ хаалбыттар диэн
Н.Д.Бурцев ахтар.
Олтех олоихоЬуттарыттан Андрей Гаврильевич Местников кыра уерэхтээх буолан "Бардам
Баабый" олоихотун бэйэтэ суруйан 1946 с. архыыпка туттарбыт. Бу олоихо "Самозаписи як^иского
34