Page 60 - Түөлбэҕэ олоҥхо эйгэтин олохсутуу соруктара, ньымалара

X. Сиэри-туому mymyhyy
Саха дьоно тутуЬар сиэрэ-туома элбэх. Айыы бухатыыра oxcyhyyra аттанарыгар сиэри- туому
тутуЬан алгыс ылан барыыта, 050 тереете^унэ, улахан y0PYY‘*^®t'YY буолла^ына. аал уоту аЬатан.
малааЬын тэрийии, ыал буоллахтарынан, уруу малааКына. ыЬыах о.д.а.
Олоихо- Саха норуотун туи былыргы оло^ун кэпсиир тылынан уус- уран айымньы. Олоихону
уорэтии ис Н0М050Р Саха о^ону иитэр утуе угэстэрэ ииэн сылдьалларын чорботон бэлиэтиибит.
Обугэлэрбит оччолортон олохсуйбут утуе угэстэрэ ОЛОИХО5О толору кэпсэнэр.
Олоихо ыччаты куустээх-уохтаах, дьулуурдаах буоларга, сиэрдээх быЬыыны-майгыны
тутуЬарга иитэр суолталаах. «Олоихо терде-олоххо” диэн ес номо^о итини кэрэЬэлиир.
Олоихону аа^ыыга куннээ^и оло^у кытта дьуерэлээн уорэтии улахан суолталаа^ын
бэлиэтиибин.

III ХАЙЫСХА. ТУеЛБЭБЭ олоихо ЭЙГЭТИН ОЛОХСУТУУ СОРУКТАРА,
НЬЫМАЛАРА

Олоихо - олох биЬигэ
Лебедева Прасковья Егоровна
Мэкз-Хангалас улууИуи Тарат орто оскуолатыи
торут культураучуутала, 1 миэстэ хакаайыиа
БиЬиги сахабыт норуотун олоихото ураты урдук таЬымнаах айымньы. Киэи-куои
киэлилээ^инэн. уус-уран тыл саамай эгэлгэтин, дэгэтин, сумэтин илдьэ кэлбит дирии философскай,
мифологическай ис хоЬоонноо^унан киЬи эрэ ейун-санаатын ере кет^тэр, бол^омтотун тардар
куустээх.
Олоихо Саха норуотун уус-уран айымньытын саамай урдуку чыпчаала, арахсыспат акылаата,
Саха духуобунай культуратын искусствотын тутаа^а, кеиулгэ дьулуЬуутун дьуЬуйуутэ, сурун
духуобунай баайа-дуола.
Мэиэ Хаиалас улууЬугар уерэх тэрилтэтин салайааччытынан балачча сыл улэлээн кэллим. О^ону
иитиигэ-уерэтиигэ саиа хайысхалары кердееЬуииэолоихо педагогикатын курдук табыгастаах
ньыма^а буттуун коллективынан таба тайаммыппыт, соргулаах суолу тутуЬарбытыгар ыйар
суолдьут буолбута.
Улэ сыала. Оскуола иитэр-уерэтэр улэтигэр олоихо педагогикатын эйгэтин тэрийэн. саха
о5отун кутун-сурун уЬугуннаран, киЬилии киЬини иитэн, уЬуйан таЬаарыы.
Улэ соруга. Сыалбытын ситиЬэргэ маннык соруктары туруоруммуппут:
Олоихо педагогикатыгар матырыйаал булуу,чинчийии,уерэтии, туЬаныы;
Уерэнээччи-тереппут-учуутал-нэЬилиэк олоихо педагогикатын хайысхаларыгар бииргэ
улэлээЬиннэрин тэрийии
Олоихо- киЬи саамай утуе еруттэрин сэЬэргиир уонна уруйдуур, ыарахаттарга бэриммэт,
сиэрдээх, дьулуурдаах буоларга уорэтэр ис хоЬоонун куннээ^и улэбитигэр туЬаммыппыт
ситиЬииттэн атыны а^албата^а. Научнай салайааччыбыт п.н.к.,ХИФУ до цена Олесова С.Г. уонна
консультаммыт дьиэ кэргэн педагога Аргунова Л.С. кемелерунэн улэ сыала-соруга септеехтук
туруоруллубутун тумугэр оскуола иЬигэр улэ куестуу^ оргуйбута.‘'О5ону иитиигэ Айыы
сырала'’программа, ‘‘Олох оскуолата**. “Тереппут оскуолата,** “Эбээ оскуолата” бырайыактар улэ
ис хоЬоонун арыйан биэрбиттэрэ. Уерэх чааЬыгар - олоихо уруоктара, бары биридимиэттэргэ
уЬуйааччылар бэйэлэрэ оиорбут олоихото улэлиир тэтэрээттэрэ. электроннай босуобуйалара баар
буолбуттара. Кылаас таЬынан улэ^э - ‘‘ИдэЬэ бырааьынньыга’', “Сээркээн сэЬэн куннэрэ"/'
Олоихо кунэ’\ ‘Юлоихо оонньуулара” курдук ситимнээхтик уонна тэрээЬиннээхтик ыытыллар
дьоро куннэр урдуккэ, кэрэ^э сирдииллэрэ.
Уерэнээччилэр уонна учууталлар билиилэрин, улэлэрин хаачыстыбата биллэ урдээбитэ, улуус,
республика таЬымыгар араас таЬымнаах курэхтэр, керуулэр кыайыылаахтара буолбуттара. Ханнык
да тугэииэ бары тумсэ туЬэн араас кыЬал^алары. ыарахаттары иллээх-эйэлээх эйгэ^э
бииргэлэЬэн туораабыппыт. Оскуола дьиэтин ис бараана сахалыы ис хоЬооннонон, саха о^отун
кутугар-суругэр сеп тубэЬэн. угус утуену сахпытыгар саарбахтаабаппын. КиЬи бэйэтин эйгэтин
сопке булла^ына кини ессе кууЬурэр. олоххо интэриэЬэ тэтимирэр. сайдар са^ахтары тутуЬар
буолар эбит.
Бу барыта биЬиги о^олорбуи ис кеиуллээх буолууларыгар ураты керу\ну, сатабылы
ииэрбитигэр бигэ эрэллээхпин.

58