Page 77 - Түөлбэҕэ олоҥхо эйгэтин олохсутуу соруктара, ньымалара

• Алгыс киЬи сурун кете^ор ураты тыл буоларын быЬаарыы
Алгыс араас керуинэрэ Сергей Васильев олоихолоругар туттуллуутун маннык наардаатым.
1. Кырдьа^ас киЬи, ийэ-а^а, дьон-норуот айыы бухатыырыгар аныыр алгыстара
2. Кыргыска киирии алгыстара . .
3. Урдук айыыларга сугуруйуу тыына, ейе-санаата этиллэр алгыстара
4. Айыы бухатыыра дьонугар-сэргэтигэр аныыр алгыстара
5. Айыы уда^аттара этэр тыллара, алгыстара
6. Ыал буоларга. уруу тэрийэргэ аналлаах алгыстар
7. Айыы бухатыыра кыайан-хотон кэллэ^инэ, ыЬыах дьоно этэр алгыстара
Мин Саха талааннаах суруйааччыта Сергей Васильев- Борогонскай одолорго аналлаах
олоихолорун аа^ан, уерэтэн, ырытан баран, улэм тумугэр маннык санаалары этэбин.
1. Сергей Васильев-Борогонскай саха уус-уран тылын чахчы баЬылаабыт, этигэр-хааныгар
толору ииэриммит суруйааччы буолан, олоихо курдук чулуу айымньыны айбыт дии саныыбын.
2. Кини олоихолорун уус-уран еттун биир ураты кестуутэ алгыс буолар. Ол курдук алгыс
суолтата олоихо^о толору арыллар. Алгыс киЬини урдуккэ кынаттыырын, ес хоЬоонугар этиллэрин
курдук «алгыс аалы кете^ер» аналлаа^ын ойдеетум. Алгыс кеметунэн, айыы бухатыыра елер-
тиллэр oxcyhyyra кыайыы котелленор, дьоллоох оло^у олохтуур.
3. Олоихо^о алгыс араас керуинэрэ гуттуллубуггарыи бэлиэтиибин. Ол курдук ийэ-а^а
алгыстара, урдук айыыларга хайыЬыы алгыстара, кыргыска киирэр алгыс, ыал буолар дьоиио
аналлаах алгыс, уеруу-кетуу тугэннэригэр этиллэр алгыстар, ыНыах алгыстара о.д.а. АлгыЬы ылбыт
киЬи кууЬурэр, чэпчиир, ырааЬырар аналлаах эбит. Ол иЬин 0Л0ИХ050 айыы дьоно алгыЬы ыла
сатыыллар.
4. Билииии олоххо алгыс суолтатын ейдуеххэ наада. КиЬи киЬиэхэ утуену ба^арыыта, айыл^а
суду кууЬугэр уиуутэ-суктуутэ олохсуйда^ына, ей-санаа ку\ Ьуруе, куЬа^антан туора туттуохпут этэ
дии саныыбын. Норуот утуе угэстэрин, сиэрин-туомун тутуЬан, тулалыыр эйгэ^э, дьоиио-сэргэ^э
сыЬыан уларыйыа, тупсуо этэ.

Олоихо уонна былина (К.Оросин «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоихото уонна «Илья
Муромец» туЬунан былиналарын майгыннаЬар оруттэрэ)
Нестерова Айыына,
Уус-Алдан улууИун И. Н.Жирков аатыиаи Дупсун орто оскуолатын
7 кылааИын уорэиээччитэ,3 миэстэ хаЬаайына
Салайааччыта: Нъ.А. Сивцева
Улэбит TOfioocToofio: Терут култуураны уерэтиигэ олоихо ойуччу миэстэни ылар. Олоихо саха
культуратын аан дойду култууратын кытта ситимниир кыахтаах суду айымньы буолар. Маны
ситимниир ньымалартан биирдэстэрэ — нуучча культурата. Бу мантан сиэттэрэн саха олоихотун
уонна нуучча эпоЬын майгыннаЬар еруттэрин буллубут. 1 олоихону уонна а^ыс былинаны
аа^аммын, майгыннаЬар еруттэрин тэинээтибит. Олоихону уонна былинаны уерэтэр, кылаас
таЬынан аа^ар, ырьттар уерэнээччи тыла байарын, тупсарын таЬынан, кини тыл суолтатын уонна
норуот духовнай культуратын билэ уерэнэр.
Улэбит сыала: Олоихону уонна былинаны уерэтии, саха олоихотун уонна нуучча эпоЬын
майгыннаЬар еруттэрин тэинээн ырытыы.
Сыалбытын ситиЬээри маннык соруктары туруорунабын:
1. Улэбитигэр сыЬыаннаах матырыйааллары, литератураны туму\’;
2. Олоихону уонна былинаны уерэтии;
3. ОлоихоЬут уонна былинаны толорооччу, былина сурун персонаЬын уонна олоихо бухатыырын.
олоихо уонна былина сюжеттарын, тутулларын, олуктарын. ойуулуур-дьуЬуннуур ньымаларын
майгыннаЬар еруттэрин тэинии тутан ырытыы;
Чинчийиибит предметэ: К.Оросин «Дьулуруйар Ньургун Боотур»
олоихото уонна «Илья Муромец» туЬунан былиналара.
Чинчийиибит объега: олоихоЬуг уонна былинаны толорооччу. былина сурун персонаЬа уонна
олоихо бухатыыра, олоихо уонна былина сюжеттара, тутуллара, олуктара, ойуулуур-дьуЬуннуур
ньымалара.
Сайа ерутэ: К.Оросин «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоихолото уонна «Илья Муромец» туЬунан
былиналарын майгыннаЬар еруттэрин тэинии тутан чинчийии.
Чинчийиибит ньымалара: тэинээн ырытыы уонна хомулук.
Б1рытыы ыытар хайысхаларбыт:
1. Олоихону уонна былинаны ырытыы;
2. Олоихо уонна былина майгыннаЬар еруттэрин: олоихоЬут уонна былинаны толорооччу, былина
сурун персонаЬын уонна олоихо бухатыырын. олоихо уонна былина сюжеттарын, тутулларын.
олуктарын, ойуулуур-дьуЬуннуур ньымаларын булан чинчийии.

75