Page 18 - Олоҥхо биһигэр

иэйиилэри, сырдык ыралары уһугуннараллара. Суду дьон талаан-
нарыгар умсугуйан, кинилэртэн истибит олоҥхолорун үөрэтэн
олоҥхоһут буолан барар дьон баар буолаллара. Кинилэр үөрэммит
дьоннорун хайаан да ааттыыллара: холобур, П.А.Охлопков-Наара
Суох үөрэммит дьонноруттан Ырыа Кириискэни, Моччооһун
уолун, Микиичээнэби, аҕатын А.Охлопковы уо.д.а., Д.М.Говоров —
И.Охлопковы-Чочойбоҕу, Р.П.Алексеев — Наһаар Бөтукүөбү,
Н.П.Бурнашев-Боодоҕос — П.П.Ядрихинскайы (Нам), Чохдоруйа
уола Мэхээлэни (Нам), олоҥхоһут Маайаны (Таатта), Наара Суоҕу.
«...Мин Олоҥхоһут Наһаар «Үөлэн Хардааччытын» аан бастаан 1915 с.
Үчүгэй үрэх ыһыаҕар истибитим. Онтон ыла Наһаар олоҥхотун
элбэхтик истибитим. Ол истэ-истэ кини курдук этэр-саҥарар,
ыллыыр-туойар буолбут киһи диэн умсугуйа саныырым. Олоҥхоһут
Наһаартан элбэххэ үөрэммитим...» диэн ахтара Р.П.Алексеев. Роман
Алексеев Наһаар Бөтукүөптэн ус уйэлээх «Алаатыыр Ала Туйгун»
олоҥхону толору истэн, биһирээн, эдэригэр толоро сылдьыбыт уонна
«Ааккын-суолгун үйэтитэргэ кыһаллыам» диэбит бигэ тылын толо-
рон, бу суду айымньыны толору суруйтаран, уйэтиппитэ. Дьэ, ити
курдук суруга-бичигэ суох эрдэхтэн, утумэн уйэлэр тугэхтэриттэн
уостан-уоска түһэрэн, ыччаттан-ыччакка иҥэрэн олоҥхону өлбөт-
сүппэт үйэлээбит, кэмнэммэт үтүөлээх дьоннорбут олоҥхоһуттар
буолаллар.
Олоҥхону сурукка-бичиккэ түһэрии политическай сыылынайдар
В.Л.Серошевскай^ И.А.Худяков, С.В.Ястремскай, Э.К.Пекарскай,
о.д.а. курдук үөрэхтээхтэр ааттарын кытта ситймнээх. С.В.Ястремскай
1895 с. биһиги улууспут олоҥхоһуттарыттан «Кулун Куллус-
туур» (Н.А.Копырин II Өспөх), «Сүҥ Дьааһын» (С.Стрекаловскай
I Өспөх) олоҥхолорун суруйбута уонна 1929 с. «Образцы народ­
ной литературы якутов» диэн кинигэтигэр бэчээттэппитэ. I Суотту
олоҥхоһута Г.Н.Свинобоев-Ырыа Кириискэттэн Н.П. Странден
уонна Д.А.Юрасов «Эр соҕотох» олоҥхону суруйбуттара биллэр.
Үөрэх-билии сайдан истэҕин аайы олоҥхону сурукка-бичиккэ киллэ-
рии уйэтэ кэлбитэ. Сэрии иннинэ П.А.Ойуунускай көҕүлээһининэн
учуонайдар эрэ буоДоакка, энтузиаст дьон олоҥхону суруиуунан
дьарыктанан барбыттара. Биһиги улууспутугар 1930 с. 19 саастаах
Г.В.Данилов олоҥхоһут Миитэрэйтэн «Эрбэхтэй Бэргэн» олоҥхону
кэпсээнинэн суруйбутун П.А.Ойуунускай хайҕаабыта уонна кинигэ-
нэн таһаарыахха сөп диэн сүбэлээбитэ. А.Ф.Бояров 1935 с. аатырбыт
олоҥхоһуттан «Бүдүрүйбэт Мүлдьү Бөҕө-> олоҥхону суруйан, 1938 с.
туспа кинигэнэн таһаартарбыта. П.Н. Бурнашев-Боодоҕос «Кыыс
Дэбилийэ» диэн олоҥхото С.К. Дьяконов суруйуутунан туспа кинигэ
буолан тахсыбыта. Аатырбыт олоҥхоһут Р.П. Алексеев ус үйэлээх
«Алаатыыр Ала Туйгун» олоҥхотун рукопиһын филологическай
наука доктора В.В. Илларионов уонна Ил Түмэн наукаҕа, үөрэххэ,
культураҕа комитетын председателэ, «Эпосы народов мира» норуот-
тар икки ардыларынааҕы ассоциация вице-президенэ А.Н. Жирков

14