Page 23 - Олоҥхо биһигэр

сылдьар. «Муннугар моролуйар муостаах өлүү хара-дьуоҕа оҕустара»
диэн олоҥхоҕо хоһуллар «абааһы көлө оҕустара» — носорогтар
Курбуһах «Боччоҥугар», Өнөр нэһилиэгин миэстэлэриттэн аҕалыллан
музей бастакы саалатыгар ууруллан көрдөрүүгэ тураллар. Олоҥхоҕо
хоһуллар хамсыыр харамайдар, олоҥхо сирэ-дойдута үөскээбит тер-
риториятыгар Уус Алдаҥҥа барыта баар.
И ккиһинэн, уруккуттан үс улууһу (Байаҕантай, Бороҕон,
Дүпсүн) түмэр Уус Алдан улууһун территорията соһумар элбэх
олоҥхоһуттардаах эбит. Ийэ, аҕа уустара бары олоҥхоһуттардаах
буолаллара. Ол курдук, Өлтөх нэһилиэгэр сурук-бичик сайдыбы-
тын кэннэ испииһэк быһыытынан 10 олоҥхоһут баара. Онтон поэт
Серией Васильев бэлиэтээн суруйбутунан суолбут-ииспит айаҕар
олорор Суотту нэһилиэгэр сүүрбэччэ олоҥхоһут баар эбит. Манна
Баһылайаптар, Неустроевтар, Охлопковтар, онтон да атын аҕа уустара
дьоҥҥо-сэргэҕэ биһирэммит олоҥхоһуттардаахтара. Охлопковтар-
тан: А.Аммосов-Наара Суох аҕата, П.А. Охлопков-Наара Суох уонна
кини олоҥхоҕо үөрэммит дьонноруттан биирдэстэрэ Ф.И.Охлопков-
Дырайыын Силип. Баһылайаптартан: Т.И.Васильев-Олоҥхоһут
Тиэхээн, В.Г.Васильев-Быыкаайык, У.С.Васильев-Тэрээп, Татари-
новтартан: Н.Я.Татаринов 1-Бүччүкү , Н.Я.Татаринов П-Саллаатап
Ньукууска, онтон да атыттар. К инилэр талааннара дьонтон
дьоҥҥо, көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэн испитэ билиҥҥи кэмҥэ
симэлийдэ. Саха сиригэр айыллыбыт 150-ча олоҥхо Уус Алдан тер-
риториятын иһигэр барыта ылламмыта-туойуллубута, ситиһиилээхтик
толоруллара. Өбүгэлэрбит талааннарынан Д.М.Говоров-Олоҥхоһут
Миитэрэй «Бүдүрүйбэт Мүлдьү Бөҕө», «Эрбэх үрдүгэр сэттэтэ эрги-
йэр Эрбэхтэй Бэргэн», «Үөлэн Хардааччы», Н.П.Бурнашев-Боодоҕос
«Бэриэт Бэргэн», «Кыыс Дэбилийэ Бухатыыр», М.Н.Посельскай-
Бэһиэлэскэй «Хаан Дьаргыстай», Н. Белолюбскай-М икичээнэп
(Айыы ойууна) «Дьура Бөҕө», онтон да атын олоҥхолор айыллы-
быттара. Биһиги ааҕан-суоттаан көрүүбүтүнэн 150-ча олоҥхо, ол
иһигэр П.Оросин «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоҥхотун эмиэ
олоҥхолууллар эбит. Уус Алдан ҥа кэлиҥҥи кэмҥэ олоҥхону айыы
айымньылаахтык салҕанан барбыта. Ол курдук, уус идэлээх, но-
руот ырыаһыта, чабырҕахсыта, Тэбиик нэһилиэгиттэн төрүттээх
Р.П.Алексеев үс үйэлээх «Алаатыыр Ала Туйгун» олоҥхотун төрөппүт
кыыһыгар А.Р.Алексееваҕа уонна В.И.Федоровка этэн биэрэн 1962—
70 сылларга суруйтарбыта. Бу олоҥхо 52 тыһыынча строканан сурул-
лан Тыл, литература уонна история институтутар туттарыллыбыта.
Бу бөдөҥ үс үйэлээх олоҥхо кинигэ буолан бэчээттэнэн тахсарын
биһиги ааҕааччылар күүтэбит. Дүпсүн нэһилиэгин олохтооҕо сэрии
уонна үлэ ветерана Л.П.Новогодин «Күн Эрили», «Туруорбах Бэргэн»
олоҥхолорун толорон уонна туруоран кэрэхсэбили ылбыта.
Оттон Д.М .Говоров-Олоҥхоһут Миитэрэй биир дойдулааҕа
И.А.Охлопков-Туймалыырап 10 тыһыынча строкалаах икки олоҥхону
суруйан бүтэрбитэ. Олоҥхолорун биирдии копияларын Д.М .Говоров

19
2*