Page 20 - Олоҥхо биһигэр

Саха Республикатын культуратын министра А.С.Борисов көҕүлээ-
һининэн «Хомус — Ыһыах — Олоҥхо» диэн программа ылыллан улэ
барбытын түмүгэр саха хомуһун, ыһыаҕын, олоҥхотун аан дойдуга
сэҥээрдилэр. 1999 сылтан «Олоҥхо» ассодиацията тэриллэн араас
таһымҥа үгүс өрүтгээх үлэ ыытыллар. Бу программалар чэрчилэринэн
республикаҕа киэҥ хабааннаах хамсааһыннар буоллулар. Үлэ биир
сүрүн көрүҥүнэн билигин баар аҕыйах ахсааннаах олоҥхоһуттары
кытта үлэлэһии, эдэр көлүөнэҕэ олоҥхо эйгэтин үөскэтии буолар.
Оҕолор төрөөбүт тыл дэгэтин иҥэринэн улааталларыгар утумнаах
үлэ ыытылыннаҕына, кыра саастарыттан олоҥхолото үөрэтии үлэтэ
бардаҕына эрэ тыыннаах ситим быстыбат туруктанар. Биһиги улуус-
путугар республикаҕа киэҥник биллэр «Кылыһах» (Баатаҕай, са-
лайааччы В.И.Троева), «Эрчимэн» (Найахы, салайааччы Е.Е.Рожина)
фольклорнай коллективтар сылтан-сыл үлэлэрин таһыма тупсан
иһэр. Баатаҕайтан Зоя Готовцева, Тоня Лугинова, Найахыттан Стеша,
Саргы Пестеревалар курдук төрөөбүт тылларын абылаҥар ылларбыт
оҕолор олоҥхо ис эйгэтигэр киирэн, олоҕурбут ньыманан толорууга
араас таһымнаах күрэхтэргэ ситиһиилээхтик кытталлар. Улуустарга
культура үлэһиттэрэ, төрүт культура, саха тылын учууталлара уонна
биирдиилээн энтузиаст дьон түөлбэ олоҥхоһуттарын ааттарын-
суолларын тилиннэриигэ, үйэтитиигэ ылсыһан үлэлииллэр. Уран
тарбахтаахтар, уустар, күүстээхтэр, быһыйдар, олоҥхоһуттар, онтон
да атын норуот талааннаахтарын тустарынан ахтыылар, ыстатыйа-
лар сурунаалларга, олохтоох уонна республика хаһыаттарыгар, ону
таһынан туспа брошюраларынан, кинигэнэн тахсыталаан дьон-сэргэ
болҕомтогун тардаллар.
Билигин Уус Алдан улууһугар киирэр, уруккута Дүпсүн, Бороҕон,
Байаҕантай улуустарыгар урааҥхай саха нохтолоох тойон сүрэҕин
долгуппут, өйүн-санаатын өрүкүппүт, кутун-сүрүн туппут, устар ууну
сомоҕолуур уран тыллаах үгүс олоҥхоһуттар төрөөн-үөскээн олорон
ааспыттар эбит. Бу кинигэҕэ 92 олоҥхоһут уонна кинилэр толорбут
123 олоҥхолорун ааттара киллэрилиннэ.
Кинигэ сүрүннээн саха тылын уонна литературатын учуутала
М.Е. Иванова, педагогическай үлэ уонна сэрии ветерана Н.Д.Бурцев,
энтузиаст-фольклорист И А.Охлопков-Туймалыырап суруйуулары-
гар уонна улуустааҕы культура салалтатын иһинэн тэриллэ сыл-
дьыбыт төрүт культура киинин специалистара 1993—1994 сылларга
нэһилиэктэри кэрийэн хомуйбут үлэлэригэр олоҕуран бэлэмнэннэ.
Кинигэ-справочнигы бэлэмнээһиҥҥэ элбэх матырыйаалынан
көмөлөспүт, сүбэ-ама биэрбит, күүс-көмө буолбут дьоммутугар «Мүрү
саһарҕата» хаһыакка «Олоҥхоһуттар уонна олоҥхо» диэн ахтыы-
ны, онтон кэнники «Умнуллубат дьүһүннэр» («Бичик», 1995) диэн
кинигэни таһаартарбыт Н.Д.Бурцевка, улуус былыргытын хасыһан
үөрэтэр энтузиаст И А.Охлопковка-Туймалыырапка, төрүт культура-
ны, фольклору киэҥник пропагандалыыр саха тылын учууталларыгар
В.И.Троеваҕа (Баатаҕай), Е.Н.Федороваҕа (Дүпсүн), Т.И.Алексееваҕа

16