Page 107 - Иван Мигалкин Күн таммаҕын ыһыспыт дьылҕалар

Буурҕа
( п о э м а )

Былаан: I. Айылҕа көстүүтун дириҥ уонна истиҥ
иэйиилээхтик хоһуйуу (харах ылбатынан хаар
да хаар, харах саатар тунал хаара, кыыллар
атахтарын суолунан көбүөр курдук тэлгэммит
хаардаах ойуур, лиҥкинэспит тииттэр).
Итиниэхэ — харыйа уонна бэс (үлэһит үтүөтэ уолаттар
курдук, халыҥ хаары лөглөччү бүрүнэн тураллар), тиит
уонна хатыҥ тугу да бүрүммэттэр (Кыыс нарына хатыҥҥа
дьэ тугу сүктэриэҥий? Сылайыа турдаҕа).
II. а) Хайыһардаах булчут (эбэтэр ыт көлөлөөх,
таба көлөлөөх буолуон эмиэ сөп).
б) Манна буурҕаны кырааһын (булчуту мун-
нарар, ыалы хоргуйууга тириэрдэр, үлэни ба-
рытын тохтотор, суолу-ииһи, дьиэни тумна-
рар).
III. а) Саха киһитэ.
б) Хаардаах Саха сирэ. (Кылгас сайыннаах,
ирбэт тоҥ сирдээх-уоттаах төрөөбүт дойдум.)
— Вечная мерзлота...
Итиниэхэ — мин саныыбын: эһэбин, аҕабын, убайбын...
Кинилэр омос көрдөххө, тас көрүҥнэринэн ирбэт тоҥ
курдуктар, тоҥ хаардаах Саха сирин курдук тоҥкуруун-
нар, хаҕыстар, тоҥуйдар (тоҥ киһи), аҕыйах саҥалаах-
тар, кинилэр эмискэ үөрбэт-көппөт, боччумнаах, оттом-
ноох, холку, наҕыл, тулуурдаах дьон...
Ол гынан баран: сүрэхтэригэр — силлиэлээхтэр,
санааларыгар — буркуннаахтар...
Онтуларын хаардаах тыйыс Саха сирин курдук бык-
тарбаттар, мээнэҕэ биллэрбэттэр.
в) Хотугу силлиэ, буурҕа. (Үйэ-саас биһиги-
ни, сахалары, итинник ииппитэ.)
IV. Дьүкээбил уота. (Кини —• саҥата суох буур-
Ҕа.)
Бу — саха киһитин обраһа...
Саха киһитин дууһатыгар буурҕа дьүкээбил
уотун курдук күүстээх, сөҕүмэр. Ол гынан
баран дьүкээбил уотун курдук уу-чуумпутук,
кистэлэҥнээхтик күлүм умайар. Ол иһин би-
һиги, сахалар, эмиэ тоҥкурууммут, дууһабы-
тыгар (сүрэхпитигэр, санаабытыгар) дьүкээбил
уоттаахпыт. Дьону дьоллуур буоламмыт —
дьоллоохпут.

103