Page 172 - Былыр этэ диэххэ
P. 172
Үйэтэ уларыйан, аныгы дьон биир уостаах сааны саа диэбэт-
тэриттэн өтөх ахсын быраҕыллыбыт саа дэлэй. Кэлин көҥүл үйэ
эргийиитэ көстүбүт биир уостаах саа көйгөтүллэн ампаарга тур-
бутун булан киллэрдэ. Дьүһүн-бодо сүрдэммит. Балык сыатынан
аҕыныахтаан, сууйан-сотон талкыйбыта, саа саанан чалбас гынна.
Васека саата суох сиргэ барсар былаана суоҕуттан, аҕата анаабыт
саатын илдьэ кэлбиттэрэ. Онон тыын харабыла биир саалаахтар.
Ботуруон баҕас баар. Тылбыы, ытаһа оҥостон, илим ситимэ баа-
йар сабын ылан, уолун кытта ыллыкка саанан айа тарда бардылар.
Айаны да, туһаҕы да эһэ билэ-билэ эһэр да, киирэр да. Туһугар
эмиэ туспа сокуоннаах кыыл. Дьэ тоойуом, аны балык аһыттан
аккаастанан эһэ этин сиэхпит, онон хата үчүгэй кулгаахтаах киһи
истэ сырыт, айабыт эһиннэр эрэ тута кэлиэхпит. Эһэ өллөҕүнэ
аҕыйах хонугунан үөн ыһан сытыйан тахсар адьынаттаах. Дьик-
титэ... иһин иннинэ төбөтө сытыйар эбит. Уол эһэккэтэ илимин
киэһээҥҥи көрүүтүттэн тахсан бэрийэ сырыттаҕына саа тыаһаа-
бытын сүүрэн кэлэн эттэ. Кырдьаҕас булчут киэһэрэн эрэриттэн
сэрэхэдийэн, сарсын сарсыарда барыллыа дии санаабытын сиэ-
нигэр быктарбакка, төттөрүтүн: «Үчүгэй, ол иһин кылы таары-
йыахтаах этэ, үчүгэйдик утуйан туран, көһүйбүтүн кэннэ халлаан
сырдаатаҕына астыы барыахпыт». Булду булт суруллубатах сокуо-
нун да ахсарбакка хоппуруон илим ситиминэн айатын баайбыта
бэйэтигэр айа буолбут. Уунуута суох хоппуруон сап саа ыарын
уйбакка саа сыалын аллараа түһэрбит. Тыатааҕыны атахха эрэ
таппыт. Халы-мааргы туттуута, харса суох саҥата оҕонньору өлүү
айаҕар түбэһиннэрээри кэтэһэр.
Эппитин курдук сарсыныгар халлаан сырдаабытын кэннэ бул-
тарыгар бараллар. Оҕонньор сиэнин харыһыйан этэр: «Эһэҕэ хайа
да кэмҥэ сэрэххин сүтэримиэххин наада. Баҕар, наҕаччылыахха
да сөп. Онон эн миигиттэн хаала батыһан ис. Сэрэххэ, сааҕын бэ-
лэм тутаар». Уол саатын ииттэн, быһаҕын харбыырга бэлэм гына
бигии иһэр. Киэһэ утуйаары сытан ону-маны бары санаабыта.
Саҥардыы үөрэҕин бүтэрэн кэлэн үлэлээн эрэр саха тылын учуу-
тала Максим Николаевич уруокка кэпсээбит кэпсээннэриттэн
хорсун уолу эмиэ өйдөөн кэлбитэ. Эһэ саба түһээри гыннаҕы-
на дьахтар сыгынньахтаннаҕына уруурҕаан тыыппат үһү. Оттон
биир уол оҕо ыксалтан өлбүтэ буолан ардай аһыылаахтан тыын-
наах ордубут. Ол да кэннэ араас кэпсээннэри элбэҕи санаан кэл-
170
