Page 196 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

.................... =.. :.... .......... = = = = = Дойдум - Уус-Алдан Хорото ............ : ......... ..................

колхоз чилиэннэрин махталларын ылбыта. Оттооһун ол кэмҥэ эмиэ ситиһиилээхтик барара. Ол
ситиһиилэр оччотооҕу кэмҥэ ходуһа сирин ыраастааһын, күрүөлээһин, оттооһун маршруттарын
табатык онорууттан, дьон үлэҕэ таба аттарыллан туруоруллууларыттан үлэ көхтөөхтүк уонна
тэтимнээхтик барара. Маны Иван Иванович сатыыра. Ол түмүгэр оттооһун былаана үгүс сылларга
ситиһиилээхтик толоруллара. Ити ситиһиилэринэн Иван Иванович оройуон бастыҥ үлэлээх
дьоннорун ахсааннарыгар сылдьыбыта. Советскай конституция бүттүүн норуотунан биһирэммит
1936 сылыгар, хас да көлүөнэ дьоннор умнубакка кэриэстээбит Чарашга буолбут оройуоннарын
улахан ыһыаҕар, саха биллиилээхдеятелэ П.А.Ойуунускай кыттыыны ылбыт ыһыаҕар, биригэдьиир
Иван Иванович Бурцев хары чаһыытынан бириэмийэлэнэр чиэскэ тиксибитэ. Оттон 1938 сыллаахха
Якутскай куоракка буолбут т/х бастыҥ үлэһиттэрин мунньахтарыгар кыттыыны ылбыта.
1950-1960 сс. бөдөҥсүйбүт «Маяк» колхозка сылгыһытынан үлэлээбитэ. Бу сылларга сылгы
иитиитигэр кэккэ ситиһиилэри оҥорбута. Кулун деловой тахсыытын бырыһыана үрдээбитэ. Сылгы-
ны тыыннаахтыы иитии көрөөһүнэ тупсарыллыбыта. Сылгы боруодатын тупсарыыга кэккэ
ситиһиилэр баар буолбуттара. Ол түмүгэр сүүрүк сылгылар баар буолбуттара. Иван Иванович
сүүрүк сылгылары үөскэтиигэ, ат спордун сайыннарыыга биһиги Хоро нэһилиэгэр биир бастакы
тэрийээччи, практическай үлэлэһээччи этэ диир бырааптаахпыт. Ат баайааччы бэрдэ. Ахсым
сылгыны айааһаан көлүнэр көлө, миинэр минэ онорон төһөлөөх көлө буолар сылгыны колхозка
биэрбитин билигин ааҕан сиппэккин. Ити ситиһиилэрин сыаналаан колхоз правлениета кулунунан,
тоҥ этинэн премиялары биэрбитэ. Иван Иванович өр сыллаах салайар үлэҕэ эҥкилэ суох үлэлээби-
тин сыаналаан, 1954 сыллаахха Бүтүн Союзтааҕы т/х быыстапкатыгар Улуу Москваҕа босхо
путевка биэрэн күүлэйдэппитэ.
Уйбаанабыс оҕонньор кырдьан, пенсияҕа да тахсан баран үлэттэн илиитин араарбатаҕа. Ол
курдук биир эппиэттээх бааһына харабылын курдук үлэни ылынан, сиэмэни сүөһү сиириттэн быы-
һаабыта. Онно таарыйа Хоту алаастар оттонор ходуһаларын эмиэ көрбүтэ. Ити үлэлии сылдьан,
урукку үлэһиттэр сиргэ үчүгэй сыһыаннарын, аныгы дьон сиргэ үлэлэрэ мөлтөҕүн тэҥнии сыана­
лаан туран, улаханнык сэмэлиирэ.
Уйбаанабыс оҕонньор биригэдьииринэн үлэлээбит сүүрбэ сыллара олус ыарахаттар. Колхоз
бастакы тэриллиитэ, кылаассабай охсуһуу, кураан-сут содуллара, уоттаах сэрии кыһалҕалара
барыта мэһэйдээбитэ. Ол ыарахаттар Уйбааны чаҕыппакка, төттөрүтүн ордук күүрэн, дьаныһан
үлэлээн ситиһиилэргэ тиэртэ.
Иван Иванович 8 оҕо амарах аҕата. Уйбааннаах Сүөкүлэ бииргэ бу дьиэҕэ ыал буолан, алаһа
дьиэни тэринэн, аал уоту оттуохтарытган ылата төһөлөөх ыалдьыты, төһөлөөх хоноһону хоннорон,
аһатан-сиэтэн, сылаас оһохторугар угуттатан утуппуттара буолуой? Ол ыал аҕа баһылыктара
Уйбаанабыс оҕонньор, Сүөкүлэ эмээхсин аны суохтар. Кинилэртэн билигин хааллылар 5 оҕо, 43
сиэн, 27 хос сиэннэр. Маны санаатахпына бу өтөх дьол тосхойбут тусаһалаах, умуллубат аал
уоттаах, ньир-бааччы дьиэлэр дьэргэйдэр дьэргэйэ, үйэлэргэ салҕана, Уйбаанабыһы ааттата туруох-
тара диэн бигэтик эрэнэбит.
Иван Иванович 1973 с. ыла бэйэтин үлэтин тохтоппута. Кини бэйэтин төрөөбүт нэһилиэгин
олоҕун-дьаһаҕын тупсарыыга, колхоһун, совхоһун экономиката салгыы тупсарыгар дьиҥ сүрэҕин-
быарын биэрэн үтүө суобастаахтык тохтобула суох 44 сыл үлэлээн-хамсаан олорон ааста. Ити
үрдүк көрдөрүүлээх үлэтинэн 1938 с. Стахановец үрдүк аатын ылбыта, Кыайыы 30-40 сс., «1941-
1945 сс. килбиэннээх үлэтин иһин», «Үлэ ветерана» медалларынан уонна республика, оройуон
элбэх бочуотунай грамотатынан наҕараадаламмыта.
Орлов Н.А. 6.09.1989 с. Воробьев бөһуөлэгэ.

Детсад маҥнайгы сэбиэдиссэйэ

Олох тупсан, оҕо тэрилтэлэригэр нэһилиэнньэ наадыйыыта улам улаатан испитэ. Онон 1964
сыл сайыныгар Мүрү Чараҥар аан бастаан 25 миэстэлээх детсад аһыллар буолбута. Макнай
утаа бу наадаҕа начальнай оскуола эргэ дьиэтин тупсаран туһанарга сүбэлэһиллибитэ. Үөрэх
оройуоннааҕы салаатын кытта кэпсэтэн уонна бэйэтин сөбүлэнин ылан, бастакы сэбиэдиссэйинэн

192