Page 193 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

. = Хоро нэһилиэгин историята = = = = =

эрдэҕинэ өлөн, аҕата хараҕа суох буолан, оскуолаҕа үөрэнэр диэни билбэккэ улааппыта.
Сэрии саҕаланар сылыгар Дьэбдьэ аҕаһа Ааналыын «Кыһыл маяк» колхозка чилиэнинэн киир-
биттэрэ. Дьэбдьэ сайынын окко, кыһынын сүөһү көрүүтүгэр үлэлэһэрэ. Биир саас Тандалыыр
суолга «Хампаакы» үрэҕин уһун муостатын тутууга үлэлэспитэ. Онно кыһыл партизан Гаврил
Васильевич Егоров кэлэн, үлэ түмүгүн көрөн барбытын өйдүүр. 1941 сыллаахха Аҕа дойдуну
көмүскүүр улуу сэрии саҕаланар. Дьэбдьэлээх Илин үрэхтэн Мындаабаҕа көһөн киирэллэр. Ити
сылга дьон бөҕө сэриигэ барбыта. Сэрии маҥнайгы күннэриттэн өлбүт дьоннорго биллэриилэр
кэлэн барбыттара. Онон аҥардас дьахталлар, оҕолор, оҕонньоттор хааланнар, от оттоон, мае мас-
таан, сүөһү көрөн, аччыктаан, өлбөтү эрэ үрдүнэн сылдьан ити кытаанах үлэни толороллоро. Ол
кэмҥэ Дьэбдьэ оҕо сылдьан кыһынын субай сүөһү көрөн, саас сайылыкка тахсалларыгар хо-
тоннорун күкүрүн солохтоох уунан сууйан, хотоннорун иһин-таһын барьҥын ыраастаан, кыбыыны,
далы курулаан, биригэдьиирдэрэ Митрофан Афанасьевич Бурцевка туттаран тарҕаһаллара. Онтон
салгыы ходуһаны ыраастыыллара, ходуһа бүтэйин сабаллара, өрөмүөннүүллэрэ. Онно Дьэбдьэ
барытыгар сылдьыһара. Аһылыктара диэн тар үөрэтэ, ымдаан, кииһилэ хааһы этэ. Ыйга үстүү
киилэ бурдугу лимиит ылаллара. Ону кэччэйэн сиэн, ый устата тиэрдэллэрэ.
Сүөһү үлэтигэр сыстаҕас үлэһит кыыс 1942 сылтан ыла ыанньыксытынан үлэлээбитэ. Оччо-
лорго ынаҕы күҥҥэ түөртэ ньирэйи эмнэрэн ыыллара, ыанньыксыттар ньирэйдэрин бэйэлэрэ кө-
рөллөрө-истэллэрэ. 1944 сыллаахха кыһынын 40 субай сүөһүнү көрбүтэ. Итинтэн кэлин сэрии
бүтүөр диэри хотон тас үлэтигэр уу баһан, сүөһү аһатан, ойбон алларан, сүөһү сааҕын хотонтон
оҕуһунан бааһынаҕатаһан кыстыыра. Сэрии кэнниттэн ыанньыксытынан, үрдүк үүнүү звенотугар
сайын отчуттарга итии аһылык поварынан, онтон 1950 сылтан тирии заводугар тириини таҥастаа-
һынтга үлэлээбитэ. 1960 сылтан Чараҥнааҕы ыччат-комсомольскай ферматыгар үүт астааччынан
үлэлээбитэ, ити фермаҕа ыанньыксыттар сайын устата иккитэ сайылыктарынан көһөн үлэлииллэрэ.
Ити кэмнэ ферма үрдүнэн хас биирдии ынахтан ортотунан 1700-түү литр үүтү ыырга республикаҕа
ыччат-комсомольскай фермаларын коллективтарыгар ыҥырыы таһаарбыттара. Дьэбдьэ ити
сылларга коммунистическай үлэ ударнига, оройуон Советын биир, нэһилиэк Советын икки ынгы-
рыытыгар депутат, үүт ыамын маастара буолбута. Үлэ ударнига Евдокия Прокопьевна өр сыллаах
таһаарыылаах үлэтэ «1941-1945 сылларга килбиэннээх үлэтин иһин», «Владимир Ильич Ленин
төрөөбүтэ 100 сылын туолуутугар килбиэннээх үлэтин иһин», Кыайыы 30 сыла туолуутугар юби-
лейнай медалларынан бэлиэтэммитэ. Маны таһынан оройуон, колхоз, совхоз элбэх ахсааннаах
грамоталарынан, сыаналаах малларынан, харчынан бириэмийэлэммитэ.

/К Орлов, МС, 18.06.1994 с./

Бурцев Афанасий Алексеевич
Афанасий Алексеевич 1893 сыллаахха Хоро нэһилиэгэр Сылгыһыт алааһыгар төрөөбүтүм.
Аҕам кыра эрдэхпинэ өлбүтэ, бииргэ төрөөбүт үһүө этибит. 1929 сыллаахха «Мындааба» диэн
ТОЗ табаарыстыбаҕа киирбитим. Онтон ыла от оттооһунугар, массыынаҕа үлэлиир аттары айаа-
һыырым, сылгылары көрөрүм. 1934 сыллаахха «Кыһыл маяк» колхоз ударнига буолбутум.
1941 сыллаахха балыкка 12 киһилээх биригээдэҕэ биригэдьииринэн 1954 сыллаахха диэри биригэ-
дьииринэн үлэлээбитим. Бу үлэлии сылдьан атахпын сылгыны баайа сырыттахпына ат тэбэн,
атахпын тоһутан 3 сыл эмтэнэн баран пенсияҕа барыахпар диэри колхозка кыра үлэҕэ үлэлээбитим.
1960 сыллаахха 30 солк. 13 харчыга пенсияҕа барбытым. 1975 сылтан икки харахпынан көрбөт
буолан олоробун. Үчүгэй үлэтин иһин наҕараадалара:
1. 1934 с. бэриллибит «Ударнай колхозтаах» диэн «Кыһыл маяк» колхоз стахановец билиэтэ.
2. 1952 с. ЯАССР Верховнай Советын Президиумун грамотата.
3. Социалистическай куоталаһыыга үлэҕэ үрдүк көрдөрүүлэрим иһин 1948 с. Якутскайдааҕы
балык треһин Почетун кинигэтигэр киллэриллибит.
4. «Кыһыл маяк» колхозка 1949 с. биригээдэ үрдүк көрдөрүүлэрин иһин «Почет» кинигэтигэр
киллэриллибит.
5. 1953 с. Райсовет депутата.

189