Page 195 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

.................... ................... = Хоро нэһилиэгин историята.................... . . =

Попова Пелагея Егоровна

Пелагея Егоровна 1917 сыллаахха Хоро нэһилиэгэр Чыраанай алааһыгар төрөөбүтүм. ТОЗ
табаарыстыбаҕа уончалаахпыттан үлэлээбитим. Сэрии сылларыгар эр дьону солбуйан от-мас
тиэйэр этим. Икки оҕуһунан күн аайы сүгэнэн мае кэрдэн сүөһү үлэһиттэригэр мае тиэйэрим.
1943-1944 сс. сут бириэмэтигэр сайын аайы Кэбээйигэ сайынын баран 2 сыл оттоспутум. Онно
наар хотуурунан от охсорум. Кыһынын дойдубар кэлэн окко-маска үлэлиирим. Сэрии сылларыгар
«Маяк» колхозка 4 киһини Томмокко барар суолу онорорго сыыппара кэлбитигэр биһигиттэн:
миигин /биригэдьииринэн/, Михаил Гаврильевич Находкины, Варвара Михайловна Находкинаны,
Гавриил Михайлович Бурцевы биир аты биэрэн, онно танаспыт сыыһын тиэйэн төрдүө буолан
үлэлии айаннаабыппыт. Мин биэс ый үлэлээн баран, илиим ыалдьыбытынан төттөрү дойдубар
ыыппыттара. Качикаттан үһүө буолан сатыы эрэй бөҕөнөн, мунан-тэнэн айаннаан нэһиилэ
дойдубутун булбуппут. Бу кэнниттэн РТС-ка кууруска үөрэнэн баран 2 сыл үлэлээбитим. Онтон
техникаҕа үлэлиир кыаҕа суох буолан, 1947 с. атах танаһын оҥорор сыахха үлэҕэ киирбитим. 2
сыл саппыкы онорор сыахха маастардаабытым. Бу үлэлии сылдьан харахпынан мөлтөөн врачтар
бу үлэттэн тохтоппуттара.
Үлэлии сылдьан Обком союһуттан биирдэ грамота уонна бэйэм тэрилтэбиттэн хаста да гра­
мота, харчынан бириэмийэ ылыталаабытым. Промартыалтан уурайан баран 1974 сыллаахха диэри
эмтэнэ-эмтэнэ балыыһаҕа, Райкомна, стройучаастакка үлэлээбитим.
1975 сылтан икки харахпынан көрбөт буолан олоробун.

Бурцев Иван Иванович I

олоҕун уонна үлэтин туһунан

Иван Иванович Бурцев 1895 сыллаахха ахсынньы 4 күнүгэр Хоро нэһилиэгэр «Быйды» алааска
дьадаҥы бааһынай кэргэҥҥэ төрөөбүтэ. Ийэтэ Екатерина Петровна Колодезникова Бэрт-Ууһа,
аҕата Иван Константинович Бурцев төрүт Быйды алаас олохтооҕо, Хоро нэһилиэгин киһитэ этэ.
Иван 20 сааһын туолуор диэри оҕус сиэтэн, мас-от тиэйэн айаҕын ииттиммитэ. Саха сиригэр
советскай былаас олохтоммутун кэннэ нэһилиэккэ ыытыллар араас үлэлэргэ активнайдык кыттара.
1929 с. маҥнайгы «Мындааба» диэн т/х артыалыгар чилиэнинэн киирбитэ, кинини кытта бииргэ
төрөөбүт быраата Роман Иванович Бурцев эмиэ чилиэнинэн киирбитэ. Роман кыра үөрэхтээх
этэ, онон кини колхоз бырабылыанньатын председателинэн, оттон Иван Иванович бригадирынан
колхозтаахтар уопсай мунньахтарынанталыллаллар. Онтон ыла Иван Иванович 1950 сылга диэри
20 сыл устата колхоз хонуутун бригадирынан эҥкилэ суох үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ. Оччо-
тооҕу артыал чилиэннэрэ барыга бары дьоҕурдаах, намыын сытыары сымнаҕас, ол эрээри үлэҕэ
ирдэбиллээх, туруоруммут сыалын толотторугас Уйбааны колхозтаах маассата улаханнык авто-
ритеттаабыта, ытыктаабыта. Бэйэтин салайар биригээдэтин үчүгэй ситиһиилээх үлэтинэн «Мын­
дааба» уонна «Кыһыл маяк» колхозтар тэрилтэ хаһаайыстыба өттүнэн бөҕергөөһүнүгэр кырата
суох кылаатын киллэрсибитэ. Маныаха кини сарсыарда саһарҕаттан киэһээ күн киириэр диэри
колхозтаахтарын кытта бииргэ сылдьан сүбэлээн-амалаан, үлэлэммит үлэни мээрэйдээн тутан,
сыана биэрэн үлэлэригэр үрдүк эппиэтинэһи, хаачыстыбаны, харыстанньаҥ буолууну ирдиирэ.
Ыһыыны-тоҕууну, көлөнү, т/х массыыналарын куһаҕаннык тутууга кытаанах сэмэлээһини оҥорон
мунньахтарга тыл этэрэ, хоромньуну төлөтөргө ирдэбили туруорара.
Отутус сыллардааҕы, сэрии кэмигэр уонна сэрии да кэнниттэн колхозтаахтар бэйэлэрэ үүннэрбит
бурдуктарынан аһыыллара. Ол иһин бурдугу үүннэриигэ улахан интэриэс уонна улахан эппиэтинэс
баар буолара. Бурдугу туохтааҕар да күндүтүк саныыллара. Итиниэхэ Иван Иванович тэрийэр
талаана, кыһамньыта кини хонуу бригадирын быһыытынан үлэтин түмүгэ сиртэн үрдүк үүнүүнү
үүннэрэн ылыытынан сыаналанара. Ол, ордук 1936-1937 сс. бурдук ыһыытыттан хас биирдии
гектарыттан 22,8 ц. үүнүүнү ылан, биир көлөһүн күнүгэр 8-8,4 кг. туораах бурдугу түҥэттэннэр,

191