Page 18 - Агабыт туьунан иьирэх тылынан

санаан аһарабын. Санаан аһарабын кинилэр тустарынан араа-
һы... Өскө, билигин кинилэр бааллара буоллар...
Билигин мин кинилэр тустарынан биир-биир суруйуом
уонна төрөппүттэрин сорохторун таарыччы ахтыталаан ааһыам.
Иван Петрович Федоров-II. Биһиги оҕолор кинини атын
дьон курдук куруук хос аатынан Будьуонай диирбит. Ииппит аҕа-
та Петр Семенович Федоров, хос аатынан Чоппойоон диэн этэ.
Бу оҕонньор саха былыргы номохторун, саха былыргы олоҕун
олус бэркэ билэрэ. Сүрдээх сэһэннээх, кэпсээннээх кырдьаҕас
этэ. Барыны истэргэ, билэргэ олус таттарар идэлээҕэ. Мин он-
тукатын наһаа сөбүлүүрүм. Нэлэһитэн оту олус бэркэ охсорун
эмиэ сөҕөрүм. Кини бэйэтиттэн оҕото суоҕа, ити биир ииппит
Будьуонай диэн эрэ уоллааҕа. Ол уол уҥуоҕунан кыра гынан ба­
ран, эт лахса этэ, модьу-таҕа көрүҥнээҕэ, будьурхай баттахтааҕа,
кэтит эттээх сирэйдээҕэ, суон тарбахтардаах халыҥ ытыстааҕа.
Хайа да үлэтигэр чахчы дьулуурдаах уол этэ. Ол туһунан дьон
хайҕаан кэпсэтэрин куруук истэрим.
Сайын от үлэтин саҕана мин киниэхэ оҕус сиэтэрим, кини
угаайы угара. Ол сылдьан сэһэнин-кэпсээнин олох быспат
буолара. Кини күн, ый, сулустар тустарынан дьоҥҥо кэпсиирин
мин ордук таттаран, кэрэхсээн истэрим. «Хайа эрэ чолбоҥҥо
дьон баар баар буолуохтарын сөп», - диирэ. Онтон сылтаан
биһиэхэ отчуттарга «ол дьон эмиэ биһиги курдук аһыыр-
таҥнар кыһалҕалаах, биһиги курдук үлэлиир дьон эбиттэрэ
дуу? Биһиэхэ курдук баай-дьадаҥы, сэрии эҥин диэн баара
дуу, суоҕа дуу?» диэн сэрэйии, кэпсэтии буолара. Ити түгэхтээх
кэпсэтиини мин олус дьиктиргии, олоххо ханыылыы истэрим.
Ол бэртээхэй уол Бодьуонай 1941 сыллаахха атырдьах ыйыгар
армияҕа ыҥырыллыбыта. «Төрөөбүт буортан арахсар күн тирээ-
тэҕинэ кытаанах да буолар эбит», - диэн бэркэ хараастан ба-
раахтаабыта. Сэриигэ 1943 сыллаахха өлбүтэ.
Гаврил Иванович Федоров. Бу эмиэ сайын от үлэтигэр эҥин
бииргэ үлэлэспит бэркэ билэр киһим буолар. Кини аҕата Иван
Федоров диэн этэ, хос аатынан Хара Мунду Уйбаана дэнэрэ. Ити
курдук кини Хара Мунду диэн сиргэ куруук арахсыбакка олоро-
руттан ааттанара. Бу оҕонньор сааһын тухары тимир ууһа этэ. Ити
үлэтинэн холкуоска элбэх сыратын биэрбитэ. Бэрт көрсүө, сэмэй
көрүҥнээҕэ. Кини уола Хабырыыс эмиэ сэмэй, номоҕон көрүҥнээх
киһи этэ. Окко сылдьан күнүс, эбиэт саҕана, хонууга аһыы олор-
дохпутуна нууччалыы хаһыаттан сахалыы тылбаастаан бэрт
көрдөөҕү кэпсиирин наһаа ымсыырарым: «Нууччалыы билэр да
эбит, мин хаһан кини курдук билэр буолабын», - диэн.
16