Page 38 - Агабыт туьунан иьирэх тылынан

«куһаҕан» диэн сыаналыыра, отчуоттуура. Электростанцияларга
араас наадалаах саппааһы, матырыйаалы Дьокуускай куоракка
киирэн булууга, өрөмүөҥҥэ, ол-бу наадаларга үп-ас өттүнэн саа-
май көмөлөспүт киһи кини этэ. Ити хаачыстыбалар өттүлэринэн
киниэхэ биир да председатель, директор тэҥнэспэтэҕэ.
Кини кэмигэр электростанциялар бары бэркэ хааччыллан
үлэлээбиттэрэ. Кини үлэтиттэн ууратыллыбыта. Ол сыыһа этэ.
Кини үчүгэйдик үлэлээбитэ. Ол гынан баран кини үлэтин сүрүн
таҥнарааччынан сут-кураан дьыллар буолбуттара. Сүөһү аһылы-
га куруук (сылын аайы) тиийбэт этэ. Сири-дойдуну аһыҥа ыспы-
та. От хаачыстыбата куһаҕаныттан сүөһү ыран охторо. Ханнык да
көмө харчы, ссуда көрүллүбэт этэ. Сэттэ сыл устата итинник буол-
бута. Кэнники кини уурайар сылыгар ссуда диэн ааттаан бэрт
кыра харчыны үс ый устата сроктаан (болдьохтоон) биэрэр буол-
буттара. Үс ый буолан баран ол харчыны бүтүннүүтүн сүөһү тут-
таран этинэн төлүүр этилэр. Ол ссуда харчы кыра буолан кыраҕа
эрэ туттуллара. Николай Ильич Кривошапкин уурайбытын кэннэ
Максим Николаевич Сибиряков кэлбитэ. Кини кэлээтин кытта өҥ
бөҕө буолбута. Биэс сыл устата иирбит өҥ буолбута. Оту оттооһун
былаана үксүн аһара туолара, сүөһү этэҥҥэ турбута. Ардахтаах,
халыҥ хаардаах, уулаах дьыллар буолбуттара. Итини тэҥинэн
ссуда харчыны элбэҕи хас да сыл болдьохтоон биэрэр буолбут-
тара. Политика тыа хаһаайыстыбатыгар уларыйбыта. Николай
Ильич үксүн Хрущев бириэмэтигэр үлэлээбитэ. Брежнев ссуданы
харса суох биэрбитэ, 20 сылга болдьохтоон. Биһиги Герой Егоров
холкуос ссуданы иэс ылыыбыт оччотооҕу харчынан сүүрбэ мөлү-
йүөн буолла диэбиттэрэ. Ити харчы государствоҕа төлөммөтөҕө,
совхозка уларыйаммыт бүтүннүү сотуллубута. Итини таһынан сир
оҥоһуутугар харчыны элбэҕи босхо биэрэллэрэ. Төннөрүүтэ суох.
Итинник өҥ кэмнэргэ, харчылаах кэмнэргэ үлэлээбит председа-
теллэр олус хайҕаммыттара. Ити Брежнев кэмэ. Аны Брежнев кэ-
мигэр араас наҕараада ыһылла түспүтэ. Ханнык баҕарар үлэһит,
наһаа да ситиһиитэ суохтар, мэтээл, уордьан бөҕөнү чэпчэкитик
ылбыттара. Кэнники кэмнэргэ итинник буолан наҕараада суолта-
та түспүтэ.
Бастакы трактор, массыына кэлиитэ эмиэ күнэ-дьыла бил-
лэр, кимнээх үлэлээбиттэрэ ахтыллар. Ол эмиэ саамай сөп. Хас эмэ
сүүһүнэн үйэлэр усталарыгар трактор, массыына, холобур, Тиит
Арыы хонуутугар сүүрбэтэҕэ. Ол аата 1936-1938 сылга диэри. Нау­
ка улууканнаах айыылара - техника - ити сыллар кэннилэриттэн
кэлбитэ. Ол өйдөнүллүөх тустаах, ахтыллыах тустаах.

36