Page 36 - Агабыт туьунан иьирэх тылынан

да тутуу сокуонунан көҥүллэммэт, бобуллар этэ. Проект уонна
смета оҥорор, билэр киһи тыа сиригэр ким да суоҕа. Уус Алдаҥҥа
проега да, сметата да суох хаайыллартан да куттаммакка икки эрэ
киһи электростанцияны тутан тураллар.
Мин билэбин, Тааттаҕа биир учуутал начальнай оскуола акы-
лаатын проега уонна сметата суох түһэрбитин иһин (оҥорбутун
иһин) хаайыыга баран турар. 1964 сыллаахха ыам ыйын саҥаты-
гар холкуос председателэ Николай Ильич Кривошапкин миигин
хонтуоратыгар ыҥыран ылла уонна эттэ: «Дьэ Ньукулай, быйыл
Тиит Арыы бөһүөлэгэр электричество киллэрэр санаа баар. Ону
кыайыахпыт дуо? Оннооҕор Танда уотун кыайан тураҕын. Урукку
тобох матырыйаал баар. Ол линияҕа сөп буолуо дуо? Эйигин атын
үлэҕэ ыытыллыбат», - диэтэ. «Николай Ильич, ол электростан-
цияны бэйэбит тутабыт дуо? Сметабыт да, проекпыт да суох. Тобох
электроматырыйаал тиийэрэ буолуо», - диэтим. Николай Ильич:
«Сельэлектролары кытта дуогабардаспаппыт, үппүтүн-аспытын
наһаа элбэҕи ылаллара бэрт. Электроматырыйаал баар буолбутун
кэннэ дуогабар наадата суох. Быйыл сайын ити үлэнэн эн дьарык-
тан!» - диэн эттэ. Мин сөбүлэһэргэ эрэ тиийдэҕим. «Биригэдьиир
Аргунов Петр Иванович көмө үлэһитинэн уонна техниканан
көмөлөһүөҕэ, сорудах биэриэхпит.» - диэтэ.
Дьэ, ити курдук 1964 сыл ыам ыйыттан Тиит Арыы бөһүөлэгэр
электростанция тутуута саҕаланан барбыта. Биригэдьиир Аргу­
нов Петр Иванович Шапов диэн Бороҕон сельхоз тракториһын
көмөҕө биэрбитэ. Кини тыаттан кэрдиллибит остуолбалары бө-
һүөлэккэ таспыта. Өр үлэлэспитэ. Оттон остуолба кэрдиитигэр
Тиит Арыы эдэр уолаттара икки дуу, үс дуу киһи үлэлэспитэ.
Остуолба уһунун быһар төбөтө төһө диаметрдаах ортотунан уһуна
8-9 метр буолуохтааҕын ыйан бэриллибитэ. Остуолбаларын хас
биирдии ыал уһаайбатын туһаайыытынан мээрэйинэн түһэрил-
либитэ уонна бэйэлэригэр сорудах бэриллибитэ, остуолба турар
умуһаҕын хаһыҥ диэн. Остуолба турар умуһаҕа уратылаах, хаһыы-
та атын. Ону көрдөрөн, үөрэтэн бэриллибитэ. Ыйыллыбыт мээрэ-
йинэн көбүс-көнө гына хаспыттара, активнай этилэрэ. Остуолба
туруоруутугар субуотунньуктар буолбуттара. Остуолба икки арда
40-50 м икки ардынан мээрэйинэн этэ. Остуолба туруон иннинэ
остуолбаҕа изолятордары олордуу үлэтин ыалларга, хонтуора-
ларга электропроводтары тардыыны барытын бэйэм толорбутум,
ону билэр, сатыыр киһи суох этэ. Элбэх остуолбаларга изолятор
олорор үүттэрин араас дьиэлэргэ провод киирэр үүттэрин сыан-
дыранан үүттээһин барыта илии үлэтэ этэ. Онно эрэйэ элбэх буо-
лар, барыта мээрэйинэн этэ. Бу кэмҥэ сайыҥҥы үлэ үгэнэ буолан
34