Page 65 - Майаҕатта Бэрт Хара

МЛЙЛҔЛТТЛ БЭРТ ХАРА,

сүһүөҕэ хоройо, тобуга күөрэйэ, тэллэҕэ иҥэһэтин, мин диэки көхсүн көрдөрө,
төгүрүйэ, тилэҕэ хараара турбут. Бэрт чөҥөчөккө кэтэрдиҥ эрэ». Хардаҕастай
Хара кэнниттэн атаҕын тыаһа лаһыгы- Мэргэн атын иһэҥэтин уста баттаан
раан, тилэҕин тыаһа лиһигирээн, ситээ- ылаат, чөҥөчөккө кэтэрдэн биэрбит. Ону
йэбин диэн сирэйдэнэн, тутаайабын диэн Бэрт Хара, кураахтаах саатын аҥатан, ку-
толкуйданан, сыыһа-халты харбаан баран стук оҕун ууран баран ыһыктыбыт. Ох ти-
испит. мир иһэҥэ көхсүн тоҥ туос курдук тобулу
Ити курдук баһаам ыраахха барбыт- түһэн кээспит. «Итини тойон кынныбар
тар, сынньаммакка сылдьыбыттар. Уһугар Тыгын кырдьаҕаска илдьэн биэриҥ, мин
уол киһи ордук буолбут, кыыс оҕо кыай- бэлиэбин итинэн биллин, кыыһын ил­
тарыах быһыытыйбыт, сыа бэйэтэ сылай- дьэ барбыппын; киһилии кэпсэтэн, са-
быт, тыҥата улааппыт, хардыыта кыараа- халыы саҥаран биэрбэтэҕэ, сыһыыттан
быт, тайбыыра бытаарбыт. Уол оҕо ойоро сылгылыырга сыаналаан, хонууттан хо-
улааппыт, ыстанара ырааппыт, ыксалаан муйарга холобурдаан, толоонтон тутарга
кэлбит, нуолур солко суһуоҕуттан тутан толкуйдаан биэрбитэ. Ол быһыытынан,
ылан, талааннаах дьаргыл салаа тарбаҕар толоонтон тутан, булумньу булан, илдьэ
икки-үс төгүл эрийэ баттаан ылан, туһах- бардым, онон уһун үүрбэҕэ умсугуйбап-
ха иҥнибит туллук курдук толугураччы пын, кэтит сэтиигэ кэҕэһэрдээбэппин,
мөҕүһүннэрбитинэн туора сүгэн баран, туһааннаах доҕорбун туттум даа сөп
кэлбит суолун устун төттөрү, кыннын дии саныыбын диир диэҥ»,— диэт, хоту
Тыгын кырдьаҕас дьиэтигэр таарыйбак- Ытык Хайа анныгар болуотун таппыт си-
ка, арҕаа бырааны аннынан, дьахтарын ригэр суодайа турбут.
айдаана аргыстанан, ытыыра ыаһахтанан, Били иһэҥэтин аҕалан Тыгын кырдьа-
ааһан бара турбуттар. ҕаска биэрэн баран, илдьитин этэн биэр-
Тыгын кырдьаҕас, кыыһа Тыҥааны биттэр. Тыгын кырдьаҕас, дьөлө ыппыт
Куо хаһыытыыр, ытыыр саҥатын истэн, иһэҥэтин көрөн, илдьиттээбит тылын ис­
сүрэҕэ нүөлүйбүт, быара ньиргийбит, хаа- тэн баран, сүрдээхтик сөбүлээбит. «Мин
на хамсаабыт, уолаттарын соруйбут: «Били кыыспын иитиэх-аһатыах сөптөөх киһи
Бэрт Хара оҕобутун тутан, ытатан-соҥотон, түбэспит»,— диэн баран, кэнниттэн со-
арҕаа бырааны аннынан ааһан эрэр, эккирэ- тору уһун үүрбэтин үүрдэрбит, кэтит сэ-
тэн этиҥ эрэ: хара тыа кыылын курдук хам тиитин сиэттэрбит, илгэлээх энньэтин
тутан хаһыытаппытынан-үөгүлэппитинэн илтэрбит.
аһаран барбатын, миэхэ айбыт аҕатыгар Онон Бэрт Хара быйаҥҥа былааһан,
таарытан, ииппит ийэтигэр билиһиннэрэн, уйгуга олохтонон, кэһиигэ кэскиллэнэн
таптыыр таҥаһын таҥыннатгаран, сирбэт олох олорбут, оҕо төрөппүт үһү. Кэнники,
симэҕин симэннэттэрэн, уһун үүрбэтин уһун үйэтин ортолоон ааспытын кэннэ,
үүрдэттэрэн, кэтит ситиитин сиэттэрэн, киэҥ сааһын кэннин диэки, Аллан өрүскэ
түнүр дьонун чөмөхтөтөн, ходоҕой хотут- үөскээбит, алыс бөҕө тоҥуһу кытары
тарын холбооттотон, аҕа ууһунан анатга- куруҥ оҕус буолан көрсүбүтэ, күрэҕин
ран, ийэ ууһунан тэрийтэрэн илдьэ бардын былдьатаары гынан күрээн хаалбыт; хара
диир диэҥ». оҕус буолан харсыбыта, хаанын былдьа­
Уолаттара аттарын үрдүгэр түһүтэ- таары гынан, халбарыйан хаалан баран,
лээн, Хардаҕастай Мэргэн бастаан баран, кэнниттэн эккирэтэн кэлэн, Амма унуор-
хатыс курдук ууннаран, ситэн тиийэннэр гутугар утуйа сытарын булан, уһугуннар-
Тыгын кырдьаҕас тылын үтүктэн биэр- бакка уоран өлөрөн кээспитэ үһү. Онон
биттэр. Бэрт Хара уһун уҥуоҕа Амма уҥуор урус-
Бэрт Хара кыннын илдьитин истэн ба­ хал буолан хаалта үһү.
ран, тохтоон кэннин хайыһан туран, эдэр
кыҥаттарыгар эппит: «Биирдэскит аккыт А .С . П О Р Я Д И Н сур уй уут а . 1

‘Өй уонна күүс, тулуур уонна дьулуур” Иван Ушницкай