Page 130 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

ӨЛТӨХ нэһилиэгэ

кэпсииллэрэ. Ол саҕанааҕы байыаннай балаһыанньа кэмигэр итини барытын кистээн
отур-ботур кэпсэтэллэрин истэрим.
Сэрии кэнниттэн Чараҥай оскуолатыгар үһүс кылааска үөрэммитим, онтон салгыы
дьонум ыраах учаастакка олорор буоланнар, өйүө-ас кэлиитэ кыайтарбакка, олорор
ыал көстүбэтэҕиттэн сылтаан үөрэхпин быраҕан дьоммор барбытым.
Онтон утум-ситим сиэттэрэн «Чапаев» холкуоска 16 сааспыттан ыанньыксыттаабы-
тым. Оччотооҕута ферма үлэтэ барыта илии үлэтэ этэ. Сарсыарда хайаан да 5-6 чаастан
хотоммутугар барарбыт. Хас биирдии ынах төбөтүн аайы ньирэйдэрэ бааллан турал-
лара. Ньирэйи эмтэрэн, ынахтары этэттээн ыырбыт. Ынах сааҕын күрдьэн, таһааран
балбаахтыырбыт. Күһүн кыстыкка киириигэ хотону иккитэ сыбыырбыт, сыбахха сэ-
бэргэнэ сыбааһына ордук ыарахан этэ, ол курдук сэбэргэнэни сыбыырга ынах сааҕын
хотон үрдүгэр таһааран баран сыбыырбыт. Ынаҕы күҥҥэ хайаан да 4-тэ ыыр этибит.
Ынаҕы аһатыыга хотон иһин ып-ыраастык тутары ирдииллэрэ. Оннооҕор улуу быраа-
һынньыктарга ферма хотоннорун сууйар этибит. Эрбэһин учаастагын «Чапаев» холкуо-
һун фермалара, сайыҥҥы сайылыктара Хоспохтооҕунан, Тунаҕынан сайылыыллара.
Сайылыктарга ыанньыксыттар, үлэһитгэр олороллоругар анаан ампаар дьиэлэр баалла-
ра. Бу билигин санаатахпына оччотооҕу сайылыктарга киһи-сүөһү элбэхтик тоҕуоруйар
сэргэх да сайылыктар этилэр. Сайылык иһэ ынах маҕырааһынынан, оҕо-уруу саҥатынан
ньиргийэн олороро. Күһүн хойукка, хаар түһүөр диэри сайылыкка олорорбут.
Кыһынын Буохаанныыр Дулҕатыгар, сайынын Тунах сайылыкка, сорох сыл Нам
оройуонун (оччотооҕуга Среднеленскэй оройуон) Торуой Хомустаах Үүнэр учааста-
гар отордоон кыстыыллара. Оччотооҕуга Баатаҕай нэһилиэгэ оттуур сирдээҕэ. Онно
Баатаҕайтан сыллата 4 холкуос уочаратынан сорох сыл Эрбэһиттэр, нөҥүө сыл Куула-
лар, онтон кэлэр сыл Халдьаайылар, эбэтэр Чараҥайдар сайынын баран оттоон баран,
күһүн субай сүөһүнү үүрэн илдьэн кыстатан таһаараллара. Биһиги, ийэм, аҕам уонна
мин, дьиэ кэргэнинэн баран Үүнэр учаастагар отордообуппут. Онно үһүс сүөсүһүтүнэн
Сивцева Екатерина Михайловна-Адарай Мэхээлэ кыыһа буоламмыт биирдии бэйэбит
25-тии субайы кыстаппыппыт. Ити 1960 сыллаахха этэ.
Эрбэһиҥҥэ ыанньыксыттыыр кэммэр биир хотоҥҥо 5-6 ыанньыксыт 12-лии ынаҕы,
соччо ньирэйи көрөн-харайан сыл таһаарарбыт. Сайын «Тунах» сайылыкка ыанньык-
сыттыы сылдьан холкуос эбии сорудаҕынан 4-түүр ыам кэннитгэн Эрбэх, Балаҕаннаах
алаастарга хайаан да күн аайы бугул он оро барарбыт.
Бииргэ ыанньыксыттаабыт дьонум: Стрекаловская Матрена Васильевна, Алексан-
дроваДария Егоровна-Дааса, Березкина Матрена Степановна-Муоча, Березкина Алек-
сандра Степановна-Саанньа, Павлова Анна Николаевна, Жиркова Мария Ивановна,
Сивцев Петр Петрович. Сайынын сайылыкка Доллонов Петр Петрович бостууктуура,
ферма ис-тас үлэтигэр Стрекаловскай Иннокентий Васильевич үлэлээбиттэрэ. Үүт
таһар массыынаҕа мин кэргэним Готовцев Константин Иннокентьевич суоппардаабы-
та. Уу таһар массыынаҕа Березкин Афанасий Степанович үлэлээбитэ.
Холкуоска үлэ күнүгэр бастаан харчынан буолбакка этинэн, арыынан, сиэмэнэн
түҥэтик тохсунньуттан тохсунньуга буолара. Дьэ онно мин аҕам төһө дохуоту аах-
сыбытынан этин-арыытын куоракка атынан киллэрэн, атыылаан табаар, чэй, табах
атыылаһан кэлэрэ. Дулҕаҕа олорор эрдэхпитинэ, аҕам биир сыл дохуоппутугар куорат-
тан эдьиийим биһиэхэ иккиэммитигэр тус-туспа иистэнэр массыына таһаарбыта. Ону
кытта элбэх баҕайы сиидэс таҥас аҕалбыта. Биир ойуулаах сиидэһи аҕатан хойукка
диэри ийэбиттэн: «Араас-араас ойуулааҕы аҕазыаххын», — диэн мөҕүллэр этэ. Аны
саахар аҕалбыта хойукка диэри сонун буолан кэпсэнэрэ. «Наһаарап куораттан онноо-
ҕор эмирикээнискэй саахары кытта аҕалбыта», — диэн дьонтон истэрим. Бурдукпут
2-3 куул сиэмэ буолара. Ону Халдьаайыга миэлиҥсэҕэ илдьэн тартаран бурдук аҕалара.
Кэлин 70-с сыллардаахха бөдөҥсүтүү сылларыгар холкуостар суох буолбуттара. Эр-
бэһини эспиттэрэ. Ол оннугар биир улахан хаһаайыстыба буолан Партизан Заболоцкай
аатынан сопхуос тэриллибитэ. Баатаҕай нэһилиэгэ «Биэттэ» диэн сопхуос биир улахан

126