Page 322 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

ХОРО нэһилиэгэ

аҕаларбыт, ону поварбыт Ховрова Мария сороҕун үүтүнэн, сороҕун суораттаан сиэтэрэ.
Оччолорго Анна Макарова сэбиэдиссэйдээбитэ, кэлин Марина Романовна үлэлээбитэ.
Ол кэмнэ биэнсийэҕэ тахсыбытым.
Тыыл, үлэ бэтэрээнэбин, Хоро нэһилиэгин Бочуотгаах олохтооҕобун.

Крылов Прокопий Семенович

Мин 1939 сыллаахха олунньу 24 күнүгэр Уус Алдан оройуо-
нун Хоро нэһилиэгэр Майаҕаска төрөөбүтүм. Уон оҕолоох ыат
иккис оҕото этим. Ийэм Крылова Варвара Григорьевна Уус Ал-
дан Баатаҕайыттан төрүттээҕэ. Аҕам Крылов Семен Гаврильевич
Уус Алдан Хоро нэһилиэгин Куотука алааһыттан төрүттээҕэ.
Мин иннибинэ 1937 сьшлаахха төрөөбүт убайым Өлөксөөндүр
холкуоска үлэлээбитэ. Бултаан дьонун аһатара, бултуу сылдьан
тоҥмут доҕоругар барааҥкатын устан биэрэн тымныйан хаалбы-
та, онтон сэбиргэхтэтэн 16 сааһыгар ыалдьан өлбүтэ.
Биһиги, сэрии саҕана, сэрии кэмигэр, сэрии кэнниттэн
төрөөбүттэр, оҕо сааспыт олус ыарахан кэмнэргэ ааспыттара,
кыра эрдэхпититтэн эрдэ үлэҕэ эриллэн, ыарахаттары, аччык-
тыыры, тоҥору-хатары үчүгэйдик билэн улааппыппыт.
Кыра эрдэхпититтэн ийэбитигэр, аҕабытыгар дьиэ ис-тас үлэтигэр көмөлөһөр, бул-
таһар этибит. Өлөксөөндүр тыаҕа оҕолору кытары куобахха сохсо иитэрэ, күөлгэ мун-
дуга туу уган көрөрө, дьоммут кэлиилэригэр ас бэлэмнээн тоһуйара.
Аҕа дойду сэриитигэр аҕабыт 1942 сыллаахха ыҥырыллан барарыгар, биһиги Куо-
тукаттан Мүрү эбэ «Муосталаах» ааргыгар, көскө чугаһыыр сиргэ кэлэн атаарбыппыт.
Оччолорго мин 3, убайым Өлөксөөндүр 5 саастаах этибит.
Эр дьон бары кэриэтэ сэриигэ барбыттарыгар, биһиги ийэбит күүстээх-уохтаах,
сүрдээх үлэһит буолан, наар эр киһи үлэтин толороро. Куотукаттан аҕыс көстөөх Суот-
туттан оҕуһунан холкуос саамай наадалаах таһаҕаһын таһыытыгар анаабыттара. Ийэбит
миигин уонна Өлөксөөндүрү хардары-таары доҕор оҥостон ити айаныгар илдьэ сыл-
дьара. Түөкүттэртэн, дезертирдэртэн, хараҥаҕа иччитэх дьиэлэртэн, ол-бу кэпсээн-
нэртэн куттанар этэ. Кууллаах бурдугу, буочукалаах бензини бэйэтэ тиэйэрэ. Сылайан,
аччыктаан уулаах сиргэ тохтоон аһаабыта буоларбыт, миигин түүн тоҥмотун диэн икки
оҕус икки ардыгар сытыарара. Оҕустар сылаастарыгар бигэнэн утуйан хааларым уонна
кыратык нуктуу түһэн баран салгыы айанныырбыт. Миигин сыарҕаттан түһэн хаалба-
тын диэн кууллар быыстарыгар баайан кэбиһэрэ. Аччыктаан ас көрдөөгөхпүнэ, ийэм
бэйэтэ да аһаабакка миигин эрэ аһатара, аспыт диэн кып-кыра бурдуктаах үөрэ оттоох
убаҕас хааһы буолара. Сороҕор ыһыкпыт бүтэн хаалан аччыктыырбыт, оччоҕуна арат-
дьытаары ийэм миэхэ сүрдээх интэриэһинэйдик халлааҥҥа баар сулустар тустарынан
кэпсиирэ, оччоҕо аччыкпын умнан кэбиһээччибин. Ол курдук хас да күнүнэн айаннаан
тиийэрбит. Ийэбит ити курдук бэриниилээхтик үлэлээн, «Куотука» холкуос таһаҕаһын
таспыта, элбэх дьон-сэргэ, оҕо-дьахтар тыыннаах ордоллорутар көмөлөспүтэ.
Холкуос сүөһүтүн сиир бобуллара, барыта фроҥҥа барара. Үүннэрбит бурдуктарыт-
тан холкуостаахтарга аҕыйах киилэни нэһиилэ биэрэллэрэ. Биһиги икки уол буолам-
мыт топпоккобут: «Тоҕо наар убаҕас хааһыны сиибитий?» — диэн үүйэ-хаайа тутарбыт.
Сороҕор аҕабыт убайа Миитэрээс кэргэнэ Татыйаана ийэтэ Жиркова Варвара диэн
эмээхсиҥҥэ хаалларар этэ. Кинилэри кытары дьукаахтаһан олорон ынахтарын бииргэ
туппуттара, ынахтары ол эбэлэрэ көрөр, ыыр этэ. Ийэм оттуура, охсор, кэбиһэр этэ,
мас кэрдэн киллэрэрэ. Кыһын ийэбит куобахха туһахтаан сиэтэрэ, ону да иллэҥэ суох,
өр буола-буола көрөр буолан, сороҕор суор дэлби сиэн агдаката. буутун элээмэтэ эрэ
хаалара. Итинник көмөлөсүһэн тыыннаах хаалбыппыт.

318