Page 122 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

БЭРТҮҮҺҮН нэһилиэгэ

1971 с. Мэҥэ Хаҥалас Тарат бөһүөлэгиттэн Олесовтар кыыстара Олесова Татьяна
Семеновналыын холбоһон ыал буолбуппут. Татьяна аҕата Мэҥэ Хаҥаласка Төҥүлү
Эбэ Араҥас нэһилиэгэр 1905 с. дьадьаҥы бааһынай хаһаайыстыбаҕа төрөөбүт. Баһы-
лаабыт идэтэ тимир ууһа уонна оһохчут. Кини 1942 сыл Аҕа дойду көмүскэлин сэрии-
тигэр ыҥырыллан барбыт. Калининскай уобаласка Москва чугаһыгар сэриигэ кытты-
быт. Кэлин сэриилэһэ сылдьан, саннын хаптаҕайын тоҕо тэптэрэн уһуннук госпитальга
Москваҕа, Новосибирскайга эмтэнэн, иккис группатаах инбэлиит буолан, 1944 сыл-
лаахха дойдутугар эргиллэн кэлбит.
Татыйаана ийэтэ Олесова (Харитонова) Анна Алексеевна төрүттэрэ Дойдуунус-
кайдар. Элбэх оҕолоох дьиэ хаһаайката. Оҕолор Өлүөхүмэ, Нам, Уус Алдан, Мэҥэ
Хаҥалас улуустарынан тэнийэн олороллор. Таня, Төҥүлү орто оскуолатын үөрэнэн
бүтэрээт, Намҥа эдьиийин Матрена Семеновнаны батыһан, Партизан нэһилиэгэр
уһуйааҥҥа иитээччинэн үлэлээбитэ. Ол сылларга кэтэхтэн үөрэнэн, Дьокуускайга
педтехникуму бүтэрбитэ, анал диплому ылбыта. Ыал буолан баран, Суоттуга, Бо-
роҕоҥҥо, кэлин Сыырдаахха ветаптекаҕа үлэлээн, улуустааҕы ветеринарнай сулуус-
па иһинэн пенсияҕа тахсыбыта. Икки оҕолоохпут: кыыспыт Майа орто оскуолатын
нуучча тылын учуутала, уолбут дойдутугар солбуйар баһылыгынан уһун сыллар уста-
лара үлэлии олорор. Элбэх сиэннээхпит.
«Өрөспүүбүлүкэ тыатын хаһаайыстыбатыгар киллэрсибит кылаатын иһин» Тыа
хаһаайыстыбатын министиэристибэтин үрүҥ көмүс, РФ журналистарын түөскэ кэтил-
лэр бэлиэлэрин уонна «В.И. Ленин төрөөбүтэ 100 сылынан килбиэннээх үлэтин иһин»
мэтээли, «Ветеринарнай сулууспа бэтэрээнэ», «Гражданскай кптбиэн» анал бэлиэлэри
тутгарбыттара.
20.02.2020 с.

Протопопова Елена Ивановна

Мин 1940 с. ахсынньы 16 күнүгэр Уус Алдан улууһун Сыҥаах
нэһилиэгэр «Хардыы» холкуоска Дьараама сайьыыкка Прото-
попов Иван Михайлович, Протопопова Ирина Иннокентьевна
дьиэ кэргэннэригэр иккис оҕонон төрөөбүтүм. Бастаан 4 кыыс
этибит, икки кыыс кыраларыгар өлбүттэрэ. Билигин балты-
бынаан иккиэбит. Төрөппүттэрим холкуостаахтар этэ. Ийэм 40
сыл устата биир да өрөбүлэ суох ыанньыксыттаабыта. Аҕабыт
араас үлэлэргэ сылдьыбыта: сылгы ферматын сэбиэдиссэйинэн,
сүөһү биригэдьииринэн, быстах кэмҥэ үөрэҕэ суохтары үөрэх-
тээн, учууталлыы сылдьыбыт. Сэттэ кылаас үөрэхтээх буолан үп
ааҕынынан кытта үлэлии сылдьыбыт. 1941 с. сэрии саҕаланан,
аҕабыт наар Булуҥунан, Кэбээйинэн, Ааллаах Үүнүнэн сыл-
гы көһөрөн, тыылга таһаҕас таһыытыгар үлэлээбит. Ыарахан үлэҕэ уһуннук сылдьан,
ыарыһах буолан кэлбит. Кэлэн уһуннук диспансерга эмтэнэ сыппыта. Кыра эрдэхпинэ,
аҕам баарын өйдөөбөт этим. Ийэм ыанньыксытынан үчүгэйдик үлэлээн, нэһптиэк сэ-
биэтигэр алта сыл дьокутаатынан талыллыбыта. Передовик, үлэ ударнига аатын ыл-
быта. Ыанньыксыт оҕото буоламмын, оҕо сааһым наар сайылыкка, хотоҥҥо ааспыта.
Күнү быһа ийэбэр көмөлөһөн, хотоҥҥо сылдьарым. Ньирэй этэрэн, ынах этэттээн,
түптэ оҥорон, ньирэй хомуйан, биэдэрэ сууйан күнүм онон бүтэрэ. Сайылыкка көһүү
биһиэхэ улахан үөрүү буолара. Саҥа таҥас таҥнан, алаадьы астаан, сымыыт, балык
буһаран, бары үөрэн-көтөн сайылыкпьггыгар киирэрбит. Түптэ бөҕөтө уматан, оһохто-
ру аһатан, хас да дьукаах буолан, таһырдьа хонууга олорон аһыырбытын бптигин даҕа-
ны ахтан кэлэбин. Атын-атын хотонтон көһөн кэлбит атыыр оҕустар харсыһыылара,
мөҕүрээһиннэрэ, бөтүүктэр охсуһуулара... Ону, дю, бүтэй үрдүгэр тахсан олорон оҕо-

118