Page 143 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

Анна Николаевна Сивцева,
Дмитрий Дмитриевич
Прядезников

Чэҥэй кыстык фермаларынан хас
да сыл кыстаан олорбуттара. Аана
ыанньыксыттыыра, Миитэрэй үс-
түөрт көлөнөн фермаҕа от тиэйэ-
рэ. Эдэр ыаллар 1956 с. төрөөбүт
бастакы кыыстара Хаҥал ферма-
тыгар олорон үлэлии сырыттахта-
рына эмискэ ыалдьан өлбүтэ. Эдэр
дьон бииргэ олорор олохторугар бу
бастакы улахан охсуу этэ. Ол эрээри бэйэ-бэйэлэрин өйдөһөн, өйөһөн үлэлэ-
эн-хамсаан олорор эдэр ыалга Иэйэхситтэрэ эҥэрдэһэн утуу-субуу 7 оҕоҕо
күн сирин көрдөрбүттэрэ. Улахан кыыстара Мария Делиграсов Архип Архи-
повичтыын ыал буолан кыыс уонна уол оҕолоохтор, икки уол сиэннээхтэр.
Иккис кыыс Анастасия Протопопов Егор Егоровичтыын олохторун холбоон
биир кыыс, түөрт уол оҕолоохтор, биир кыыс сиэннээхтэр. Улахан уол Ганя
кэргэнинээн Свинобоева Клавдия Аркадьевналыын түөрт кыыс, биир уол
оҕолоохтор. Орто кыыс Наташа Олесов Петр Петровичтыын кыыс уонна уол
оҕоломмуттара. Орто уол Ваня Пелагея Юрьевналыын икки уол оҕоломмут-
тара. Аччыгый кыыс Вера Алексеев Виктор Викторовичтыын ыал буолан
Бээдигэ олохсуйдулар, икки оҕолоохтор. Аччыгый уол Дима ийэлээх аҕатын
кытта Кэптэнигэ олорор, сүөһү-ас көрөр тутаах киһилэрэ. Ааспыт кыстыкка
Прядезниковтар 17 ынах сүөһүнү, 10 сылгыны кыстаппыттара.
— Хотон үлэтин үксүн уолбут Дима көрөр, — диир Дмитрий Дмитрие-
вич, мин бэйэм сылгыларбын бостууктаһабын, баарбар сүөһү уулатабын.
Сайын ахсын сайылыкпытыгар Туойаҕа эрдэ тахсабыт. Аттаахпын, онон күн
ахсын кэриэтэ үүппүн аҕалан собуокка туттарабын. Сайылыгы уота суох диэн
дьон сайылыкка тахсыахтарын баҕарбаттар, онон дьиҥэр ылыахтаах үүттэ-
рин аҥаарын эрэ ыы олороллор. Билигин даҕаны үүппүт туттарыллар сыа-
ната олус намыһах. Киһи да сонньуйар, сүөһү үлэтигэр сайыннары-кыһын-
нары мөхсөбүт, оттуубут-мастыыбыт, биир күн өрөөбөккө үлэлиибит даҕаны
үүппүт сыаната пиибэ сыанатын аҥаарын да ситэ илик. Харчыны аҕыйах
сүөһүлээх дьон төрүт да көрбөттөр. Дьэ, уонна хайа ыччат сүөһүгэ үлэлиэн
баҕарыай? — үлэҕэ эриллибит Миитэрэй оҕонньор санаатын аһаҕастык этэр
уонна:
— Ол эрээри саха ыала сүөһүтүн, сылгытын эспэтэҕинэ эрэ, бука, ыал
буолан олороро буолуо, — диэн кэпсэтиибитин түмүктүүр.
Д.Д.Прядезников сүөһү, хонуу үлэтин таһынан уонча сыл тутууга үтүө
суобастаахтык үлэлээбитэ. Кэптэнигэ кини тутуспут оскуолатыгар оҕолоро
бары үөрэммиттэрэ, аны билигин сиэннэрэ үөрэнэллэр. Миитэрэй ити үлэ-
лэрин таһынан элбэх ыалга булуус умуһаҕын, орто дойдуттан барбыт дьон
олохтоох сирдэрин булларарга, үөлээннээҕэ Данил Петрович Копыринныын
“буордьут” бастыҥнара этилэр. Маннык ыарахан үлэни чахчы да иҥиирдээх
дьон эрэ кыайар үлэлэрэ.
Мин бу дьоһун ыал туһунан суруйуубун саҕалыырбар “дьол хаһан да
толору буолбат” диэн ахтан аһарбытым. Ааныстаах Миитэрэй биир кыыста-
рын кыратыгар, биир уолларын атаҕар туруоран, ыал оҥорон баран сүтэр-
биттэрэ. Ол аһыыта-абата кинилэри төһөлөөх аймаабыта, айгыраппыта буо-
139