Page 148 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

Сунтаар Сэмэнэптэрэ уһун үйэлээхтэринэн биллибит дьон. Ийэтэ Мот-
рена Михайловна 107 сааһыгар тиийбит, аҕата Алексей Харитонович 90 саа-
һын ааһан баран орто дойду олоҕуттан арахсыбыт. Өбүгэлэрбитигэр “Аҕа
баһын тосту олор” диэн этии баар. Бу тыл суолтата “Аҕаҕынааҕар өссө ордук
олохтоох, дьоҥҥо ытыктанар киһи буол” диэн. Биһиги 80 сааһын томтойо
туолбут ытыктабыллаах Василий Алексеевичка “Аҕаҥ, ийэҥ саастарын өссө
аһара олор” диэн алгыспытын тиэрдэбит.

Уйбаан Бахсылыырап, 2005 с. сэтинньи

АҔАЛАРА УОТ БУУРҔАҔА СҮППҮТЭ

Сүүрбэһис үйэ саҥатыгар Дүпсүн улууһун Иккис Өспөх нэһилиэгэр Чаа-
рыас диэн дьикти ааттаах алааска, былыргы туруорбах балаҕаҥҥа Саввин
Василий Ионович диэн киһи күн сирин көрбүтэ. Аҕата Дьуона, ийэтэ Хобо-
роос — Найахы нэһилиэгиттэн төрүттээх Федорова Февронья Ивановна, бы-
лыргы дьон сиэринэн элбэхтэ оҕоломмуттара да, икки уол, икки кыыс дьон
буолбуттара. Ол курдук, Дьуона, инитэ Дьөгүөр, балтылара Аана уонна Балбаа-
ра саха дьонун сэмэй, кичэмэ санааларынан олох олорор, ыччаты тэнитэр
санаалаахтара. Ону баара уодаһыннаах сэрии уота күөдьүйэн, Василий Ионович
Саввин ийэлээх аҕатын, бииргэ төрөөбүттэрин, кэргэнин, түөрт оҕотун кэн-
нигэр хаалларан, 1942 с. бэс ыйыгар Ийэ дойду көмүскэлигэр аттаммыта.
Баһылай Саабын кыһыл хааннаах бөдөҥ-садаҥ киһи эбитэ үһү. Оскуола
диэҥҥэ үөрэммэтэх, кинини, оскуолаҕа үөрэнэр инитэ Дьөгүөр ааҕарга-су-
руйарга үөрэппит. Муус түннүктэрдээх, буор муосталаах балаҕаҥҥа суору-
наҕа бурдук тарда туран көмүлүөк оһох күрүнньүгүнэн түннүккэ биирдии-
иккилии буукубаны суруйан үөрэммит. Баһылай оннук үөрэммит буолан
“Халлаан суруксута” дэнэрэ гынан баран, ааспыт үйэ отутус сылларыгар
Чэриктэй, Өспөх нэһилиэктэригэр сэкирэтээринэн хас да сыл суруксуттаа-
быт. Кини Новгородов алфавитынан үчүгэйдик ааҕар, суруйар эбит. Оттон
сэрии иннинээҕи сылларга “Ыччат суола” колхуоска суотчутунан, ферма сэ-
биэдиссэйинэн үлэлээбит. Дүпсүн улууһун үөрэхтээх дьоно түмсэн 1927 с.
хаартыскаҕа түспүттэр, онно Василий Ионович эмиэ түһүспүт.
Бииргэ төрөөбүт инитэ Егор Ионович үөрэхтэнэн учуутал идэлэнэн Ча-
раҥай, Чэриктэй, Дүпсүн, Иккис Өспөх оскуолаларыгар учууталлаабыт. Ол
үлэлии сылдьан 1953 с. эмискэ тымыр быстан олохтон барбыт. Улахан балта
Анна Ионовна ыал буолан Бээдигэ олохсуйан олорон өлбүт. Кыра балта Алек-
сеева Варвара Ионовна Дүпсүнтэн төрүттээх Алексеев Гавриил Федотович-
тыын ыал буолан, үс оҕолонон Сиэгэн Күөлгэ олохсуйбуттар. Кини син саа-
һыран баран 1990 с. суох буолбут.
Василий Ионович Саввин холбоһуктааһын быдан иннинэ Өнөр нэһилиэ-
гиттэн төрүттээх Мария Протопопова диэн дьахтары кэргэн ылан уоллаах
кыыс оҕоломмут. Ол эрээри Мария уһуннук олох олорботох, онон Василий
Ионович иккистээн кэргэннэммит. Кини иккис кэргэнинээн Бурнашева-Сав-
вина Вера Яковлевналыын кыыстаах уол оҕону төрөппүттэр. Василий Ионо-
вич бэбиэскэ тутан, аармыйаҕа барарыгар икки бастакы оҕото эһэлээх эбэлэ-
ригэр, икки кэнникитэ аҥаардас ийэлэригэр хаалбыттар. Петр диэн уоллара
7 кылаас үөрэҕи бүтэрэн баран, 1942 с. тымныйан моонньугар искэҥ тахсан,
улаханнык ыалдьан оччолорго эмп-томп суоҕар өрүттээхтээбэтэх. В.И.Сав-
вин бастакы кэргэниттэн 1926 с. төрөппүт улахан кыыһа Парасковья, түөрт

144