Page 146 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

тээх Бодойбоҕо икки төгүл айаҥҥа сылдьыспыта. Сэрии кэнниттэн Баһыла-
йы, колхуос араас тутууларыгар, хонуу-тыа араас үлэлэригэр үлэлии сырыт-
таҕына Сэбиэскэй Армия кэккэтигэр сулууспаҕа ыҥырбыттара. Инньэ гы-
нан В.А.Семенов 1949-1954 сс. Чукотка, Сахалин уобаластарыгар авиацион-
най чааска сулууспалаабыта. Туйгун сулууспалаах уол армияттан сержант буо-
лан эргиллибитэ. Дойдутугар төннөн иһэн Уус-Алдаҥҥа үлэлиир быраатын
Я.А.Семеновы көрсөөрү Өлүөнэ илин эҥэригэр туораабыта. Оччолорго, кыр-
дьыга, Василий Алексеевич, “олоҕум үтүөтүн манна барыам” дии санааба-
таҕа чахчы. Быраата Яков Алексеевич Найахыга саҥа тэриллибит МТС-ка
директорынан үлэлиирэ. Бу эмиэ айылҕаттан бэриллибит тэрийэр, салайар
дьоҕурдаах киһи кэлин Хаҥалас улууһун ТХУ-тун начальнигынан, Өлүөхүмэ
улууһугар партия райкомун бастакы сэкирэтээринэн, Саха АССР тыатын
хаһаайыстыбатын министиринэн үлэлээбитэ.
Баһьшай быраатыттан тэйимээри, Бороҕон райсоюһугар үлэҕэ киирбитэ.
Оччолорго оройуон аһа-үөлэ, таҥаһа-саба, туттар табаара барыта уу суолу-
нан кэлэн райсоюз Суоттутааҕы ыскылаатыгар ууруллара. Баһылай үлэлии
кэлбит кэмигэр үс улахан ыскылаат бэчээттээх турара. Ол саҕана кыра да
итэҕэстээх киһи үлэтиттэн ууратыллара, хонтуруол оннук кытаанах этэ. Суотту
ыскылаатыгар үлэлиир дьон аан бастаан эдэр киһини туората көрбүттэрэ.
Сотору буолаат, аһаҕас дууһалаах, сөбүлээбэтэҕин кэтэҕэмэйдээбэккэ этэ-
тыына сылдьар уолу бэйэлэригэр сыһыаран, бэрт эйэлээхтик үлэлээн бар-
быттара. Киниэхэ ордук чугас киһинэн, сүбэһит-амаһыт быһыытынан Мии-
тэрэй Прибылых буолбута. Кини уолга докумуоннар хайдах быһыылаахтык
оҥоһуллалларын быһааран биэрэрэ.
Итинник үлэлии сырыттаҕына ордугурҕаабыт дьон Баһылайы араастаан са-
ҥаран барбыттара. Ону истэ сылдьан райком сэкирэтээринэн үлэлии олорор
Н.В.Атласов: “Эдэр киһиэхэ дьон саҥата иҥэрэ куһаҕан, атын үлэтэ бул”, —
диэн сүбэлээбитэ. Онон Василий Алексеевич райсоюзка көннөрү оробуочайынан
үлэлээбитэ. Ити үлэлии сылдьан уол 1956 с. райсоюзка суотчупуу олорор, Тумул-
тан төрүттээх Пирожкова Татьяна Гаврильевналыын олоҕун холбообута. Эдэр
дьон сотору буолаат, Бороҕоҥҥо уһаайба ылан, дьиэ тутгубуттара. Дьоҥҥо-сэр-
гэҕэ ылбаҕай сыһыаннаах Баһылайга көмөлөһөөччүтэ да элбэх этэ. Инньэ гынан
Сэмэнэптэр 1960 с. саҥа дьиэҕэ көһөн киирбитгэрэ.
Ити кэмҥэ райсоюзка солбуйар председателинэн үлэлии олорор В.П.Данилов
Баһылайы: “Сатаатаххына эн эрэ сатыаҥ”, — диэн тылыгар киллэрэн халбаһы-
ны оҥорор маастар курсугар үөрэххэ ыыппыта. Баһылай ити үөрэҕи ситиһиилэ-
эхтик бүтэрэн кэлэн, 1959 с. Бороҕоҥҥо бастакы халбаһы сыаҕын аспыта. Били-
гин “Мичил” оҕо сада баар сиригэр быыкаайык дьиэҕэ оробуочайдар Ирина
Нестерова, Розалия Бурнашева, Мария Гуляева уонна маастар Василий Семенов
үлэлэтэр сыахтара бастакы бородууксуйатын таһаарбытынан барбыта. Ити кур-
дук В.А.Семенов салайар сыаҕа Уус-Алдан уонна Мэҥэ-Хаҥалас райсоюһун ма-
ҕаһыыннарын хааччыйара. Онон ааспыт үйэ 60 сылларыгар уус-алданнар уонна
мэҥэ-хаҥаластар, билигин этиллэринэн, экологическай ыраас эттэн оҥоһуллу-
бут халбаһыны бэйэлэрин бырааһынньыктааҕы остуолларыгар уураллара.
Хаһан баҕарар, хайа да кэмҥэ дьон үлэһит киһини көрө-истэ, бэл, кини
итэҕэһин-быһаҕаһын ааҕа сылдьара мэлдьэх буолбатах. Ааспыты тугу кис-
тэниллиэй? Бэл, бииргэ үлэлиир тэрилтэтин суотчуттара: “Бу Сэмэнэп тоҕо
биирдэ да итэҕэстэммэтий?” — диэн уорбалаан, була сатаан үҥсэн, сотору-
сотору бэрэбиэркэ ыыттараллара. Дьэ, ол иһин сүгүн үлэлэтиэ суохтар диэн
Василий Алексеевич бу үлэттэн кыккыраччы аккаастанан, аны балык булдун
кэтээччи, оройуону кэрийэ сылдьан, балыксыттары хонтуруоллуур үлэлэм-
митэ. Ол туһунан В.А.Семенов маннык кэпсиир:
142