Page 158 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

Бу кэмҥэ дьоммут Чараҥҥа аймахтарыгар Бурцевтарга
дьукаах олорбуттар, ийэбит олохтоох алын сүһүөх ос-
куолаҕа учууталлаабыт. Эһиилгитигэр Бороҕоҥҥо
көһөн киирэллэр, бу кэмҥэ бастакы оҕолоро Света
күн сирин көрөр. Ол эрээри эдьиийбит эрэйдээх киһи
буолар дьылҕаламматах, баара-суоҕа түөрт саастааҕар
тымныйан ыалдьан өлөөхтөөбүт. Ити сыл, 1939 с. сай-
ыныгар, мин төрөөбүппүн. Эһиилгитигэр дьонум, ми-
игин Чараҥҥа эбэлээх эһэбэр хаалларан баран, Дьо-
куускайга үөрэнэ киирэллэр. Ийэм педучилишеҕа, аҕам
пединститукка үөрэнэллэр.
Аан дойдуну атыйахтаах уу курдук аймаабыт Аан
дойду сэриитин уота, аны 1941 с. биһиги Ийэ дойду-
Тамара Андреевна бутугар күүдэпчилэнэр. Эдэр-чэгиэн дьон бары кэ-
Иванова риэтэ Аҕа дойдуну көмүскүүр сэриигэ ыҥырыллал-
лар. Оттон биһиги дьоммутун хоту Булуҥ оройуону-
гар үлэлэтэ ыыталлар, ийэлээх-аҕам миигин 2,5 саастаах кыыһы илдьэ ба-
раллар. Аҕам Күһүүргэ 1944-1945 сс. ситэтэ суох оскуолаҕа уонна педучили-
щеҕа икки сиргэ тэҥинэн директорынан үлэлиир, оттон ийэм алын сүһүөх
кылаастарга учууталлыыр. Ити кэмнэргэ биһиги оскуола дьиэтигэр олорбуп-
пут. Ийэм, миигин көрөр киһи суох буолан, кылааска илдьэ киирэн хаһыат
кумааҕытын уонна харандаас биэрэн паартаҕа олордор эбит. Мин онно, күнү
быһа, уруһуйдаабыта буола, оҕолору көрө-истэ олорор үһүбүн.
Булуҥҥа кыһыҥҥы томороон тымныылар, буурҕалар кэннилэриттэн саас-
кы сылаас күннэргэ таһырдьа тахсан астына оонньуурбун өйдүүбүн. Биир
күн таһырдьа тахсыбытым күн сып-сырдык, хараҕым саатан, бэрт өр симирик-
тээн харахпын аспытым муора кытыыта кып-кылабачыгас буолбут. Ону со-
һуйа-өмүрэ көрөн сүүрэн тиийэн көрбүтүм, балыксыттар балыктарын бултаан
аҕалан баран кытыыга тэлгэппиттэрэ күн уотугар оонньуур эбит. Биирдэ
ийэм миигин салааскаҕа соһон ыалга күүлэйдии бардыбыт. Тиийэммит ыал-
быт дьиэлэрин аанын булбакка, дьиэ үрдүнэн хаама сырыттыбыт. Атахпыт
тыаһын иһиттэхтэрэ буолуо, дьиэлээхтэр тахсан биһигини дьиэҕэ киллэрди-
лэр. Буурҕа ол курдук дьиэни көстүбэт гына саба тибэн кэбиһэр, дьиэ аана
иһирдьэ диэки аһыллар гына оҥоһуллар, оччоҕуна эрэ таһырдьа тахсаҕын.
Сэрии иккис сылыгар Чурапчыттан көһөрүллэн кэлбит дьон муора ары-
ыларыгар киирэн балыгы бултууллар этэ. Биһиги дьоммут оччолорго Тумат-
ка үлэлииллэрэ үһү. Аҕабыт үөрэх саҕаланнаҕына, ол дьон оҕолорун ыт сыа-
рҕатынан уончата кырынан оскуолаҕа аҕалара. Бэйэтэ туруорсан интернат
дьиэ астаран, ол интернакка олорон элбэх оҕо үөрэммитэ быһыылааҕа. Ин-
тернат оҕолорун аһылыктарыгар анаан, муораҕа киирэн бэйэтэ балыктаһан
тахсара.
Биһиги дьоммут Булуҥҥа чахчы да сыраларын-сылбаларын биэрэн үлэ-
лээбиттэрин туоһута, элбэх дьон махтала. Булуҥҥа оскуолаҕа интернакка
олорон үөрэммит, кэлин СГУ-га үлэлээбит, профессор, наукалар академия-
ларын член-корреспондена Соломонов Никита Гаврильевич, ааспыт үйэ 60-
с сылларыгар Бороҕоҥҥо биһиэхэ кэлэ сылдьыбыта. Аҕам Андрей Григорье-
вич оччолорго Мүрү оскуолатыгар директорынан үлэлиирэ. Никита Гаври-
льевичтыын уһун киэһээни быһа сэлэспиттэрэ, ааспыт кэмнэрин ахтыспыт-
тара. Онно Н.Г.Соломонов: “Биһиги хоту үөрэнэ сылдьан, Андрей Григорье-
вич баар буолан тыыннаах ордубуппут.
Сэрии ыар сылларыгар оскуолабытыгар кини интернат астаран, аһа-үөлэ
суох оҕолор онно аһаан-сиэн үөрэммиппит”, — диэн сүрдээҕин махтанар

154