Page 166 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара
P. 166
КӨРДӨӨХТҮК, ЭЙЭЛЭЭХТИК ҮЛЭЛИИРБИТ
Тамара Андреевна Никифорова СГУ-ну 1964 с. бүтэрэн учуутал идэтинэн
үлэтин Майаҕас аҕыс кылаастаах оскуолатыттан саҕалаабыта. Кэлин олоҕун
доҕорун, кэргэнин Иванов Михаил Петровиһы көрсөн ыал буоланнар, нев-
ролог-врач идэлээх кэргэнин ханна аныылларынан көһө сылдьан үлэлээбиттэ-
рэ. Кэлин Бороҕоҥҥо олорор дьиэтин чугаһыгар Мүрү иккис орто оскуолаты-
гар уһатыллыбыт күннээх группаҕа үлэлээбитэ. Мин Чэриктэйтэн киирэн ис-
тория учууталын миэстэтэ суох буолан, кини салайар коллективын эйгэтигэр
киирэн үлэбин саҕалаабытынан барбытым. Иитээччилэр ахсыа этибит: Ива-
нова Тамара Андреевна, Гоголева Догмара Дмитриевна, Синицына Ольга Ин-
нокентьевна, Анна Иннокентьевна, Вера Ивановна Васильевалар, Курилкина
Марфа Васильевна, Васильев Иван Семенович уонна мин. Тамара Андреевна
үлэтигэр олус бэриниилээҕэ, үлэтин былааннара системалаах уонна чиҥ эти-
лэр. Догмара Дмитриевна, Вера Ивановна уонна мин: “Үлэни маннык была-
анныахха, оннук гыныахха”, — диэн этэр, сороҕор мөккүһэн куолу бөҕөнү
түһэрэр да этибит. Оччоҕо салайааччыбыт бэйэтин санаатын, былаанын арыйан
кэпсиир. Били куолулуу, мөккүһэ олорон Тамара Андреевна этиитигэр сөбүлэс-
пиппитин билбэккэ хааларбыт, үлэбит былаана кини этиитинэн барара. Ол
курдук кини эппитин олох энчирэппэт буолара. Билигин санаатахха, ылынна-
рыылаах тыллаах, дьон санаатын табан үлэлиир салайааччы эбит.
Биир эр киһилээхпит, Иван Семенович барахсан кэрэ майгылаах, көр-
күлүү толору киһитэ этэ. Биирдэ оройуон 21 оскуолаларыттан кэлбит колле-
галарбытыгар аһаҕас занятиелары ыыттыбыт. Оччолорго тыа оскуолаларыгар
улааттаҕына иккилии киһи уһатыллыбыт күннээх группаҕа иитээччинэн үлэ-
лиирэ. Иван Семеновичпыт биһиэхэ: “Чэ, мин ааҥҥа көрсөөччүнэн туруум,
баҕар, эр дьонноро элбэх эбиттэр диэхтэрэ”, — диэн аан таһыгар ыалдьыттар-
бытын көрсөөччү буолла. Танда орто оскуолатыттан эдэркээн үлэһит кыыс
арыый хойутаан кэлбит. Иван Семенович кыыһы олус эйэҕэстик көрсүбүт
уонна: “Хайа, тоойуом, Танда үрэҕэр уу төһө киирдэ? Быйыл кыһын сылгы
хаһыыта хайдаҕый?” — диэн ыйыппыт. Кыыс барахсан кини ыйытыыларын
хантан билээхтиэй, кыбыстыбыт ахан. Иван Семенович ону биһиэхэ, сүрдээх
көрүдьүөстүк туттан-хаптан кэпсээн күлсүү бөҕөнү таһаарбыта.
Үлэҕэ хойутааһын диэн төрүт суох, салайааччыбыт Тамара Андреевна
төрүт сөбүлээбэт суола этэ. Чараҥ оҕуруотун хортуоппуйун олордуута, хосто-
оһуна биһиги үрдүбүтүнэн буолара. Сыл аайы сүүһүнэн оҕону илдьэ баран
үлэлиирбит. Дьэ, онно араас көрдөөх быһылааннар, кэпсэтиилэр тахсаллара.
Биирдэ үлэлии сырыттахпытына ардах курулаччы түстэ. Үлэ тохтоото, би-
һиги учууталлар туһунан түөлбэлээн олорон арааһы кэпсэтэбит. Көрү-нары
бары да сөбүлүүр дьон, эдэр эрдэҕинэ ким “успехтааҕын” кэпсэтии буолла.
Иван Семенович биһигини төрүт саҥардыбат: “Чэ, эһиги туох да диэҥ саа-
май успех миэхэ баара. Кыргыттар миигин олох сүгүн хаамтарбат буолалла-
ра, батыһа сылдьаллара. Дэлэҕэ даҕаны эдэркээн нуучча кыыһа Александра
Петровна миэхэ күүһүнэн эргэ тахсыа дуо?!” Тамара Андреевна киниэхэ хар-
да курдук: “Эдэр эрдэхпинэ мин наһаа успехтаах этим, ручонкабын көрдөрдүм
да уолаттар олох арахсыбаттар. Билигин биһигини илдьэн баһаарга атыылыыл-
лара буоллар, миигин син ылыахтара этэ”, — диэн көр-күлүү бөҕөнү таһаа-
рара. Сарсыҥҥы күнүгэр Догмара Дмитриевна салайааччыбытынаан авто-
буска аргыстаһан кэлээри дьиэтигэр сылдьыбыта Тамара Андреевна ыалдьан
ахан сытар үһү. Онуоха Догмара Дмитриевна кыратык сэлэһэ түһэн ба-
ран:”Бүгүн баһаарга миигин дьэ урут ылаллар ини?” - диэбит. Ыалдьа сы-
тар Тамара Андреевна: “Эрэйдээх, тиискин көр”, — диэбит. Догмара Дмит-
162
