Page 172 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара
P. 172
ОТУТ СЫЛ ОРТО СҮҺҮӨХ САЛАЙААЧЧЫНАН
Олоххо суолу булунуу
Билигин санаан көрдөххө, ааспыт үйэ 60-80 сс. колхуоска уонна сопхуос-
ка салайааччынан үксүгэр сэрии кэминээҕи оҕолор үлэлээбиттэр эбит. Ки-
нилэр үксүлэрэ тулаайах уонна тулаайах аҥаардаах улааппыттара, оҕо эрдэх-
тэриттэн олох бары кыһалҕатын эттэринэн-хааннарынан эрэ буолбакка,
өйдөрүнэн-санааларынан эмиэ билбиттэрэ.
Уйбаан эмиэ ийэ сылаас таптала диэни билбэтэҕэ. Ийэтэ Маайа 1-кы
Өспөх нэһилиэгин “Кыһыл Сардаҥа” колхуос үлэһитэ сэллик ыарыыга ыл-
ларан, уола баара-суоҕа 1,5 саастааҕар күн сириттэн күрэммитэ. Аҕата Уйбаан
Лыыккын иккис кэргэнэ уол оҕону төрөппүтүн эмиэ Уйбаан диэн ааттаабыт-
тара. Уолаттар аҕалара төрүкү сэллик ыарыылаах киһи сэрии, сут сыллары-
гар доруобуйата өссө мөлтөөн, хоргуйан кэриэтэ 1943 с. өлбүтэ. Иккис ийэлэрэ
атын киһиэхэ эргэ тахсан аччыгый Уйбааны бэйэтин кытта илдьэ барбыта.
Оттон улахан уол аймахтарынан, интэринээтинэн сылдьан үөрэммитэ. Ити
курдук инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан Уйбаан уол Өнөр, Чараҥ оскуолала-
рынан үөрэнэн 7 кылааһы бүтэрбитэ уонна салгыы Мүрү орто оскуолатыгар
үөрэҕин салҕаабыта. Манна интэринээккэ олорон үөрэнэр уол бииргэ төрөөбүт
быраатын дьонугар өрүү сылдьара. Кыра Уйбаан кини кэллэҕинэ убайын
көрөн сүрдээҕин үөрэрэ. Онон ини-биилэр бэйэ-бэйэлэрин сүтэрсибэтэхтэрэ.
Ваня Лыткин 1953 с. Мүрү орто оскуолатын аанын бүтэһиктээхтик са-
бан, орто үөрэх дипломун ылбыта. Ити сыл аармыйаҕа ыҥырыллан, доруо-
буйатын туругун бэрэбиэркэлэппитэ. Ваняны эмиэ тыҥаҥ мөлтөх диэннэр
байыаннай сулууспаттан сыыйан, “үрүҥ билиэти” туттарбыттара. Аны үрдүк
үөрэххэ киирээри соруммутун эмчиттэр эмиэ боппуттара: “Эйигин, бу ыарыыҥ
сүгүн үөрэттэриэ суоҕа. Эрдэтинэ эмтэнэ бар”, — диэн сүбэлээбиттэрэ. Эдэр
киһи ону долоҕойугар тохтоппокко, Найахы кулуубугар үлэлии барбыта. Ваня,
саҥа ый эрэ курдук үлэлээн иһэн ыарыыта көбөн, балыыһаҕа киирбитэ. Ити
курдук саха омугу эһэ сыспыт сэллик ыарыы биир эдэр киһи олоҕор эмиэ
моһолу үөскэппитэ. Үөрэхтэн, үлэттэн маппыт уол балыыһанан, диспансе-
рынан эмтэнэн арыый ама буолан, Өнөр нэһилиэгэр колхуоска суотчутунан
үлэлии тахсыбыта. Уйбаан манна икки сыл курдук үлэлээн баран Дьокуус-
кайга кадрдары бэлэмниир “колхуоһунай оскуолаҕа” үөрэнэ киирбитэ. Аас-
пат-арахпат ыарыы иккистээн көбөн, эдэр киһи тыҥатын эпэрээссийэлэтэр
буолбута. Сыл курдук балыыһаҕа сытан, эмчиттэр үтүө көмөлөрүнэн атаҕар
турбута уонна “колхуоһунай оскуолата” тыа хаһаайыстыбатын техникумугар
кубулуйан, уол зоотехник идэтигэр салгыы үөрэммитэ.
Сахаларга “Куһаҕан үчүгэйдээх” диэн этии баар. Омос иһиттэххэ, хайдах
оннук буолуон сөбүй дии саныыгын. Ол эрээри мындыр өйдөөх өбүгэлэрбит
билэн эппиттэр эбит. Уйбаан “Красная Якутия” сэллиги эмтиир санаторий-
га сытан Дуунньатын кытта билсибитэ. Эдэр саас, таптал күүстээх иэйиитэ
ыарыыны билиммэтэҕэ. Чурапчы оройуонуттан төрүттээх Евдокия Егоровна
Монастырева, Аччаҕар нэһилиэгэр “Төҥүргэстээх” колхуос сиригэр Егор Ильич
уонна Марфа Ивановна Монастыревтарга 1934 с. бастакы оҕонон төрөөбүтэ.
Аҕата — холкуоска мас, тимир ууһунан, ол быыһыгар биригэдьииринэн, ий-
этэ — фермаҕа ыанньыксытынан үлэлээбиттэрэ.
Сэрии иккис сылыгар, төрүкү сэллик ыарыыга ааллара сылдьар Дьөгүөр
Манастырыап, саас муус устарга өлөөхтөөбүтэ. Үс оҕолоох иитимньитэ суох
168
