Page 178 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

ҮЛЭЛЭЭБИТ ЭБИППИН...

Эн, модун тыраактыр, ыһыыга тахсаары
Ыксары оҥостон тураҕын...
Күнүһүн сылайбат, түүнүн мөлтөөбөт,
Өрүүтүн үлэлиир саҥнааххын...
Күннүк Уурастыырап

Норуодунай поэт бу 1934 сыяяаахха тимир көлөҕө сүгүрүйэн суруйбут
хоһоонугар, тыраахтары үлэлэтэр киһи туһунан биир тыл кыбыллыба-
тах. Ол эрээри «тыраактыр барахсан» киһи туһугар үлэлиирэ-хамсыыра
олус дьэҥкэтик хоһуйуллубут.
“Уус-Алдан оройуонугар туорахтаах култууралары (бурдугу) ыһыы иэнэ
1952 с. 2965 гектар эбит буоллаҕына, 1956 сыл 5481 гектарга тиийбитэ.
Бу сыл оройуон бааһыналарыгар 19 трактор, 21 комбайн үлэлээбитэ...’’
суруллубута 2002 сыллаахха тахсыбыт “Саха сиригэр тыа хаһаайысты-
батын механизациялааһын историятыттан. (Уус-Алдан улууһа) ” диэн ки-
нигэҕэ. Дьэ, ити сылларга аан-бастаан тимир көлө тэһиинин туппут, ол
кэнниттэн үйэ чиэппэриттэн ордук кэмҥэ модун техниканы урууллаан үлэ
бөҕөнү оҥорбут сэмэй холкуостаах Ньукулай Никиипэрэп туһунан били-
һиннэриим...
Хаһыҥ хаарыйбыт дьоно

Сэрии кэминээҕи көлүөнэ оҕолору барыларын
даҕаны итинник ааттыыр сөп буолара буолуо. Уотта-
ах сэрии саҕаланарыгар уоннарын эрэ ааспыт оҕолор
улахан дьону кытта хараҥаны силбэһиннэрэн үлэлэ-
эбиттэрэ элбэхтэ кэпсэнэр, суруллар.
Ньукулай бэйэтин саастыылаахтарын тэҥэ олох
кыра сааһыттан үлэ диэн тугун билэн улааппыта. Өссө
кини аҥаардас ийэҕэ иитиллэн оҕус муннугар 9 саа-
һыттан “баайыллыбыта”. Аҕата Хабырыыс Никии-
пэрэп отутус сылларга Алдаҥҥа көмүс үлэтигэр бар-
быта уонна биэс сыл буолан баран эргиллибитэ. Сэл-
лик ыарыыга быһа сиэтэн кэлбит киһи, дойдутугар
кэлэн уһаабатаҕа, кырачаан Коля биир саастааҕар
өлбүтэ. Тоҕус оҕону төрөтөн баран, алта оҕотун өлөр
өлүүгэ халты харбаппыт Елена Михайловна Иванова аччыгый уола Коля убай-
ыттан Сэмэнтэн сүүрбэччэ, эдьиийиттэн Харытыантан 15 сыл балыс этэ.
Кинилэр үлэ үөһүгэр сылдьар дьон этилэр. Онон Коля киһини өйдүүр буо-
луоҕуттан иннигэр-кэннигэр ийэтэ эрэ баар курдуга.
Коля 1940 сыллаахха аҕыс саастааҕар Суотту Сыһыыта диэн сиргэ маҥ-
найгы кылааска үөрэнэ киирбитэ. Эһиилгитигэр Мүрүгэ Томтор оскуолаты-
гар үөрэммитэ. Ол эрээри уоттаах сэрии саҕаланан, чычырбас олохтоох Өлөөнө
уолун салгыы кыайан үөрэтгэрбэтэҕэ. Уот кураан сатыылаабыт сылыгар ула-
хан уола Сэмэн кэргэнин, уол оҕотун кэннигэр хаалларан хаанымсах өстөөҕү
кыгга кыргыһа тус арҕаа аттаммыта.
Ити 1942 сыл от дойду сиригэр үүммэккэ Өлөөнө Нам оройуонугар, кыыһа
Харытыан Кэбээйи Сииттэтигэр көһөн тиийэн сүөһү кыстаппыттара. Коля
уол эдьиийин кытта Сииттэҕэ барсыбыта. Дьэ, манна баар этэ ас-таҥас тиий-
174