Page 180 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

Тимир көлөнү тэһииннээн
Дьэ, ити курдук сэрии кэминээҕи көлүөнэ үксүн кэриэтэ, Коля Никифо-
ров эмиэ, 1946 сылга даҕаны оскуола модьоҕотун атыллаабатаҕа. Билии-көрүү
аанын аһар кыаҕа суох буолан Коля уол харытын күүһүнэн үлэлээн хачыгы-
райбыта. Кинини көлө охсоругар бастаан үөрэппит киһинэн Хомустаахха
Попов Петр Афанасьевич-Мөлөкүүс оҕонньор буолар. Ол курдук, Бүөтүр оҕон-
ньор Коляны өссө 1948 сыллаахха бэйэтэ көрдөөн ылан: “Бу уол үлэни кыайар
уонна киһи этэрин толоругас”, — диэн хас да сыл бэйэтин кытта сайын аайы
илдьэ сылдьан үлэ мындырдарыгар үөрэппитэ.
Ити курдук оҕо эрдэҕиттэн үлэҕэ эриллибит Н.Г. Никифоров 1952 сылтан
МТС-ка трактористар курстарыгар үөрэнэн ХТЗ, НАТИ трактортан саҕалаан
кэлин модун күүстээх МТЗ уонна ДТ трактордарга, этиллибитин курдук, үйэ
чиэппэриттэн ордук үлэлээн пенсияҕа тахсыбыта. Николай Гаврильевич
“Бөлөхтөһүү”, “Куоталаһыы” кэлин Ленин уонна Партизан Заболоцкай ааты-
нан колхозтарга уонна совхозка тимир көлөнү тэһииннээн төһө тонна-километ-
ры оҥорон үлэлээбитин билигин кэлэн ким мээрэйдиэ буоллаҕай? Арай оччо-
тооҕу үлэ киһитигэр тиксибит наҕараадалартан сороҕун эридьиэстээтэххэ ман-
нык: Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун Бочуотунай грамотата - 1966
сыл.тохсус пятилетка бастакы сылыгар үрдүк көрдөрүүлээх үлэтин иһин Уус-
Алдан оройуонун тыатын хаһаайыстыбатын управлениетын Бочуотунай грамо-
тата — 1972 сыл. Саха АССР 50 сыллаах үбүлүөйүнэн, партия уобаластааҕы
кэмитиэтин, Үрдүкү Сэбиэт министрдэрин Махтал суруктара. Маны таһынан
колхоз, совхоз салалтатын Махтал суруктарын, Бочуотунай грамоталарын Ни-
колай Гаврильевич кичэллээхтик уура сылдьар уонна “син үлэлээбит эбиппин”
диэн астына кэпсиир. Кини бу наҕараадаларыгар эбии өссө спортивнай нарраа-
далар бааллар. Кини эдэригэр нэһилиэгэр уонна оройуонугар ыытыллар күрэх-
тэһиилэргэ өрүү кьггтара уонна миэстэлэһэрэ.
Үлэ, тыыл бэтэрээнэ Н.Г. Никифоров быйыл 75 сааһын томтойо туолла.
Олоҕун аргыһынаан Стручкова Анна Николаевналыын 8 оҕону төрөппүттэ-
риттэн билигин биэһэ баар, сүүрбэ сиэннээхтэр. Онон эһэ буолбут киһи
(кэргэнэ Анна Николаевна олохтон арыый эрдэ бараахтаабыта) оҕолоругар
Горнайынан, Уус-Алданынан ыҥырыыга сылдьан сиэннэрин бүөбэйдэһэр,
дьиэ “харабыла” буолар. Сэрии кэмин оҕото Н.Г. Никифоров эрэйдээх-бу-
руйдаах оҕо сааһыгган үлэҕэ эриллэн улааппыт киһи, дьон “үлэ суох” диил-
лэрин сүөлүргүү истэр. Ол да иһин: “Тыа сиригэр мас мастаан, от оттоон,
сайынын кирпииччэ да үттээн килиэп харчытын булуохха сөп. Үлэттэн илии-
ни эрэ араарымыахха”, — диэн сөпкө этэн эрдэҕэ.
Ыалдьыма-сүтүмэ дуу, үлэттэн кииллийбит ыһыы киһибит, Николай
Гаврильевич. Оҕолоруҥ, сиэннэриҥ үөрүүлэрэ үйэҕин уһаттын!

Уйбаан Бахсылыырап,
2007 с.

“УОПСАЙ ҮЛЭ КЫАЙЫЫЛААХ БУОЛАРА...”

Байаҕантай нэһилиэгэ Уус-Алдан улууһугар эрэ буолбакка, Өлуөнэ өрус
илин эҥэринээҕи улуустарга улэһит утуө дьоннордооҕунан, элбэх геройдар-
дааҕынан өртөн биллибит нэһилиэк. Ол курдук, манна гражданскай сэрии
геройа, культурнай революцияны саха омукка иилээбит-саҕалаабыт, элбэх
176