Page 224 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара
P. 224
нан дьиэбит диэки сүүрбүппүт. Халлаан оннук эмискэ сырдаабытын хаһан да
көрбөтөҕүм, ол түгэни билигин да кыайан быһаара иликпин. Устинья Яков-
левна оҕо сааһын кыһалҕалаах кэмнэрин кэпсииригэр элбэхтэ тохтоон, сын-
ньанан ылла. Кини оҕо эрдэҕиттэн аһаах, ыарытыган буолан үөрэҕиггэн хаста
да тохтуу сылдьыбыт. Үөрэнэ олорон өйүн сүтэрэн уҥан хаалар эбит. Оччоҕу-
на аҕата кэлэн сыарҕалаах оҕуһунан тиэйэн барара үһү. Үөрэҕиттэн тохтообут
кэмигэр Үстүүнньэ ийэтигэр көмөлөһөн ынах этэрэр, ньирэй аһатар. Онтон
сайыҥҥы, күһүҥҥү кэмнэргэ ынах хомуйуута оччотооҕу оҕо соруйтарбат үлэтэ
буоларын кыракый кыысчаан эмиэ билбитэ. Оччотооҕу оҕо атах сыгынньах
сылдьара, сүөһү сыппыт, саахтаабыт, ииктээбит сиригэр атахтарын сылыта-
сылыта сүөһүлэрин үүрэллэрэ. Аны, сайын суол буора киһи атаҕын сиир.
Хонуунан хаамтахха аһыҥа үөн бырдаҥалаан олорор, бэл, кэбиһиилээх оту
кытта сиир. Кыайыы буолбутун оскуолабытыгар үөрэнэ сылдьан иһиттибит.
Ити күн айылҕабыт сылааһынан угуттаабыта, бары барыта сырдаабыкка дылы
буолбута. Оскуола оҕолорун барыларын линейкаҕа таһааран, Кыайыы буолбу-
тун биллэрдилэр уонна бүгүн үөрэммэккит, сынньаныҥ диэтилэр. Улахан оҕоло-
ру ыаллары кэритэн Кыайыы буолбутун биллэрэ ыыттылар.
Сэрии да кэнниттэн олох тута үчүгэй буола охсубатаҕа, өссө икки сыл
аһы-үөлү нуорманан биэрбиттэрэ. Фронтан эргиллибит, үксэ бодоҥ буол-
бут, аҥаар илиилээх, атахтаах дьон холкуос үлэтигэр түһүспүтүнэн барбыт-
тара. Мин 1951 сыллаахха Танда 7 кылаастаах оскуолатын бүтэрбитим. Мии-
гин кытта бу оскуоланы Колодезникова Нина Петровна (медсестра), Готов-
цев Эдуард Никитич (учуутал), Бурцев Аким Акимович (культура үтүөлээх
үлэһитэ), Охлопков Михаил Павлович (учуутал), Кривошапкин Илья Ильич
(летчик), Мария Охлопкова (учуутал) уо.д.а. бүтэрбиттэрэ.
Ити сыл Мүрү орто оскуолатыгар үөрэнэ киирбитим. Оччолорго орто
оскуола Мүрүгэ эрэ баар быһыылааҕа, оройуон бары нэһилиэктэриттэн эл-
бэх оҕо үөрэнэ киирэрэ. Миигин кытта Васильев Иван Сидорович, Иванов
Иннокентий Васильевич, Колодезникова Мария Яковлевна, Дьяконов Лев
Иванович, Аммосова Мария Петровна, Попова Елизавета Семеновна, Мария
Захарова, Петр Орлов, Мария Алексеева, Агафья Сорская, Константин Ама-
натов, о.д.а. оҕолор үөрэммиттэрэ.
Сыл-хонук ыраатта, сорохторун аҕаларын аатын уонна өссө кимнээх үөрэм-
миттэрин умнуталаан да кэбиспиппин. Орто үөрэҕи 1955 сыллаахха бүтэр-
битим, ити сыл үс онус кылаас баара, уопсайа төһө оҕо бүтэрбитин
өйдөөбөппүн. Ити сыл оскуола уонна оройуоннааҕы үөрэх салаата бэйэлэрэ
көҕүлээннэр, мин Иркутскайга институкка омук тылын учуутала буолар (ан-
глийскай) үөрэххэ туттарсан киирбитим. Аҕам биир тиҥэһэлээҕин өлөрөн,
атыылаан, харчы өйүөлээн ыыппыта. Иркутскайга биир дойдулааҕым, Бээ-
рийэ уола Дегтярев Власс Павлович французскай тыл факультетыгар иккис
курска үөрэнэ сылдьара. Мин ыалдьа-ыалдьа да буоллар маҥнайгы курсу
этэҥҥэ үөрэнэн бүтэрбитим. Институкка үөрэнэрбитигэр стипендиябыт 18
эрэ солкуобай, туораттан көмөтө суох, эбэтэр үөрэх кэнниттэн үлэ булан
үлэлээн эбии харчыламмат киһи хоргуйар дьаабыта. Мин кыргыттарбынаан
кыттыһан аһыыбыт да, стипендияттан стипендияҕа уу уонна хара килиэп
аһылыгынан нэһиилэ тиийинэбит. Бэйэм ыарытыйар киһи, итинник аһылык-
ка иккис курска үөрэнэ сылдьан ыарыым бэргээн, үөрэхтэн тохтуурга күһэл-
либитим. Хата институт салалтата бэйэтэ тэрийэн, дойдубар барар бырайы-
аспын төлөөн, 1957 сыл кыһын дойдубун этэҥҥэ булбутум.
Үөһээ үрэххэ дьоммун кытта олорон, үрүҥ ас аһаан арыый көнө быһыы-
тыйдым, кыралаан холкуоска үлэлиибин. Ити кыһын Лөгөй нэһилиэгин кии-
ниттэн Кэптэниттэн кэлэн сүөһү кыстата олорор дьоннор бааллара. Онно
220
