Page 253 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

МАТВЕЕВ ПЕТР-ЧӨРҮМҮӨЙ КЫРГЫТТАРЫН УДЬУОРДАРА

Пенсияҕа тахсаммын, хаһыат үлэтиттэн 2003 сыллаахха уурайан,
Хомустаахха дьиэбэр-уоппар тахсан олордохпуна, 2006-2007 сс. улуус му-
зейын иһинэн улэлэтэн, тыа хаһаайыстыбатын устуоруйатын (бастакы
кинигэтин) суруйтарбыттара. Онон Бороҕонно көһөн киирэн олордохпу-
на Д.Д.Бысыин сотору-сотору ыалдъыттыыра. Биирдэ Миитэрэйим: “Ай-
махтарбын үйэтитэ, хаартыскаларын булан-талан, наардаан, чуолкай-
даан планшеттары оноро сылдьабын. Онно киирии тылла суруйан кулу
эрэ”, — диэн көрдөспүтэ. Роман Егоров “Киин куоракка” суруйбут ах-
тыытын кылгатан киллэриэм иннинэ ону билсин.

Улуу убайбыт Ойуунускай эппитинии “үс саха үөскүөҕүттэн, түөрт саха
төрүөҕүттэн” төлкөнү элбэхтэ түстээбиттэрэ. Ол эрээри кыра омукка улахан
омук булкуллуоҕуттан, төттөрүтүн, үөрэх-сайдыы саҕаланыаҕыттан хас би-
ирдии хаан-уруу аймах кимтэн кииннээҕин, хантан хааннааҕын билэр киһи
сүтэн-оһон барбыта.
Билигин билэр да буоллахпытына хос эһэбитинэн, хос эбэбитинэн би-
лэрбит бүтээхтиир эбит. Ол курдук, күн бүгүн ийэ, аҕа ууһунан өбүгэни
билии, кинилэр төһө оҕоломмуттарын, сиэннэммиттэрин ааҕыы хас биир-
дии киһиэхэ кыайтарбат улахан үлэ. Ону ол диэбэккэ ССРС культуратын
үтүөлээх үлэһитэ Дмитрий Дмитриевич Бысыин бэйэтин баҕатынан хаан-
уруу аймахтарын 4,5 сүүсчэкэ киһини ааттаан-суоллаан булбута, сурукка тис-
питэ, ону ааһан үгүстэрин мөссүөнүн (хаартыскалары) булан альбомҥа үйэ-
типпитэ туохха да сыаналаммат улахан уонна хайҕаллаах эрэ үлэ.
Сыллар сырсан үйэлэри унуордуохтара. Онтон бу Миитэрэй оҕонньор
уонна кини хаан-уруу балта Васильева Евдокия Васильевна —Көмүс Баһылай
кыыһа оҥорбут төрүтчүлэрэ кинилэр оҕолоругар туохтааҕар да күндү буо-
луоҕа. Эдэрдэр кэлин сааһырдахтарына, бу үлэни өйдөөн-сыаналаан салгы-
ахтара диэн эрэнэбит!
Тоҕус үйэ тоҕойдордоох, тордуохтардаах
Туора-маары сырыылардаах олоҕор,
Туман буолан сүтэн-оһон хаалымаҥ!
Дом ини Дом!
Уйбаан Бахсылыырап,
2007 с. Бороҕон

ТААЙЫМ БЫҺЫЙЫЫН ТУҺУНАН

Мин остуолбар таайым Миитэрэй туһунан дьоно-сэргэтэ суруйбут ахтыы-
лара “Саҥаны, кэскиллээҕи тэрийээччи” диэн, бэрт кыракый кинигэтэ сы-
тар. Кинигэни биир да тылы көтүппэккэ аахтым. Төрөөбүт нэһилиэгим ытык
дьоннорун үтүө-мааны тылларынан махтана ахтыбыттара бу үчүгэйин,
күндүтүн! Бэйэбин хайҕаппыт саҕана сананан, нус-бааччы сымнаҕас ором-
мор кэтэх тардыстан сытан, оҕо сааспын, таайым Миитэрэй туһунан
төрөппүттэрим уонна нэһилиэк дьоно астына кэпсэтэллэрин санаан аһардым.
Хастаахпар эбитэ буолла, бадаҕа, бэрт кыракый бэдик быһыылааҕым,
дьиэбит истиэнэтигэр мааны киэргэл буолан, мас араамалаах хаартыскалар
ыйанан турар буолаллара. Эҥинэ бэйэлээх үчүгэй сибэкки ойуулаах тааста-
рынан арааманы киэргэтэллэр эбит этэ. Тоҕо эрэ атын ыалларга оннук ойуу-
лаах-бичиктээх тааһынан араамалаах хаартыскалары көрбөт быһыылааҕым,

249