Page 269 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

тохтотон эриэххэ, — диэн ылыннарыылаахтык эппитэ. Эрдэлээн эттэххэ, ити
курдук Мария Егоровна, мин, сааһым тухары кыылы иитэр үлэбэр бастакы-
нан улахан төһүү буолбут киһибинэн буолар. Онон киниэхэ махталым муну-
ра суох.
Мария Егоровна кэлиэн иннинэ холкуоска көнньүнэн өлбүт сүөһү хон-
туруолламмат этэ. Бырабылыанньа дьаһалынан, аны көнньүнэн өлбүт сүөһүнү
сүллэрэн, астатан ыскылаакка туттарар буолбуттара. Кыладыапсык Степа-
нов Иннокентий Федорович ол сүөһүлэр эттэрин ыйааһыҥҥа ууран грамы-
гар тиийэ аахсан саһыл ферматыгар ыытара. Онон кэлин сылларга саһылы
иитиигэ болҕомто ууруллар буолан барбыта. Ол иһин хаһаайыстыбаны кэ-
ҥэтэн Кэнкэримэттэн көһөрөн Балыктаах куулатыгар, холкуос киин уһаай-
батыгар көһөрбүппүт. Ол саҕана холкуос бырабылыанньатын председатели-
нэн Готовцев Василий Александрович, партком сэкирэтээрдэринэн Авваку-
мов Денис Иннокентьевич, Ушницкай Василий Константинович үлэлээбит-
тэрэ. Онон ферма саҥалыы сайдыытыгар Фомина Мария Егоровна улахан
олугу уурбут киһинэн буолар.
Үөһэ ахтан аһарбытым курдук, “Коммунизм” холкуос сүөһүттэн эти-
үүтү оҥорор бородууксуйата биллэ үрдээн, дохуот да үгүөрү буолан холкуос-
таахтар кырдьаҕастыын-эдэрдиин санаалара кэлэн үлэлииллэрэ. Ол курдук
үүтү астыыр сыахха күҥҥэ үстүү тоннаҕа чугаһыыр үүт икки үүтү таһар
массыынанан аҕалыллара. Күһүн холкуостаахтар абаансанан ылар дохуотта-
рын оннугар закуптан ордор сүөһүлэртэн тыыннаах сүөһүлэри биэртэлээ-
биттэрэ. Бу холкуостаахтарга, биллэн турар, улахан үөрүү этэ.
Биир түгэни өйдүүбүн. Сайын ортото булууспар саһылым аһылыга бүтэн
хаалла. Хонтуораҕа тиийбитим Мария Егоровна эрэ баар. Атын салалта ба-
рыта оттуу барбыт. Хайыамый, Мария Егоровна хоһугар киирэн:
— Аһылыгым бүтэн хаалла, саһылларым аһаабакка өлөр буоллулар, —
диэтим.
— Хайдах баччааҥҥа диэри үчүгэйдик дьаһаммаккын, сайыҥҥы аһылык-
кын кыһын быһаарыныаххын! — диэн бухгалтерым мөҕөн ылла.
— Булууһум кыра, саас туолан хаалбыта, онтон 200-тэн тахса саһыл эл-
бэҕи аһыыр, — диэтим.
— Оо, дьэ, эрэй эбит, сатахха сүбэлэһиэҕи биир да дьаһайар киһи суох,
— диэтэ. Онтон тохтуу түһэн баран:
— Тиит Арыы сайылыгар мөлтөх ньирэйдэр бааллар диэбиттэрэ, арай
онтон көҥүллүүрүм дуу? — диэтэ уонна суоппары ыҥыттаран, үһүөн Тиит
Арыыга бардыбыт. Онно тиийэн бэйэтэ көрөн, суругунан дьаһал биэрэн,
биэс кыра ньирэйи туттаран массыынаҕа тиэйэн кэллибит. Ити ньирэйдэр-
битин өлөртөөн истэри-үөстэри, төбөлөрү-туйахтары, эттэри ону-маны бул-
куйан от үлэтэ бүтүөр диэри саһылларбытын этэҥҥэ аҕаллыбыт. Онтон бы-
рабылыанньабыт бэрэссэдээтэлэ Семен Константинович Сивцев Хоту Эбэҕэ
турар сүөһүлэртэн биэс тыһаҕаһы көҥүллээтэ. Онон күһүн хаар түһэн, закуп
сүөһүтэ өлүөр диэри балыктаан эбинэн аһылыкпытын тиэртибит.
Ити сыл биир ийэ саһылтан 3,5 оҕону ылан, 150 саһылы өлөрөн, таҥас-
таан Иркутскайга ыыттыбыт. Онно биир саһылбыт тириитэ 120 солкуобайга
туран улаханнык эбиллэн кэлбитэ. Кырдьык, оччотооҕуга ити элбэх харчы
этэ, быһатын эттэххэ биир үчүгэй үлэһит хамнаһа буолара. Сыллааҕы
түмүкпүт биллэн хонтуораҕа кэлбиппэр холкуоһум салайааччылара үөрэ-көтө
эҕэрдэлээтилэр.
— Дьэ, Иван Петрович, саһылыҥ тириитэ үчүгэйдик барбыт, өссө өрөйөн-
чөрөйөн биэр. Аһылыккын эрдэттэн быһаарынар буол, — диэтилэр.

265