Page 306 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара
P. 306
Аана билигин ол ыарахан кэми соччо ахтыан баҕарбат. Көннөрү: “Ыны-
рык кэм этэ”, — диир. Аҕыс эрэ саастааҕыттан улахан дьоннуун тэҥҥэ сыл-
дьан үлэлээн икки хараҥаны ыпсарара. Киниэхэ ол барыта саатар биирдэ
тото аһыыр туһугар охсуһуу этэ уонна оччотооҕу үтүө санаа абыраабыта.
Колхоз туруу үлэһитэ Лөкүөйэ Аммосова эмээхсин көрөн-истэн, аһатан олор-
бута. Оннук сылдьан начальнай кылааһы бүтэрэн баран, кыһалҕа кыһарыйан
оскуолаттан тохтуурга күһэллибитэ. Икки сыл ыалы кэрийэн аһаан, хонон
сылдьыбыта. Дьылҕата кинини төһө даҕаны маннык кытаанах оҥоһуулаатар,
үтүө дьон көмөтүнэн олоҕо салҕанан испитэ. Олус эрэйи көрбүт Аананы
Маайа Тарабукина диэн эмээхсин аһынан ылан иитэн, көрөн-харайан улаа-
тыннарбыта, үөрэттэрэн 9-с кылааһы бүтэттэрбитэ.
Ааналаахха аҕаларыттан сэрииттэн биирдэ эмит да буоллар сурук кэлэрэ
эбитэ үһү. Онно кини саперунан сылдьабын диэн суруйар эбит. Ол сурукта-
рыттан билигин биир да хаалбатаҕыттан хомойор (бука кэрийэн хонор кыһал-
ҕатыгар сырыттаҕына сүттэҕэ-остоҕо). Оттон кыргыһыы толоонугар охтубу-
тун туһунан “хара сурук” эрдэ кэлбитэ үһү. Ону бэйэлэрэ даҕаны нэһиилэ
тыыннаах эрэ буолар туһугар сылдьар эрэйдээхтэр ордук иэдэйиэхтэрэ диэн
эппэтэхтэр. Инньэ гынан сэрии бүппүтүн кэннэ Ааналаах биһиги аҕабыт
эмиэ кэлиэ диэн кэтэһээхтээбиттэр. Кэлин Смоленскай уобаласка өлбүтүн
туһунан кэпсээбиттэр, суругу көрдөрбүттэр.
Дьэ, Аана итинник уончалаах эрэ сылдьан төгүрүк тулаайах хаалбыт. Ол
да буоллар олох туһугар туруулаһан, эйэлээх кэм туругурарын туһугар үлэлээн
барбыта. Үлэ үөһүгэр сылдьан сааһа ыраатан эрэрин да аахайбатаҕа. Бу ту-
һугар дьылҕата эмиэ кытаатан биэрбитэ, тапталын отуччатыгар чугаһаан эр-
дэҕинэ булларбыта. Баһылай, Марыына Пуховтар соҕотох уоллара Сэмэнни-
ин сүрэхтэрин холбоон ыал буолан дьэ, дьол диэн бастакы кыымын билби-
тэ. Алаһа дьиэ үрүмэччилэрэ оҕолор бытыгыраһан кэлэн испиттэрэ. Ону
баара дьылҕа хаан кини туһугар эмиэ хаҕыстык тыыммыта. Сэмэнэ оҕолоро
саҥа улаатан эрдэхтэринэ күн сириттэн күрэммитэ. Аана аны биэс оҕотуна-
ан туран хаалбыта. Кини олоххо дьулуһуутун оннооҕор сэрии тыйыс тыына
саба охсубатаҕа. Ол да иһин оҕолорун туһугар олорон, Сэмэнин дьонунаан
өйөһөн, быр-бааччы ыал буолан дойдутуттан тэйбэккэ, муоста сотооччу кыра
хамнаһынан тиийинэн кырачааннарын атахтарыгар туруорбута. Өссө кырдьа-
ҕастар барахсаттары көрөн-истэн уҥуох тутан дьон махталын ылбыта.
Анна Александровна чахчы даҕаны олох туһугар тардыспыт киһи. Дьыл-
ҕа хаан төһө даҕаны араас кыһалҕанан эрийдэр-мускуйдар, барытын эрдээх-
тик аһаран дьолун бэйэтэ оҥоһунна. Күндү Анна Александровна, олоххо
тардыһыы холобурун көрдөрбүт хорсун санааҥ өрүү даҕаны ахтылла туруо!
Афанасий Копырин, суруналыыс,
11.12.2004
Биир идэлээҕим А.И.Копырин, Анна Александровна туһунан суруйуутун “Дьолго
дьулуур күүһүнэн” диэн бэрт сөпкө ааттаабыт. Мин, маны сөбүлээммин, аап-
тартан көҥүл ылан, бу А.А.Аммосова-Пухова туһунан уопсай суруйууну ити
аатынан ыыттым. Анна Агександровна чахчы да олоххо тапталынан, дьол ту-
һугар дьулуспут бигэ санаатынан дьылҕалыын туруулаһан олох олорон аастаҕа.
Ону кэннигэр хаалларбыт кэнчээри ыччаттара сурт кэриэһэ буоланнар, силис
тарданнар баараҕай Аал Луук Мастыы силигшии ситтиннэр диэн алгыс тылы-
нан кинилэри кытта билсиэҕин.
302
