Page 344 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

СУДУРГУ, сэм эй дьон

Суруйар идэлэнэн, ааспыт уйэҕэ улэлээн-хамсаан ааспыт дьон олох-
торун ханныктык эмэ да буоллар дьон-сэргэ билиитигэр-көруутугэр та-
һаарбыт сылларбар уонна ордук бу кинигэни оҥорорбор сэрии иккис сьшы-
гар төрөөбүт оҕолор элбэхтэрин бэлиэтии көрдум. Кинилэр уксүлэрин
аҕалара уоттаах сэрии бастакы уонна иккис сылларыгар аармыйаҕа
ыҥырыллан Ийэ дойду көмүскэлигэр сырдык тыыннара быстыбыта. Ол
быыһыгар аармыйаҕа ыҥырыллар саастара ааспыт дьон оҕолоноллоро да
баара.

Ийэбит Балбаара барахсан...

Биир оннук төрөөбүт оҕо — Николай Васильевич
Москвитин 1942 сыл кулун тутар 6 күнүгэр Бэрт-Ууһун
нэһилиэгэр күн сирин көрбүтэ. Ийэтэ Аммосова-Мос-
квитина Варвара Афанасьевна Курбуһах нэһилиэгин
Нүөдүрүкүтүгэр олохтоох, элбэх уу-кырбас оҕолоох
ыалга 1905 сыллаахха төрөөбүт. Варвара Аммосова сааһа
ситэн Бэрт-Ууһун Ньэлимиэтигэр олохтоох Москви-
тин Василий Иннокентьевичтыын олохторун холбу-
уллар, биир кыыс оҕолоноллор. Сүөһүлэрин-астарын,
араас туттар тэриллэрин холбоон саҥа тэриллибит
табаарыстыбаҕа киирэллэр.
Ол эрээри Баһылай Москвитин ыар ыарыыга ыл-
ларан уһуннук олох олорбот, 1939 сыллаахха өлөн ха-
алар. Балбаара хотуна эмээхсин икки хараҕынан көрбөт, аймахтара эмиэ кыр-
дьаҕас дьоҥҥо аҥаардас хаалар. Төһө да огдообо хааллар бэйэтэ оттоон-мас-
таан биир ыанар ынаҕын эспэккэ, онно эбии холкуоска ыанньыксытынан
үлэлиир. Ол сылдьан иккистээн олох олорорго сананан, эмиэ бэйэтин кур-
дук огдообо хаалбыт биэс оҕолоох, кырдьаҕас ийэлээх Данилов Василий
Петровичтыын олохторун холбууллар. Баһылай Данилов холкуоска ферма
сэбиэдиссэйинэн, биригэдьииринэн, ол быыһыгар оҕуруот аһын олордуунан
дьарыгыра сылдьыбыт киһи этэ. Кини Тампара алааска күөл кытыытыгар
элбэх хомуостаах көлөһөнү эргитэн, хоруудаҕа түһэрэн оҕуруокка тиэрдэр, уу
куттарар тэрили оҥорон илии үлэтин чэпчэтэ сылдьыбыт бэрт мындыр киһи
эбит. Ол оҥоһугун кырамталара билигин да бааллар дииллэр.
Варвара Афанасьевна эр киһини кытта уһуннук бииргэ олорор дьылҕата
суох эбит. Икки өттүттэн оҕолордоох дьон тапсыбаккалар: “Сатаныа суох-
пут”, — дэһэн туох да айдаана-куйдаана суох, Балбаара төһө да оһоҕостоох
сырыттар, тус-туһунан бараллар. Балбаара уонун ааспыт Биэрэтинээн уонна
саҥа төрөппүт Колятынаан Чирэпчигэ көһөн кэлэр уонна уолун кыһынын
кыыһыгар хааллара-хааллара, сайынын баалынайга олордон титииккэ бэйэ-
тин кытта илдьэ сылдьан холкуос хотонугар ыанньыксытынан үлэлиир. Би-
лигин уола Николай Васильевич: “Хотоҥҥо хаампыт киһибин”, — диэн дэ-
лэҕэ этиэ дуо. Наһаа иринньэх, сотору-сотору ыалдьар уолу оннук соһо сыл-
дьан, ийэтэ Балбаара барахсан син киһи оҥорбут, атаҕар туруорбут.
Күн-дьыл тохтообот, ол саҕанааҕы олоҕу туоһулуур да дьон аҕыйаата. Ол
эрэн, урукку умнуллубатын, ааспыт ахтылыннын диэн маннык кинигэлэр
оҥоһуллаллар!
340