Page 348 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

тигэр аҥаардас дьахталлар, огдообо ийэлэр биһиги ыалга дьукаах буоларга
дьулуһар этилэр. Ол барыта аҕабыт балыгыттан, булдуттан тииһинэр баҕат-
тан эбитин билигин сааһыран олорон өйдүүбүн. Аҕабыт ол курдук булду
хаһан да быспат уонна дьиэҕэ баар дьону матарбат буолара.
Матрена Семеновна ийэтэ уруккута Мэҥэ улууһун (билигин Чурапчы
улууһа) Алаҕар нэһилиэгэр Өксүөнтэй Лыткиннаах диэн ыалга 1905 сыллаахха
иккис оҕонон төрөөбүт. Сырдык хааннаах, көбүс-көнө уҥуохтаах, бэйэтигэр
сөп эттээх-сииннээх дьахтарга толуу көрүҥнээх эбит. Сэрии кэнниттэн даҕаны
бэйэлэрин саастыылаахтарын кытта көрүстэхтэринэ үөрэ-көтө, күө-дьаа кэп-
сэтэллэрин оҕолоро өйдүүллэр. Сэрии ыар сылларыгар кинилэр көлүөнэ дьон
бэйэлэрин харыстаммакка үлэлээн-хамсаан ааспыттарын буолуох буолуохта-
аҕын курдук ылынан ахтан аһараахтыыллара.
— Ийэбит Матрена Авксентьевна үлэни-хамнаһы кыайа-хото тутар киһи
этэ, дьахталлар таҥнар таҥаһы илии иннэтинэн тигэллэрэ, биһиги ийэбит
ииһэ-күүһэ массыынанан тикпиттэн итэҕэһэ суох буолара. Туоһу таҥастаан
араас ыаҕайалары, тууйастары, ньирэй томторуктарын олус үчүгэйдик тигэрэ.
Биһиги кыра сылдьан улахан чабычаҕар киирэн олорор буоларбыт, биирдэ
да чабычах алдьаммытын өйдөөбөппүн. Өссө туоһунан наһаа минньигэс ыас
өрөрө, онно миигин илдьэ сылдьара да, билигин, мин, сатыа суох курдук-
пун, — сылаас, сымнаҕас тылларынан ахтар Улуу Кыайыы сааһыгар төрөөбүт
кыыһа Матрена Семеновна Андросова-Москвитина.
Дьоммут холбоһуктааһын иннинэ элбэх ыанар ынахтаах, көлүнэр оҕус-
тардаах эбиттэр. Бэйэлэрэ илиинэн хара тыаны солооннор бурдук ыһынар
обургу бааһына оҥостубуттар. Ол солооһуну солуурга ийэм тэҥҥэ үлэлэспи-
тэ үһү. Өссө убайдарым өйдүүллэринэн, ийэбит мас төрдүн көтөҕөр эбит.
Билигин оччотооҕуга туппут бүтэйдэрин үүтүн, сиэрдийэлэрин көрдөххө
бөдөҥнөрө сүрдээх.
Биһиги дьоммут аймах-билэ дьонноругар наһаа истиҥ-чугас сыһыаннаах-
тара, кинилэргэ өрүү күүс-көмө буолаллара. Абаҕабыт кэргэнинээн сэрии эрэ
иннинэ утуу-субуу өлөннөр түөрт оҕо тулаайах хаалбыт. Дьоммут ол оҕолору
бэйэлэригэр ылан иитэн-аһатан атахтарыгар туруорбуттар. Эдьиийбин Муся-
ны сэрии саҕана Суотту детдомугар биэрэ сылдьыбыттар, онтон Кыайыы бу-
олтун кэннэ төттөрү ылбыттар. Билигин 76 саастаах Андросова-Аргунова Мар-
фа Яковлевна саҥаһын, биһиги ийэбитин, бука үчүгэйдик көрүллэн-истиллэн
ийэм диэн ааттыыр буолуохтаах. Эдьиийбит Марфа Яковлевна билигин Мэҥэ-
Хаҥалас Бэдьимэтигэр дьоллоохтук-соргулаахтык олорор. Оҕолоро Дьокуус-
кайынан, Бэдьимэнэн ыал-күүс буолан, бэйэлэрэ эһэ, эбэ буолан эрэллэр.
Ийэм колхозка өр сыл ыанньыксыттаабыта уонна хойукка диэри колхоз,
совхоз сүөһүлэригэр быа хатара. Сиэлинэн, кылынан олус үчүгэйдик ат
көнтөһүн, үүн быатын, оннооҕор муоһаны кытта хатара. Ити үлэтин бары-
тын ньилбэгэр оҥороро, миэхэ сиэли тыыттаран уонна быаны сэлбийэргэ
көмөлөһүннэрэрэ.
М.С.Андросова-Москвитина Улуу Кыайыыны уруйдаһа төрөөбүт аҕыйах
ахсааннаах оҕолортон биирдэстэрэ буолар. Сэмэн уонна Матрена Ондуруо-
һаптар уон оҕоҕо күн сирин көрдөрбүттэриттэн биэстэрэ эрэ дьон буолбут-
тар. Сэрии, сут-сутурҕан сылларыгар дьаҥ-дьаһах ордук күөдьүйбүт кэмигэр
икки оҕо эрэйдээх аҕыйах хонугу быысаһан утуу-субуу бараахтаабыттар. Кыра
кыыс Матрена ол да иһин буоллаҕа, аччыгый убайыттан 14,5 сыл балыс,
оттон улахан эдьиийэ киниттэн 25 сыл аҕа. Сэмэн, Матрена Ондуруоһаптар
дьон буолбут оҕолоро бары ыал буолан, оҕо-уруу төрөтөн, эһэ-эбэ аатын
ылан олох дьолун билбит дьоннор.

344