Page 353 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

онтон салгыы үрэх куулатыттан кииһилэ оту хомуйтаран хааһылаан сиэтэрэ.
Сайылыкпыт үрэҕин ыраас чүөмпэтигэр сайыны быһа сөтүөлээн чомполо-
норбут. Күһүн бурдук быһылларын саҕаны Даккыга, онтон Бүгүйэх алаас
оттонон бүттэҕинэ отордуу тахсарбыт. Бүгүйэххэ күһүҥҥү оторго саха бала-
ҕаныгар олорорбут, онтон кыстыкка илин “нуучча дьиэтигэр” кыстыы көһөбүт.
Аҕам Мэхээлэ кыһын уонна саас мундуга уонна собоҕо туу өрөрө, онно илии-
атах буолан көмөлөһөрбүт. Бүгүйэх алаас күөнэҕин өрүү туулаан сиирбит,
эбэбит Хобороос хобордооххо сыа арыытыгар ыһаарылаабыт, эбэтэр илиис-
кэ хатарбыт, үтэһэҕэ үөлбүт күөнэҕэ олус да минньигэс буолара.
Кыстыкпытыгар эбэбит, аҕам уонна быраата Маппый буолан дьукаах оло-
рорбут. Эбэбит уолаттарын наар үөрэтэ сылдьарын истэрим: — «Дьону саҥа-
рымаҥ, дьону кытта этиһимэҥ-үөхсүмэҥ, өстөһүмэҥ», — Дьон бэйэҕититтэн
эбэтэр оҕолоро оҕолоргутуттан ситиһиэхтэрэ, — диир буолара. Ити курдук
эбэбит Хобороос барахсан биһиэхэ наар дьон холобурун кэпсээн, үчүгэйи-
куһаҕаны кыра эрдэхпититтэн быһаарарга, өйдүүргэ үөрэппит эбит. Үчүгэй
дьоҥҥо иитиллэммин, сэрии иннинээҕи оҕо сааһым наһаа дьоллоох этэ.
Сэрии буолуо биир сыл иннинэ аҕабыт күһүн Мүрү эбэҕэ хомус хомуйа
сылдьан улаханнык тымныйан ыалдьыбыта. Ити ыарыытыттан өрүттүбэккэ
устунан сэллик ыарыы буолан, 1941 сыл кыһын Дьокуускайга киирэн “Крас-
ная Якутия” санаторийга эмтэммитэ. Онтон саас эрдэ Булуҥҥа тиийэн ба-
лык булдугар сылдьан балык сыатынан эмтэммитэ. Онтон күһүн бүтэһик
борохуотунан эргиллибитэ уонна инбэлиит буолан холкуос үлэтиттэн босхо-
ломмута. Аҕабыт биһигини үөрэттэрээри Мүрүгэ көһөн киирэн, ветстанция
анныгар эргэ саха балаҕана баарын оҥостон онно олохсуйбуппут. Оҕолор
ким Томторго, кэлин Оҕуруокка (Бороҕон урукку аата) көһөн тутуллубут ос-
куолаларга үөрэммиппит. Ити күһүн эбэбит Хобороос биир ый улаханнык
ыалдьан баран өлөөхтөөбүтэ, инньэ гынан бэйэбит эрэ хаалбыппыт. Кыһы-
нын сүөһүлэрбин хотоҥҥо наар бэйэм көрбүтүм, уруок ааҕыыта диэн суоҕун
кэриэтэ. Сэриини даҕаһа, биһиэхэ улаатан эрэр оҕолорго, дьоллоох оҕо саас
бүппүтэ...

Хоргуйууттан быыһаабыт убайым

Сэрии иккис сылыгар кураан, сут ордук наһаалаабыта. Биһиги ыал биир
ынахпыт ордубутун сиэн баран, онтон антах аччыктыыр буолан барбыппыт.
Ити сайын (1942 сыл) Иккис Лөгөй нэһилиэгин сиригэр Таргылдьымаҕа ба-
лыктаан аһаабыппыт. Онтон сайын ортотуттан Тыымпаайы диэн алааска
олордохпутуна Дьяконов Уйбаан — Баалаан диэн холкуос бырабылыанньа-
тын бэрэссэдээтэлэ кэлэн биһигини, үс оҕону, от үлэтигэр барарбытыгар
дьаһайда. Онон алааспытыгар Даккыга кэлэн хоно сылдьан от үлэтигэр от
мустубут, күһүн бурдук үлэтигэр сырыттыбыт.
Күннээҕи аһылыкпыт киилэ аҥаара суорат, суораппытын Хампа сайы-
лыктан тимир бөтүөҥҥэ тиэйэн аҕалаллар. Ол суораппыт куйаас күҥҥэ ти-
мир иһиккэ сахсыллан уу курдук убаан кэлэр. Аҕабыт окко барарбытыгар
“дьиэрэҥ тыла” диэн оту хомуйтарбыта. Ол хомуйбут оппут түөрт быыкаа
мөһөөччүк буолбута. Бу биһиги кыһын сиэхтээх аспыт эбит. Сайын устата
үрүҥ ас суох, бурдук диэни көрбөккө наар быччыыканы, күөнэҕи уонна оту-
маһы сиибит. Балаҕан ыйыгар аҕабар Тыымпаайыга көһөн кэлэбит. Аҕам
аччыктаан үөһээ халтаһалара улам дьэҥкэрэн иһэн барбыттара. Эрдэлээн
эттэххэ, бары да иэдэйиэх дьону хоргуйууттан биһигини убайбыт Лааһар,
саҥаспыт Барыскыабыйа быыһаабыттара.
349