Page 351 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

Мария Павлова:
— Эн ат сүүрүүтүнэн тоҕо үлүһүйбүккүнүй? Бу дьахтар киһиэхэ дьикти
буолбатах дуо?
Матрена Семеновна:
— Сэрии, үлэ, тыыл ветерана, аатырбыт ат баайааччы уонна ат сүүрдүүтүн
көҕүлээччи, Курбуһах нэһилиэгин киһитэ, таайым Баһылай Аммосов баара.
Кини хас биирдии ат сүүрдүүтүн күрэхтэһиилэрин сүрдээҕин кэтээн көрөрө,
хайа сүүрүү хайдах барбытын ырытара уонна бары сүүрүүлэр программала-
рын мунньан иһэрэ. Ол программаларга хайа ат хайдах сүүрбүтэ, төһө бириэ-
мэнэн кэлбитэ бэлиэтэнэн иһэрэ. Билигин анаан үөрэтэр киһи бу програм-
маларынан республикаҕа ат спорда хайдах сайдыбытын билиэн сөп.
Мария Павлова:
— Эн сылгыны сөбүлүүгүн быһыылаах?
Матрена Семеновна:
— Биллэн турар! Биһиги өбүгэлэрбит, бэл, билиҥҥи да дьон сылгыны
өрө туталлар. Сахалар дэлэҕэ бэйэлэрин этиэхтэрэ дуо: “Биһиги Дьөһөгөй
оҕолорунабыт” — диэн. Дьөһөгөй сылгы таҥарата буоларын киһи барыта
билэр. Сылгы биһиэхэ, сахаларга, миинэр миҥэбит, аһыыр аспыт, таҥнар
таҥаспыт этэ. Билигин сылгы сиэлинэн, кылынан араас сиэдэрэй оҥоһукта-
ры оҥорооччу дьахтар элбэх. Сылгыны билэр, сөбүлүүр буоланнар, дьахтал-
лар былыр, бэл, муҥханы өрөллөрө, ол маллара мууһу аннынан балыктыырга
олус бөҕө буолара үһү. Онон мин ат сүүрдүүтүнэн үлүһүйбүтүм мээнэҕэ
буолбатах уонна бу дьахтарга сөбө суох диир, бука, сыыһа буолуо.
Мин Москвитиннар дьиэлэригэр сылдьан, ол өрдөөҕү сыллартан мунньул-
лубут ат сүүрдүүлэрин программаларын альбом курдук оҥорон илдьэ сылдьал-
ларын илэ харахпынан көрөн сөхпүтүм. Аны сылгы сиэлиттэн, кылыттан,
тириититтэн оҥоһуллубут араас оҥоһуктары аҕалбытын коллекционердар
быыстапкаларыгар эмиэ көрбүттээхпин. Онон Дьөһөгөй кыыһа — Матрена
Семеновна Москвитина сахатын норуотугар өбүгэ үгэһин өрө тутар уонна
ону дьоҥҥо-сэргэҕэ биллэрээччинэн буолара саарбаҕа суох. Матрена Семе-
новна коллекциятыгар итини таһынан автордар анал суруктаах (автографтаах)
кинигэлэрэ элбэхтэр. Бэл, 1974 сыллаахха киниэхэ саха норуодунай суруйа-
аччыта Амма Аччыгыйа бэлэхтээбит кинигэтэ кытта баар.
М.С.Москвитина 2005 сылтан Мүрү нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо,
онтон 2010 сылга кини Уус-Алдан улууһун Мүрү нэһилиэгин социальнай-
экономическай сайдыытын, улуус культуратын сайдыытын иһин анал знак-
тарынан бэлиэтэммитэ. Николай Васильевич Москвитин 1990 сыл саҥатыт-
тан — үлэ ветерана.
Сэрии кэмин оҕолоро Матрена Семеновна уонна Николай Васильевич
Москвитиннар өссө быйыл өбүгэлэрин алааһыгар Нүөдүрүкүгэ сэрии, тыыл,
үлэ ветераннарыгар анаан өйдөбүнньүк туруорарга эмиэ улахан үлэни ыыт-
тылар. Ол олоххо киирэр буолла диэн үөрсэллэр. Олус судургу уонна сэмэй
дьон Москвитиннар тэриммит “Эрэл” ХЭТ-рэ, бэйэтигэр эрэллээх уонна
ылсыбыт дьыалатын ыһыктыбатах буолан дьон-сэргэ билиниитин ыллаҕа,
салгыы сайдыаҕа диэн бигэ өйдөбүлүнэн кэпсээммин түмүктүүм. Мин ман-
на өссө кинилэр аныгылыы тутуулаах, толору хааччыллыылаах дьиэлэрин-
уоттарын, тус олохторун укулаатын сырдаппатым. Арай биири этэбин, бу
орто дойду олоҕор туохха барытыгар эрэл баар эрэ буоллаҕына олох сайда-
рын Москвитиннар толору көрдөрдүлэр.
Уйбаан Бахсылыырап, 2012 с.

347