Page 374 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

сылдьан кэлэ-бара куобахха туһахтыыр буолара. Аҕабыт тоҥ куобаҕы сүгэн
адаарытан киирдэҕинэ ол сарсыҥҥытыгар куобах сиир дьоро киэһэ буолара.
Кини көлүнэр көлөтүн сыарҕата, быата-туһаҕа, айаҥҥа да, үлэ да кэмигэр
хаһан да алдьаммат, быстыбат бөҕө оҥоһуулаах буолара. Наһаа ыраас, чиҥ
туттунуулаах үлэһити холкуостаахтар бары кэриэтэ сөбүлүүллэрэ, кинини
кытта үлэҕэ үөрүүнэн бараллара. Бэл, оттуу сылдьан, аны кыһын тыраахта-
рынан от тиэйээччилэр быһыта сынньан тэл оҥостор (оччолорго от тиэйэр
сыһылба үөдүйэ илигинэ, оту тыраахтар сыарҕатыгар илиинэн тиэйэллэрэ)
от күрүөтүн сиэрдийэ мастарын кытта икки өттүнэн эриэннэтэрэ.
Кини бугуллаабыт бугулун, кэбиспит отун хайа да уһун ардах хоппот
буолара. Ол иһин бииргэ үлэлиир дьоно уонна сорох салайааччылар кинини
“Хаачыстыба хаата” диэн ааттыыллара. Ол эрээри аҕабыт били оҕо эрдэҕит-
тэн тулаайах үөскээн, бэйэтин көмүскэнэ үөрэммит майгытынан олус кытаа-
нах, наһаа саҥата-иҥэтэ суох киһи этэ. Аны тойоннору (оччотооҕу салайаач-
чылары) кытта үксүгэр биир тылы булбат, бэйэтэ туһунан көрүүлэрдээх,
онтукатын малтаччы этэр-саҥарар буолан соччо сөбүлэппэт быһыылааҕа.
Инньэ гынан, салалта өттүттэн наһаа өрө тутуллубат буолара. Тоҕо эрэ хас
бырааһынньык ахсын холкуостаахтарга бэриллэр хайҕал суруктар, бочуоту-
най грамоталар биһиги аҕабытын тумна-көтө ааһаллара. Ол эрээри кинини
да өйдүүр, кини этиитигэр сөбүлэһэр салайааччылар эмиэ бааллара. Биир
оннук киһинэн кырдьаҕас биригэдьиир Киргиэлэй Турантаев этэ. Кинилиин
аҕам биир түгэҥҥэ бэрт түргэнник өйдөспүттэрин Киргиэлэйи ахтарбар кэп-
сиэҕим. Аҕабыт Иван Степанович Попов 1970 сыллаахха «В.И.Ленин төрөөбүтэ
100 сылын бэлиэтээн. Үлэҕэ килбиэнин иһин” мэтээлинэн наҕараадаламмы-
та. Кини үлэтигэр бу саамай улахан наҕараадата этэ.
Мин дьиэбиттэн-уоппуттан армияҕа сулууспалыы барыахпыттан тэйбит
буоламмын, хомойуох иһин, аҕабын кытта эр киһилии атах тэпсэн олорон
кэпсэппэтэхпин, кэлин даҕаны тугу даҕаны иҥэн-тоҥон ыйыталаспатахпын
билигин кэлэн кэмсинэ саныыбын. Ийэлээх аҕам сэрии кэмин улаатан эрэр
оҕолоро буолан, син бэйэлэрин көлүөнэ дьонун курдук, оонньооботох оҕо
саастанан үлэни өрө туппуттара, бэйэлэрэ сатыылларынан олох олорон кэл-
биттэрэ. Аҕам этэр буолара:“Коммунизм кэлиэ” дииллэрин итэҕэйэн, күүс-
пүтүн харыстаммакка сэниэбитин эһэр гына үлэлээбиппит кэлин доруо-
буйабытыгар охсуулаах буолла”.
Кырдьыга да оннук, кини саастыыта сэрии кэминээҕи дьон үксүлэрэ
олохтон эрдэ барбыттара, билигин тарбахха баттанар ахсааннаах киһи хаа-
лан олор да үксүлэрэ эмп-томп көмөтүнэн сылдьаахтыыллар.
Үрүҥ күн сырдыгын көрдөрбүт, киһи-хара оҥорон олох суолугар атаар-
быт ийэлээх аҕабар сүгүрүйэн тураммын махтал бастыҥын анааммын, сал-
гыы Бахсы үлэһит дьонуттан сорохторун ахтан ааһыым дуу.

Оҕонньотторум барахсаттар

Дойдубар, төрөөбүт түөлбэбэр оҕо эрдэхпинэ холкуос үлэтин өрө туппут
оҕонньоттор элбэхтэр этэ. Билигин биэс уонтан тахса сыл ааспытын кэннэ,
биһиги 60 сааспытын ааспыт бэйэбит оҕонньоттор буолбут дьон, кинилэри
ахтан-санаан ааһар ытык иэспит дии саныыбын.
Аны санаатахха, уоммутун саҥа ааһан эрэр оҕочоостор буолан 40 сааста-
рын саҥа ааһан эрэр, 50 саастарыгар чугаһаабыт дьону оҕонньоттор курдук
көрөр этибит. Ол быыһыгар 60, 70 саастаах үлэлии-хамсыы сылдьар аарыма

370