Page 375 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

кырдьаҕастар эмиэ бааллара. Мин бүгүн оҕо сылдьан алтыспыт дьоннорбут-
тан ахсааннаахтарын да буоллар билиһиннэриим.
Абыраам Сокуонньукап оҕонньор Бахсыга бастакы артыаллары тэрийээч-
чилэртэн биирдэстэрэ. Кини төһө да үөрэҕэ суох буоллар өссө бастакы холкуос-
ка бырабылыанньа бэрэссэдээтэлинэн үлэлии сылдьыбыт. Бука дьаһаллаах,
дьоҥҥо тылын ылыннарар киһи буолан бэрэссэдээтэл оҥордохторо. Онтон
сэрии сылларыгар, тыылга кини курдук оҕонньоттор баһылаан-көһүлээн
оҕону-дьахтары үлэлэппиттэрэ.
Абыраам Сокуонньукап иккис кэргэниттэн оҕолоро мин көлүөнэм дьо-
но. Эһэтин аатын ылбыт Афонялыын “0” кылаастан бииргэ үөрэнэн, үөрэх
оччотооҕу ирдэбилинэн хас да кылааһы “чиҥэтэн” үөрэтэн Алаҕар аҕыс кы-
лаастаах оскуолатын бииргэ үөрэнэн бүтэрбиппит. Күн бүгүн да сибээспи-
тин быспаппыт, түгэн көһүннэр эрэ көрсөбүт. Ити Алаҕар оскуолатыгар үөрэнэ
сылдьан (1966 сыллаахха быһыылааҕа) Бахсы оҕолоро дьиэбитигэр биир хо-
ноору өрөбүлгэ (субуота күн) үгэс курдук Толооммутугар сатыы тахсыбып-
пыт. Мин төбөм ыалдьара, хотуолаары кураанаҕынан өҕүйэрим. Дьиэбэр тиийэн
аһыыр да сэниэтэ суох сытынан кэбиспитим. Ол кэмҥэ бөһүөлэккэ биэлсэр
суох буолан биэрбит.
Аврам Афанасьевич Сокольников оҕонньор кыра уолун батыһыннара
сылдьан хайа эрэ ыалга киирэн кэпсэтэ олорон “тымыр быстан” сууллан
түспүт. Онон 11 көстөөх оройуон кииниттэн Чурапчыттан “суһал көмө” мас-
сыынанан быраастар кэлбиттэр. Медпуҥҥа сиэстэрэлиир саҥаһым Клавдия
Петровна Попова (оччолорго Толооҥҥо биэлсэр суох буолан саҥаһым биэл-
сэр курдук үлэлиирэ) киирэн миигин көрөн: “Бу уол муҥурдааҕа ыалдьыбыт
быһыылаах, быраастар кэлэ сылдьаллар, онон балыыһаҕа ыытыахха”, — диэ-
бит. Чурапчы балыыһатыгар киллэрээт: “Уол муҥурдааҕа тэстээри гыммыт”,
— диэннэр түүннэри эпэрээссийэ оҥорбуттара. Дьэ онон: “Куһаҕан да үчүгэй-
дээх”, — дииллэринии, кырдьаҕас Аврам Афанасьевич Сокольников эрэйдээх
эмискэ ыалдьан, биир эдэр оҕо, мин, үрүҥ тыыным өрөһүллүбүтэ. Хомойуох
иһин, Аврам Афанасьевич өрүттээхтээбэтэҕэ...
Сытгык сыҥаһа ыалбыт Местников Моисей Лукич, өҥкөйөн үрдүк уҥуох-
таах киһи этэ. Кини көлүөнэтэ колхозтааһыны атаҕар туруорбута, сэрии сыл-
ларыгар тыылга Кыайыыны уһансыбыта. Биһиги оҕо эрдэхпитинэ Майыһыай
оҕонньор сарсыарда ахсын Дьэҥкиидэ эбэттэн от илимиттэн (сап) собо бөҕөнү
таһаарара. Өрүүтүн да буолбатар кэргэнэ Ылдьаана эмээхсин биһиэхэ нэлэ-
гэр миискэҕэ толору сап-саһархай моттоллубут соболору киллэрэн биэрэрэ.
Ол күн биһиги ыалга дьоро киэһэ буолара. Майыһыай оҕонньор тэлгэһэтин
иһигэр куруутун илим тэниччи тардыллан ыйанан турар буолааччы. Оччо-
лорго билиҥҥи курдук илимнэри түһээн да көрбөттөрө. Сап илим үлүннэҕинэ
ууга икки күн эрэ сытара. Онон балыктыыр, илимниир киһиэхэ чахчы үлэ
эбит быһыылааҕа. Майыһыай кэргэнин Ылдьаана инитэ Ноговицын Семен
Иванович - Соноороп Сэмэн диэн сулумах киһи кинилэри кытта эҥэрдэһэн
олорбута. Хараҕынан харалҕан буолан өрүү ачыкылаах сылдьара, ол да буол-
лар хаһыаты тута, ааҕа сылдьар кырдьаҕас этэ. Кинини аакка-суолга киир-
бит от охсооччунан билэллэрэ.
Киргиэлэй Турантаев оҕонньору Бахсыга өрүү биригэдьиир курдук саныы-
рым. Дьиҥэр кини сэрии ыар сылларыгар Сэбиэт бэрэссэдээтэлинэн эмиэ
үлэлээбит. Киргиэлэй Дьөгүөрэбис атаҕынан олус кыанар, кытыгырас да,
хаамыылаах да киһи дииллэрэ. Олус сытыары-сымнаҕас кырдьаҕас этэ. Эмиэ
сыттык-сыҥаһа ыал буолан олорбуппут. Кэргэнинээн Лөкүөйэлиин кыыстаах
уол оҕолоохторо. Уолунаан Гришалыын оҕо сааспыт эмиэ бииргэ ааспыта,

24*
371