Page 410 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

Эдьиийим: “Дьоммут эбиттэр, көрдүү сылдьаллар быһыылаах”, — дии сана-
абыт уонна оҕонньору хаһыытаппытынан ортолоруттан ыстанан тураат ин-
нин хоту уоттар диэки ыстанан кэбиспит.
Аҕыйахта ыстанаат умса баран түһүүтүгэр уот тутуурдаах уһун быаны
соһо сылдьар дьоҥҥо анньыллыбыт. Дьоммут уһун буурҕа түспүт киэһэлэ-
ригэр икки дьиэнэн лотуолаан, хаартылаан тахсаллара. Ол быыһыгар дойду-
ларын ахтыбыт ыра санааларын аһараары былыргыны, уруккуну-хойуккуну
санаһан кэпсэтэн, лабаҥхалаһан утуйар этилэр.
Сотору-сотору бараакпытыгар баһаар буолан хас да киһи умайбыта, та-
ҥас-сап күөдэллэммитэ, былдьаммыта. Оччолорго чүмэчи суоҕа, кыраһыын
оннугар кыратык даҕаны доргуйдаҕына эстэр умайар убаҕаһы лаампаҕа ку-
тан уматарбыт. Сүнньүнэн балык сыатын кутан оҥостор ыһыырынньыктар-
быт абырыыллара.
Биирдэ Нуучча Уйбаан кэргэнэ муннукка турар бааҥкаҕа ол эстэр уба-
ҕаспыт төһө хаалбытын билээри испиискэ уматан көрдө. Өлүү түбэлтэҕэ ис-
пиискэ сиэрэтэ тосту ыстанан, сор быатыгар, бааҥка хайаҕаһыгар чоп гынан
хаалбыт. Арай, муннукка эмискэ уот үллэс гынна, дьахтар өрө сарылыы түстэ,
сирэйэ, баттаҕа, таҥаһа умайан күүдэпчилэнэ сылдьар. Биһиги, оҕо-дьах-
тар, сарылыы түһээт таһырдьа баар буола түстүбүт. Эр дьон, уолаттар аан
таһыгар муус уулаах буочукаҕа туох түбэһиэх, сону, чылыгырыайканы, суор-
ҕаны, суулуу симэ-симэ уоту сабыыллар. Сорохтор бараак муус түннүктэрин
тиэритэ анньыталаан тоҥ хаары умайа турар бараак иһигэр бырах да бырах
буоллулар. Атыттар утуйар таҥастарбытын суулуу тут-тута, түүрэ харбаан
ылан түннүктэринэн таһырдьа элитэллэр. Ол быыһыгар ким эрэ киһи куйа-
хата күүрүөх: “Оҕолору, оҕолору көрдөөҥ, орон анныларын көрүҥ”, — диэн
үөгүлүүр. Бу быһылаан барыта чыпчылыйыах түгэнэ буолбута...
Хойут уоту умулларбыттарын кэннэ, бараакпытыгар киирбиппит дьиэ-
бит иһэ ыыс-быдаан буруо, күөрэ-лаҥкы, уу-хаар, ыһаарыллыбыт эт сытын
курдук кэриэрдии сыта кэлэр. Улахан дьон тугу эрэ ботугураһа-ботугураһа
балаакка түгэҕиттэн таҥаска ууран, киһиэхэ майгынныыр хап-хараны таһа-
раа ыалбытыгар таһаардылар. Ол Нуучча Уйбаан кэргэнэ эрэйдээх этэ. Таайым
Лөгөнтөй орон сыҥаһатыгар икки илиитин өрө уунан олорор, икки илиилэ-
рин олоччу бүүрэ сиэтэн кэбиспит. Кып-кыһыл этинэн көрө сылдьар, ха-
быллан тахсыбыт сирдэринэн сүмэһин сүүрэ сылдьара көрүөххэ дьулаан этэ.
Уот умайбытыгар таайым уотунан уһуура сылдьар бааҥканы сыгынньах
илиитинэн көтөҕөн таһааран таһырдьа хаар күүлэҕэ бырахпыт. Ол икки ар-
дыгар икки илиитин уокка түүрэ сиэппит. Уокка умайбыт дьахтары уонна
мин таайбын сибиэһэй муора балыгын сыатын хаас кынатыгар ымньаан со-
толлорун элбэхтэ көрбүтүм. Ол курдук уһун кыһыны быһа балык сыатынан
эмтээн сааһыары дьоммут үтүөрбүттэрэ. Оо, оччотооҕу дьон кытаанах да
буолар эбиттэр этэ.
Саас кэлэн, күн олох даҕаны киирбэт кэмигэр кус-хаас саҥата киһини
утуппат үлүгэрэ буолта. Муораҕа киирэр муустар хайа саҕа буолан устан ааһал-
ларын өйдүүбүн. Улахан дьоммут, муустар кэлэн дьиэбитин күрдьэн барыах-
тара диэн күннэри-түүннэри дьуһуурустубалаан, солбуһа сылдьан муустары
манаан уһун ураҕастаах тураллара. Уһун кыһыны эрэйинэн кыстаабыт биһи-
ги дьоммут барахсаттар, ураҕас мастарынан Улуу Муустаах байҕал сүҥкэн
аарыма муустарыттан дьиэлэрин-уоттарын көмүскээн, мууһу тохтотоммут
дойдубутугар этэҥҥэ тиийэр дьоллонуохпут диэн баҕа санааларын биир ньы-
мата быһыылааҕа. Киһиэхэ да харса суох санаа баар буолар эбит этэ...

406