Page 411 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

Көһөн тиийдэхпит кыһыныгар ийэм барахсан өлбүт. Сэрии охсуута,
көһөрүллүү айдаана, эдэр сааһыгар улаханнык ыалдьан көрбөтөх дьахтары,
өлөр-өлүү дэгиэ тыҥыраҕа мүччү туппатах... Ийэм дьүһүнүн-бодотун, таҥа-
һын-сабын, тутта-хапта сылдьарын олох билбэппин. Айаҕалыы сатаан быһа
холуйан ийэм маннык буолуо диэн өйбөр эрэ оҥорон көрөөччүбүн. Ийэҥ бу
олорор, маннык дьүһүннээх этэ диир киһи бүгүн суох. Ийэм хоту киирдэҕин
сыл дьону кытта балыкка сылдьыбыт. Халтан таҥаһынан, аччык аҥаардаах
хоту дойдуга уһаабаккын. Ийэм арааһата улаханнык тымныйан ыалдьан тиий-
бит быһыылааҕа, ол ыарыытыттан өрүттүбэтэҕэ. Эбиитин цингалаан икки
атаҕа сүүлэ иһэн, тиистэрэ босхо барыталаан өлөр өлүүтүн охтубут. Төһө
уһуннук сытан эрэйдэнэн тыына быстыбытын өйдөөбөппүн.
Өйдүүбүн, ийэбин уһун наара ороҥҥо маҥан таҥаһынан сабан сытыар-
быттарын. Миигин дьиэҕэ хаалларан баран, ийэбин таҥаска суулаан таһыр-
дьа таһаарбыттара. Ол кэнниттэн атын хас да ыалдьан өлбүт дьону уонна
ийэбин салааскаҕа соһон илдьэ барбыттара. Улааппытым, ону-маны өйдүүр
буолбутум кэннэ эдьиийим Хобороос кэпсиирэ. Өлбүт дьону хайыр тааһы
хаһыйан, киһи тобугун үрдүгүн саҕа дириҥнээх иини хаһан кистээбиттэр
үһү. Ол кинилэр кистэммит арыыларын кэнники хаста даҕаны муора уута
ылаттыы сылдьыбыт. Онон бүгүн ийэм көмүс уҥуоҕун булар уустук буолла
быһыылаах.
Ийэм өлөр охтуутун охтуон иннинэ, мин атаҕын икки ардыгар киирэн
баран ытыы-ытыы соһулла сылдьар үһүбүн. Бэл ииктэтэ да таһаарымаары
сор бөҕө дииллэрэ. Айаҕалыы сатаан дьоннорум аралдьытаары улахан ба-
ҕайы харчылары биэрэ сатыыллар үһү да, онно да кыһаммакка ору-сары
бөҕө үһүбүн. Ийэм өлөөтүн кытта аны олох ытаабат буолан хаалбыппын. “Бу
уол ийэтин сиэри ытаабыт”, — диэн саҥаралларын өйдүүбүн. Кимнээх эрэ
дьээбэлээн баттахпыттан, кулгаахпыттан да тартахтарына олох ытаабат үһүбүн,
күлтэччи көрөн баран турааччыгын дииллэрэ.
Ол кэмҥэ мин ийэм саастыылаахтара, төһөлөөх элбэх Огдооччуйалар,
Өрүүнэлэр, Даарыйалар, Кэтириистэр, о.д.а. суорума суолламмытгара буолуой?!
Көмүскэнэллэрэ эрэ көмүскэлэрин уута буолан, олох түһээн да баттаппатах
кырылыы суулла турар эмпэрэ сыырдар эниэлэригэр, кырамталара даҕаны
кыайан хараллыбакка, хоту тыйыс айылҕа тыаһыгар-кууһугар хотторон, аат-
тара-суоллара биллибэккэ, биир чороҥ тоһоҕо мас анньыллыбакка күн си-
риттэн күрэннэхтэрэ...
Ийэм өлбүтүн кэннэ аймахтарбар илииттэн илиигэ сылдьыбыппын. Эһэм
Дьөгүөр Макаарап, биһигини эккирэтэн, хоту дойдуга арыый хойутаан киир-
бит. Мин Кыһыл Баһылайдаахха сырыттахпына булан, бэйэтэ өлүөр диэри
илдьэ сылдьан көрбүт-харайбыт. Ким аһатарын, ким таҥас-сап абырахтаан
таҥыннарарын, ким бүөбэйдиирин чуолкай өйдөөбөппүн. Арай өйдүүбүн,
илимнээн ылбыт балыктарын истэрин буһаран улахан миискэҕэ өрөһөлүү
ууралларын, саас арыыттан хаас сымыыта бөҕөнү аҕалан ыгыччы буһаралла-
рын, ону испит ыларынан маҕыччы сиирбитин. Оҕолор, муора улахан ба-
лыктарын уҥуохтарынан, дьоммут өлөрбүт кустарын, хаастарын тумустары-
нан оонньуурбут. Ким даҕаны кинигэ ааҕан чоргуйарын, дойдубутугар хаал-
быт аймахтарбытыгар сурук суруйа олороллорун өйдөөбөппүн, көрбөтөҕүм
даҕаны.
Оскуолаҕа бастакы кылааска хайдах үөрэнэ киирбиппин эмиэ өйдөөбөп-
пүн. Арааһата Күһүүргэ мас дьиэҕэ үөрэнэ бардым быһыылааҕа. Бука эдьии-
йим Хобороос тэрийэн ыыттаҕа буолуо, суумкалаахпын, тэтэрээттээхпин,
кинигэлээхпин өйдөөбөппүн. Арай биир өйбөр хатанан хаалбыт. Бастакы

407