Page 414 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

Элбэх дьон мунньустан кунгаастарга муҥха бэрийэн, ууга анньарга бэлэм
тураллара, биэрэккэ улахан олгуйдарга уу оргуталлара.
Эбэбит мууһа ырааһыран кыра хомо курдук таҕыстар эрэ кыанар эдэр
уолаттар кунгаастары ууга анньа охсон, эрдэн киллиргэтэн муҥха түһэрэн
таһаара охсоллоро. Муҥха ийэтигэр кэлбит балык араас көрүҥүн талымастаа-
бакка сулбу ойутан таһааран, улахан балыктары сүгэнэн кэрчиктээн, оргуйа
турар олгуйдарга уган баран туустаан-тумалаан буһаран сиирбит. Дэриэбинэ
барыта бырааһынньык курдук аһыыра, ким да маппат этэ. Онно ким да
утуйбат быһыылааҕа, оҕолор, биһиги, олус күннүүр этибит.
Сэрии саҕана Күһүүргэ детдом аһыллыбыта. Эһэм миигин ол детдомҥа
дойдубутугар барыахпытыгар диэри биэрбитэ. Детдоммут дьиэтигэр киһи
быыһынан нэһиилэ кыбыллан сыҕарыйар үрүт-үрдүгэр турар кырабааттарга
утуйарбыт. Хайдах аһаталларын, тугу таҥыннаралларын, үөрэнэрбитин-үөрэм-
мэппитин өйдөөбөппүн. Өйдүүрүм диэн, бүтүннүүтэ харах, ып-ырыган оҕолор
бааллара. Ол сылдьан симэхтээх (корь) ыарыыга ыалдьыбыппын эдьиийим
салаасканан соһон балыыһаҕа илтэ. Врач көрөн баран чыпчырын да чыпчы-
рын буолла, тугу эрэ нууччалыы олус түргэнник саҥарар, кэлин олох даҕаны
сапсыйан кэбистэ. Балыыһаҕа өр баҕайы сыппытым быһыылааҕа. Аттыбар
кэккэлэһэ сытар кырдьаҕас оҕонньорум олох бүтэн баран сытар быһыылааҕа.
Тугу да аһаабат, врачтан кистээн сыттыгын анныгар суухараны мунньара.
Сорох киэһэ биир-икки устууканы миэхэ бэрсэрэ. Биир киэһэ илиитин хам-
сатан миигин ыҥыран ылла: “Оҕоккоом, өлөр-сүтэр чааһым кэллэ, аны киһи
буолан бүттүм быһыылаах. Маны ыл, саатар оҕом, эдэр киһи маны сиэн
сэниэлэнэн үтүөрүөҥ, киһи-хара буоллаххына биирдэ эмэ санаан ааһаар”, —
диэн ытамньыйа-ытамньыйа сыттыгын анныттан мөһөөччүктээх суухаратын
миэхэ уунна.
Ити эрэ иннинэ олус мөлтөөбүтүм, киһи аатыттан ааспытым иһин "өллө”
диэн күүлэҕэ таһааран уурбуттар этэ. Уу тоҕо сылдьар дьахтар айманан кии-
рэн: “Уолгут тыыннаах эбит, тыынан бурдургуур”, — диэбитигэр төттөрү
көтөҕөн киллэрэн ороммор сытыарбыттар. Өлбөт-өлбөт курдук туох эрэ им-
нэнэн, туохтан эрэ (оҕонньорум эрэйдээх суухарата да көмөлөспүтэ буолуо)
сап саҕатан салҕанан өрүттэн киһи-хара буолбутум. Ынайбыт истээх, сип-
синньигэс рахиттаабыт атахтаах, көҕүс даҕаны, моой даҕаны биллибэт уҥуох-
тирии дьардьама оҕо, доҕорум мөһөөччүктээх суухаратын кууспутунан салаас-
каҕа соһуллан дьиэбин булбутум.
Күһүүргэ олорор ырааҕынан аймахтарбар оҕо көрөн кыстаабытым. Ай-
махтарым үлэҕэ бардахтарына дьиэ иччитэ буолан соҕотоҕун хааларым. Оҕо
көрөбүн, иһит сууйабын, муоста харбыыбын, быыһыгар тугу эрэ оонньуу-
бун. Биирдэ дьиэлээх хаһаайын киинэҕэ барда. Оччолорго саҥарбат киинэ
онно саҥа көстөн эрэр кэмэ этэ. Киһибит киэһэ киинэттэн кэлэн киинэҕэ
тугу көрбүтүн кэпсээтэ: “Барыта дьиҥнээх курдук”, — дии-дии хаһаайыным
мэктиэтигэр олорор олоппоһугар өҥдөҥөлүү, ходьоҥолуу олорор. Ол аайы
мин эмиэ олус ымсыырабын, киинэ көрүөхпүн баҕарабын. Төгүрүк тулаайах,
оҕо көрөн айаҕын ииттэ сылдьар оҕо ыра санаатын толорон, оччотооҕу айма-
ҕым буолуохсут киинэҕэ илдьэ барбатаҕын, күн бүгүнүгэр диэри олус хо-
мойо саныыбын.
Ити курдук көһөрүү оҕолорун тыйыс дьылҕалара, огдолуйбут оҕо сааста-
рын очурдаах суоллара Кэбээйи, Эдьигээн, Булун туундараларынан илим
хотоҕоһунуу субуллан аастахтара.

410